اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يُرِيدُ اللّه‌ُ أَن يُخَفِّف‌َ عَنکُم وَ خُلِق‌َ الإِنسان‌ُ ضَعِيفاً «28»
اراده فرموده خداوند که در تکاليف شماها تخفيف دهد و انسان مخلوق ضعيفي است مراد از تخفيف سهولت تکليف است مقابل تکاليف شاقه چنانچه مفاد آيه شريفه است وَ لا تَحمِل عَلَينا إِصراً کَما حَمَلتَه‌ُ عَلَي الَّذِين‌َ مِن قَبلِنا رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلنا ما لا طاقَةَ لَنا بِه‌ِ الايه آخر سوره بقره، و گذشت بيان آن، و از اينکه جهت گفتند دين اسلام دين سمحه سهله است و آيه شريفه عام است نسبت بتمام تکاليف و لو مورد آيه احکام مذکوره در آيات قبل است از نکاح حرائر و اماء دوام و انقطاع و هدايت بسنن سابقين از اخيار و اشرار و قبولي توبه و جلوگيري از متابعت شهوت پرستان لکن مکرر گفته شده که مورد مخصص نيست لذا بطور اطلاق فرمود يُرِيدُ اللّه‌ُ أَن يُخَفِّف‌َ عَنکُم و جمله وَ خُلِق‌َ الإِنسان‌ُ ضَعِيفاً بمنزله علت است براي جمله قبل که چون خلقت انسان ضعيف است در جعل احکام تخفيف داده شده و ضعف انسان هم از جهت قواي بدني است طاقت اعمال شاقه ندارد، و در حيوانات در بسياري از قوي مشاهده شده که بسيار قوه آنها زيادتر است هم قوه باصره و سامعه و شامه و ذائقه و لامسه و هم قوه بدنيه و هم از جهت قواي روحي در جلوگيري نفس از مشتهيات و هم صبر بر بليات بلي امتياز آنها فقط در قوه عقلائيست اگر فرمان فرماي سائر قوي گردد و اما اگر تابع آنها شود از تمام حيوانات پست‌تر است.
آدمي زاده طرفه معجونيست || کز فرشته سرشته و از حيوان
گر کند ميل اينکه شود پس از اينکه || ور کند ميل آن شود به از آن
(فمن غلب عقله علي شهوته فهو اعلي من الملائکة و من غلب شهوته علي عقله فهو اخس من البهائم)
حديث نبوي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم
61