اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِلاّ مَن رَحِم‌َ رَبُّک‌َ وَ لِذلِک‌َ خَلَقَهُم وَ تَمَّت کَلِمَةُ رَبِّک‌َ لَأَملَأَن‌َّ جَهَنَّم‌َ مِن‌َ الجِنَّةِ وَ النّاس‌ِ أَجمَعِين‌َ (119)
مگر کساني که مورد ترحم پروردگار تو شدند از مؤمنين صالحين که آنها
جلد 11 - صفحه 143
اختلاف ندارند و براي همين جهت خداوند آنها را خلق فرمود و تمام شد کلمه پروردگار تو هر آينه پر ميکنم جهنم را از کفار جن و انس بالتمام همه آنها را إِلّا مَن رَحِم‌َ رَبُّک‌َ استثناء از لا يزالون مختلفين است يعني اينها چون معتقد بجميع عقائد حقه هستند اختلاف عقائدي ندارند و در اخبار بسيار تفسير بشيعه اثني عشري شده آنهم مشروط به اينکه بدعتي در دين نگذارند، منکر ضروريات ديني و مذهبي نباشند، اهانت بمقدّسات دين نکنند، اعمالي که موجب کفر و ضلالت است مرتکب نشوند.
ان قلت- اينهمه اختلاف در ميان علماء اعلام در مسائل فقهيه را چه مي‌گوييد قلت- عقيده شيعه و مذهب آنها مخطّئه هستند در احکام واقعيه و اموري که از راه قطع و يقين بدست آورده مثل نص قرآن و خبر متواتر و محفوف بقرائن قطعيه و ضرورت دينيه و مذهبيه و دلالت ادله عقليه و اجماع قطعي ابدا اختلاف نيست بلي موقعي که دست از اينکه امور قطعيه کوتاه شد بادله قطعيه ظنون اجتهاديه حجة ظاهريه است در احکام فرعيه و اينکه استثناء در امور اعتقاديه است.
وَ لِذلِک‌َ خَلَقَهُم اصل غرض از خلقت همين وحدت دين است و اطاعت و بندگي وَ ما خَلَقت‌ُ الجِن‌َّ وَ الإِنس‌َ إِلّا لِيَعبُدُون‌ِ ذاريات آيه 56.
وَ تَمَّت کَلِمَةُ رَبِّک‌َ چيزي فروگذار نکرد از بيان عقائد و اخلاق و ارسال رسل و انزال کتب و اقامه حجت که راه عذر از هر جهت بر بنده‌گان بسته شده قُل فَلِلّه‌ِ الحُجَّةُ البالِغَةُ انعام آيه 15.
لَأَملَأَن‌َّ جَهَنَّم‌َ مِن‌َ الجِنَّةِ وَ النّاس‌ِ أَجمَعِين‌َ از کفار و مشرکين و ارباب ضلالات بحدي که ميفرمايد يَوم‌َ نَقُول‌ُ لِجَهَنَّم‌َ هَل‌ِ امتَلَأت‌ِ وَ تَقُول‌ُ هَل مِن مَزِيدٍ ق آيه 29.
144