سوره نساء(النساء)، آیه ۲۸ · جزء ۵ · صفحه ۸۳
يُرِيدُ اللَّهُ أَن يُخَفِّفَ عَنكُمْ وَخُلِقَ الْإِنسَانُ ضَعِيفًا
خدا میخواهد (با احکام مربوط به ازدواج با کنیزان و مانند آن،) کار را بر شما سبک کند؛ و انسان، ضعیف آفریده شده؛ (و در برابر طوفان غرایز، مقاومت او کم است)
معنی کلمات و عبارات
«ضَعِیفاً»: حال است.
نزول
سال ۲۰ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- سبکبار نمودن انسان در زندگى، خواست الهى است. «یرید اللّه ان یخفّف عنکم»
۲- پایبندى به مقررات الهى در ازدواج و روابط جنسى، زمینه سبکبارى و دور ماندن جوامع از مشقتها و رنجهاست. «یرید اللّه ان یخفّف عنکم»
بیان خواست الهى به سبکبارى انسانها پس از تبیین احکام و مقررات ازدواج، اشاره به این است که دورى جوامع بشرى از رنجها و مشقتها در گرو پیروى از آن احکام است.
۳- شکستن حریم قوانین الهى در روابط جنسى، رنج آفرین و موجب مشقت براى جوامع انسانى است. «و یرید الّذین یتّبعون الشّهوات ... یرید اللّه ان یخفّف عنکم»
چنانچه رعایت احکام الهى در ازدواج موجب سبکبارى باشد، زیر پا گذاردن آن قوانین، رنج آور و مشقتبار خواهد بود.
۴- سهولت احکام و مقررات ازدواج و روابط جنسى در اسلام «و من لم یستطع منکم ... یرید اللّه ان یخفّف عنکم»
بر این مبنا که مراد از تخفیف، سهولت در نفس احکام الهى باشد نه نتیجه عمل به آن احکام و مقررات.
۵- سهولت و آسانى قوانین و مقررات الهى «یرید اللّه ان یخفّف عنکم»
۶- مشکل آفرینى و مانع تراشى در راه ازدواج و روابط مشروع جنسى، مخالفت با خواست خداوند «یرید اللّه ان یخفّف عنکم»
۷- انسان، ضعیف و ناتوان خلق شده است. «خلق الانسان ضعیفاً»
۸- انسان، موجودى ضعیف در برابر غریزه جنسى «خلق الانسان ضعیفاً»
به قرینه آیات گذشته، مراد از «ضعیفاً» مى تواند کم طاقتى انسان در برابر غریزه جنسى باشد.
۹- ضعف و ناتوانى انسان در برابر غریزه جنسى، ریشه تسهیل قوانین و مقررات ازدواج و روابط جنسى «یرید اللّه ان یخفّف عنکم و خلق الانسان ضعیفاً»
۱۰- ضعف و ناتوانى انسان، منشأ تسهیل احکام دین از جانب خداوند «یرید اللّه ان یخفّف عنکم و خلق الانسان ضعیفاً»
بر این مبنا که مراد از تخفیف، سهولت در نفس احکام الهى باشد.
۱۱- انسان، ناتوان از تحمل عواقب انحراف از حدود الهى در روابط جنسى «و یرید الّذین یتّبعون الشّهوات ان تمیلوا میلا عظیماً ... خلق الانسان ضعیفاً»
جمله «خلق الانسان ضعیفاً» مى تواند بیانگر علت لزوم پیروى از احکام الهى در ازدواج و اجتناب از پیروى هواپرستان باشد. یعنى قوانین الهى، جوامع را سبکبار خواهد کرد و انحراف از آن موجب مشقت خواهد شد و انسان توان تحمل آن مشقتها را ندارد.
۱۲- تناسب و هماهنگى احکام دین با ویژگیهاى تکوینى انسان «یرید اللّه ان یخفّف عنکم و خلق الانسان ضعیفاً»
۱۳- لزوم رعایت تناسب قوانین با توان مردم «یرید اللّه ان یخفّف عنکم و خلق الانسان ضعیفاً»
۱۴- ناتوانى انسان در شناخت قوانین صحیح، دلیل جعل قوانین از سوى خداوند است.* «حرّمت ... یرید اللّه ان یخفّف عنکم و خلق الانسان ضعیفاً»
چون در آیات پیشین سخن از جعل احکام بود، مى توان گفت مراد از «ضعیفاً»، ناتوانى انسان براى جعل قوانین صحیح است.
۱۵- تبیین احکام و مقررات از سوى خداوند موجب کاسته شدن حجم مسؤولیت انسان در شناخت و تشریع قوانین و مقررات «حرّمت ... و من لم یستطع ... یرید اللّه ان یخفّف عنکم و خلق الانسان ضعیفاً»
بنابر اینکه مراد از «ضعیفاً»، ضعف انسان در جعل قوانین باشد. در این صورت تخفیف به این معناست که خداوند با جعل مقررات خویش، این بار سنگین را از دوش آنان برداشته است.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۱۶- نسیان آدمى، علت نامگذارى وى به انسان «و خلق الانسان ضعیفاً» امام صادق (ع) درباره علّت نامگذارى آدمیان به انسان فرمود: لانّه ینسى. [منبع: علل الشرایع، ص ۱۵، ح ۱، ب ۱۱ ; معانى الاخبار، ص ۴۸، ح ۱.]
موضوعات
دستهبندی موضوعی
نامگذاری انسانکیفر تجاوز به حدود خداکیفر شهوترانیکیفیت حیاتممانعت از ازدواجسهولت در ازدواجفراموشی انسانو تشریعویژگی تعالیم دینآثار شهوترانیاهمیت ازدواجتبیین احکامتجاوز به حدود خداسهولت تکلیفآثار عفتشرایط قانونگذاریعوامل رشد جامعهضعف انسانروش تسهیل سختیآثار عمل به تکلیفعوامل انحطاط جامعهقدرت در تکلیفتشریع احکامعصیان از خدااراده خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
- ناتوانی انسانها باعث اسانگیری خدا در تشریع احکام+۱ آیه
- جلوگیری از فساد جنسی، فلسفه اسانگیری خداوند در تجویز ازدواج با کنیز+۱ آیه
- ناتوانی انسانها، فلسفه اسانگیری خدا در تشریع احکام+۱ آیه
- اسانگیری تکالیف بر بندگان، برخاسته از رحمت و مغفرت خدا+۶ آیه
- اسانگیری در احکام الهی، پرتوی از رحمت خدا+۶ آیه
- اسانگیری در ازدواج، با تشریع ازدواج با کنیزان+۱ آیه
- خداوند، خواهان اسانگیری در امر ازدواج، با تشریع احکام سهل+۱ آیه
- ضعف انسان در کنترل غریزه جنسی، دلیل اسانگیری خدا در وضع قوانین ازدواج+۱ آیه
- اسلام، دارای احکامی اسان برای بندگان+۸ آیه
- . مُخَفِّف
- اسیبپذیری انسان، دربرابر تمایلات شهوانی+۲ آیه
- انسان، موجودی ناتوان
- ناتوانی انسان دربرابر غریزه جنسی+۱ آیه
- احکام الهی، اسان و به دور از مشقّت+۱۲ آیه
- اسانی احکام و به دور از مشقّت بودن ان، برخاسته از اراده و مشیّت خداوند+۴ آیه
- انعطاف پذیری احکام، در صورت عارض شدن عسر و حرج+۵ آیه
- تشریع احکام ثانوی به جای احکام اوّلی، در شرایط خاصّ+۷ آیه
- اسان گیری، ملاک تشریع و احکام الهی+۴ آیه
- سهولت احکام و مقرّرات ازدواج در اسلام+۱ آیه
- اسانی احکام، پرتوی از رحمت خداوند+۹ آیه
- پایبندی به مقرّرات الهی در ازدواج، از عوامل دور ماندن از مشقّتها و رنجها+۵ آیه
- اسیب پذیری انسان، در برابر تمایلات شهوانی+۱ آیه
- ضعف در مهار غرایز جنسی، دلیل اسان گیری خداوند، در تشریع قوانین ازدواج+۱ آیه
- ضعف انسان، در مرحله اغازین افرینش+۱ آیه
- افرینش انسانها، توام با ضعف و سستی+۲ آیه
- ضعف و ناتوانی انسان، در مقابل غریزه جنسی
- مُرید/ اسما و صفات+۴ آیه
- اسانگیری تکالیف بر بندگان، برخاسته از رحمت و مغفرت خداوند+۷ آیه