تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَوْ شاءَ رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ (118)
وَ لَوْ شاءَ رَبُّکَ: و اگر خواستى پروردگار تو. لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً:
هرآينه قراردادى به جبر و قهر و الجاء تمام مردمان را يک گروه، يعنى بر يک دين و آئين مسلمين صالحين به اينکه خلق فرمايد در قلوب ايشان علم به اينکه اگر قصد غير ايمان را نمايند، هرآينه منع گرديده شوند، لکن اين منافى تکليف و نقض غرض خواهد بود؛ زيرا غرض تکليف استحقاق ثواب، و آن منوط به اختيار است. و بدين سبب حکيم على الاطلاق نخواسته ايمان اجبارى و اضطرارى را، بلکه اراده فرموده ايمان اختيارى را، پس بندگان را تمکين و اختيار مرحمت نمود، بعضى به حسن اختيار ايمان آوردند، و برخى به سوء اختيار کافر شدند.
وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ: و هميشه باشند اختلاف کنندگان در حق و باطل مانند يهود و نصارى و مجوس به جهت تدبر و تأمل ننمودن در آيات و حجج بينه.