آیه ۹ سوره نساء

سوره نساء(النساء)، آیه ۹ · جزء ۴ · صفحه ۷۸

وَلْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعَافًا خَافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا

کسانی که اگر فرزندان ناتوانی از خود بیادگار بگذارند از آینده آنان می‌ترسند، باید (از ستم درباره یتیمان مردم) بترسند! از (مخالفت) خدا بپرهیزند، و سخنی استوار بگویند.

معنی کلمات و عبارات
«مِنْ خَلْفِهِمْ»: از پس خود. «ضِعَافاً»: جمع ضعیف، کوچک و درمانده.
نزول
نکات آیه
۱- کسانى که خواهان رعایت حقوق کودکان یتیم خویش از طرف جامعه هستند، باید حقوق کودکانِ یتیم دیگران را رعایت کنند. «ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً خافوا علیهم فلیتّقوا اللّه» جمله «فلیتّقوا اللّه»، به قرینه جمله قبل (لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً) چنین معنا مى شود: فلیتّقوا اللّه فى امر الذریّة الضعاف; یعنى کسانى که نگران رعایت حقوق فرزندان خویش پس از مرگ خود هستند، باید تقواى الهى را در مورد فرزندان ضعیف (یتیمان) دیگر مردمان رعایت کنند. ۲- مسؤولیت اولیا، نسبت به سرنوشت فرزندان خویش «ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً» نگرانى از آینده فرزندان و احساس مسؤولیت نسبت به آنان حالتى طبیعى براى انسان است که خداوند آن را تأیید کرده و مبناى حکم خویش به لزوم رعایت تقوا (فلیتّقوا اللّه) قرار داده است. ۳- عواطف انسانى، از زمینه هاى ایجاد انگیزه براى رعایت حقوق یتیمان جامعه «ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً خافوا علیهم» ۴- تحریک عواطف، از روشهاى قرآن براى ترغیب به رعایت حقوق دیگران «ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً خافوا علیهم» ۵- هشدار خداوند نسبت به عدم رعایت حقوق یتیمان «ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً ... فلیتّقوا اللّه» ۶- قانون عمل و عکس العمل در رفتارها و کردارها «ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً خافوا علیهم» چون مضمون آیه این است که اگر حقوق ایتام دیگران را رعایت نکردید، حقوق ایتام شما رعایت نخواهد شد.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۷- بى تقوایى آدمى نسبت به حقوق ایتام دیگران، زمینه ساز پایمال شدن حقوق یتیمان وى از سوى جامعه «ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً خافوا علیهم فلیتّقوا اللّه» برداشت فوق را فرمایش امام صادق (ع) تأیید مى کند که فرمود: یعنى لیخش ان اخلفه فى ذریّته کما صنع بهؤلاء الیتامى. [منبع: کافى، ج ۵، ص ۱۲۸، ح ۱ ; تفسیر عیاشى، ج ۱، ص ۲۳۸، ح ۳۸.] ۸- هشدار خداوند نسبت به کسانى که یتیمان را از ارثشان محروم مى کنند. «للرّجال نصیب ... و للنّساء نصیب ... ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ذریّة ضعافاً ... فلیتّقوا اللّه» به مقتضاى ارتباط این آیه با آیه قبل، مصداق مورد نظر از ترس و وحشت درباره یتیمان، محروم کردن آنان از ارث است. ۹- عقوبت دنیوى و اخروى در کمین پایمال کنندگان حقوق یتیمان «ولیخش الّذین لو ترکوا من خلفهم ... فلیتّقوا اللّه» جمله «ولیخش ... »، اشاره به کیفر دنیوى است و جمله «فلیتّقوا اللّه» (از خدا بترسید)، دلالت بر استحقاق عقوبت اخروى دارد. ۱۰- توجه به کیفر الهى، زمینه ساز رعایت حقوق دیگران «و لیخش ... فلیتّقوا اللّه» ۱۱- لزوم برخورد نیک و گفتار صواب و متین با یتیمان «و لیقولوا قولا سدیداً» ۱۲- عنایت ویژه خداوند نسبت به ضرورتِ رعایت حقوق یتیمان «ولیخش الّذین ... ذریّة ضعافاً ... ولیقولوا قولا سدیداً» ۱۳- حکمت حرمت اجحاف در مال یتیم، ادامه حیات و استقلال وى و مصون ماندن نسل انسان از آثار سوء آن اجحاف «ولیخش الّذین» امام رضا (ع) فرمود: ... ففى تحریم مال الیتیم استبقاء الیتیم و استقلاله بنفسه و السلامة للعقب ان یصیبه ما اصابهم ... . [منبع: عیون اخبار الرّضا (ع)، ج ۲، ص ۹۲، ح ۱، ب ۳۳- ; نورالثقلین، ج ۱، ص ۴۴۷، ح ۷۲.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۷)
  • بدرفتاری با یتیمان دیگران، منشا بدرفتاری با فرزندان یتیم خود+۱ آیه
  • ترس پدر و مادر، از اینده بچّهها
  • رعایت تقوا و گفتار درست، برطرفکننده نگرانی پدر و مادر از اینده فرزندان خویش
  • تقوا و گفتار درست پدر و مادر، ضامن سلامت سرنوشت اینده فرزندان
  • تحریک عواطف، از روشهای تربیتی قران، برای ترغیب به رعایت حقوق یتیمان جامعه
  • خداوند، فراخوان همه مردم به رعایت تقوا
  • تحریک عواطف، از روشهای قران برای ترغیب به رعایت حقوق انسانهای دیگر
  • توجّه به کیفر الهی، زمینهساز رعایت حقوق انسانها
  • لزوم مراعات حقوق فرزندان، از جانب پدر و مادر+۴ آیه
  • خداوند، خواستار رعایت حقوق کودکان یتیم، از سوی اولیای انان
  • لزوم تقوا پیشگی و اجتناب از مخالفت با دستورهای خداوند+۲ آیه
  • لزوم استوارگویی در سخن و مراعات موازین حق+۱ آیه
  • مطلوبیّت سخن نرم با یتیمان
  • لزوم در نظر گرفتن نیازهای اولاد و وارثان ضعیف، هنگام وصیّت
  • لزوم برخورد نیک و گفتار صواب و متین با یتیمان+۱ آیه
  • حرمت محروم نمودن ورثه و یتیمان از ارث
  • ترس از تضییع حقوق فرزندان خود پس از مرگ، برانگیزاننده ادمی به رعایت حقوق یتیمان
  • لزوم ترس ادمی از ظلم به یتیمانش، در صورت بی عدالتی نسبت به یتیم دیگران
  • استوارگویی در برخورد با دیگران، از سفارشهای خدا+۱ آیه
  • افرینش انسانها، توام با ضعف و سستی+۱ آیه
  • انسان، مکلّف به رعایت عدالت+۱ آیه
  • لزوم احساس مسیولیّت انسانها، درباره سرنوشت ایندگان نسل خود
  • لزوم رعایت حقوق فرزندان، از سوی پدر و مادر+۵ آیه
  • لزوم رعایت حقوق کودکان یتیم دیگران بر طالبان رعایت حقوق فرزند یتیم خویش
  • عواطف انسانی، از زمینه های ایجاد انگیزه برای رعایت حقوق فرزندان یتیم جامعه
  • هشدار خداوند نسبت به عدم رعایت حقوق فرزندان یتیم
  • بی تقوایی ادمی نسبت به حقوق یتیمان دیگران، زمینه ساز پایمال شدن حقوق فرزندان یتیم وی، در جامعه
  • توجّه به کیفر الهی، زمینه ساز رعایت حقوق فرزندان یتیم دیگران
  • برخورد نیک و گفتار درست و صواب، از حقوق فرزندان یتیم دیگران
  • اتش دوزخ، کیفر رعایت نکردن حقوق فرزندان یتیم دیگران+۱ آیه
  • بیمناک بودن از خدا با رعایت حق فرزندان صغیر، هنگام وصیّت و فرا رسیدن مرگ، امری واجب بر پدران و اولیا
  • لزوم رعایت برخورد نیکو در معاشرت با فقرا هنگام انفاق به انان+۱ آیه
  • رعایت حقوق کودکان دیگران، زمینه رعایت حقوق کودکان انان از سوی ایندگان+۱ آیه
  • رعایت حقوق کودکان یتیم از سوی اولیای انان، از توصیه های خدا
  • تقوا و گفتار درست پدر و مادر، ضامن سلامت سرنوشت اینده فرزندان
  • لزوم رفتار و برخورد محترمانه در معاشرت با خویشاوندان، هنگام حضور انان در تقسیم ارث میت+۱ آیه
  • استوارگویی در سخن و مراعات موازین حق، وظیفه مؤمنان+۱ آیه
  • رفتار والدین، تاثیرگذار در سرنوشت فرزندان+۱ آیه
  • وجوب در نظر گرفتن نیازهای اولاد و وارثان ضعیف، هنگام وصیّت
  • وجوب سخن نرم با یتیمان
  • لزوم در نظر گرفتن نیازهای اولاد و وارثان ضعیف، هنگام وصیّت
  • جواز وصیّت محتضر، برای مصرف شدن ثلث اموال خویش، در راه خدا
  • وصیّت برای اولاد و وارثان ضعیف خود، امری ارزشمند و مطلوب+۱ آیه
  • رعایت تقوای الهی، موجب مراعات حال اولاد و وارثان ضعیف خود، در وصیّت
  • لزوم رعایت ادب در گفتار، نسبت به یتیمان+۱ آیه
  • استحباب باقی گذاشتن اموالی به واسطه موصی، برای یتیمان خود
  • ادب نمودن یتیم، امری جایز
  • هشدار خداوند به محرومکنندگان یتیمان، بعد از خود، از ارث+۲ آیه
  • تضییع حقوق یتیمان، زمینهساز عقوبت دنیایی و اخرتی
  • لزوم ایندهنگری اقتصادی و اخلاقی در مورد فرزند، برای پدران و اولیای یتیمان
  • مصون ماندن فرزندان انسان از اجحاف دیگران، فلسفه حرمت اجحاف یه یتیمان
  • لزوم پرهیز از تضییع حق ایتام دیگران، در راستای حفظ حقوق ایتام خویش
  • برانگیختن عواطف انسانی، زمینهساز رعایت حقوق ایتام در جامعه
  • عدم رعایت تقوا در مورد حقوق ایتام دیگران، باعث پایمال شدن حقوق ایتام خود انسان در جامعه
  • لزوم خوف و خشیت، نسبت به تضییع حقوق یتیمان
  • مصون ماندن نسل انسان از اجحاف و ظلم، حکمت حرمت اجحاف و ظلم در اموال یتیمان
  • لزوم سخن گفتن متین و زیبا، در مورد ایتام
واژه‌ها