سوره نساء(النساء)، آیه ۳۲ · جزء ۵ · صفحه ۸۳
وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُوا وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِن فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا
برتریهایی را که خداوند برای بعضی از شما بر بعضی دیگر قرار داده آرزو نکنید! (این تفاوتهای طبیعی و حقوقی، برای حفظ نظام زندگی شما، و بر طبق عدالت است. ولی با این حال،) مردان نصیبی از آنچه به دست میآورند دارند، و زنان نیز نصیبی؛ (و نباید حقوق هیچیک پایمال گردد). و از فضل (و رحمت و برکت) خدا، برای رفع تنگناها طلب کنید! و خداوند به هر چیز داناست.
نزول
سال ۲۰ بعثت(دوره مدنی) · این آیه همچون دیگر آیات سوره نساء در مدینه بر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله نازل گردیده است. بازپخش وحی در این سال
شأن نزول
«شیخ طوسى» گوید: مجاهد گويد: سبب نزول اين آيه چنين بوده است که امسلمة گفت: يا رسول الله ما همدوش با مردان به جنگ نمى رويم و نصف ميراث حق ما است. اى کاش مرد ميبوديم و با مردان به قتال و کارزار در جنگ مى پرداختيم. زجاج گويد: مردان مى گفتند: اى کاش در آخرت نيز بر زنان برترى ميداشتيم، همچنانى که در دنيا داريم و نيز زنان مى گفتند: اى کاش وزر و وبال ما در آخرت نصف مردان ميگرديد، همچنانى که در دنيا نصف آنان ارث مى بريم. چنانکه قتادة و سدى روايت و نقل کرده اند.
طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۳، ص ۳. محمدباقر محقق، نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه، ص ۱۹۳. حاكم از عامه نيز آن را از امسلمة نقل و روايت نموده است. در تفسير ابن ابىحاتم از ابن عباس روايت شده كه زنى نزد رسول خدا آمد و گفت: يا رسول الله مطابق آيه «لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ» مرد دو برابر زن ارث مى برد و شهادت دو زن هم برابر شهادت يك مرد است. آيا اگر زن عمل خير و كار نيكى انجام بدهد، ثواب آن نيز نصف مرد است؟ سپس اين آيه نازل گرديد. در تفسير برهان به نقل از ابن شهر آشوب و او از امامين امام باقر|باقر و امام صادق|صادق عليهماالسلام چنين روايت كرده كه اين آيه و آيه «ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ» درباره امام على مرتضى عليهالسلام نازل شده است.
نکات آیه
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۲۷- مرد، وظیفه دار پرهیز از دلدادگى به همسر و دختر دیگران و آرزوى داشتن آنها «و لا تتمنّوا ما فضّل اللّه به بعضکم على بعض» امام صادق (ع) در پاسخ به سؤال از آیه فوق فرمود: لا یتمنّى الرّجل امرأة الرجل و لا ابنته ... . [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۱، ص ۲۳۹، ح ۱۱۵ ; تفسیر برهان، ج ۱، ص ۳۶۶، ح ۲.] ۲۸- درخواست روزى افزونتر از روزى مقدّر از درگاه خداوند، خواسته اى پسندیده و سزاوار «و سئلوا اللّه من فضله» امام صادق (ع): انّ اللّه قسّم الارزاق بین عباده و افضل فضلا کثیراً لم یقسّمه بین احد قال اللّه عز و جل: «و سئلوا اللّه من فضله». [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۱، ص ۲۳۹، ح ۱۱۷ ; نورالثقلین، ج ۱، ص ۴۷۵، ح ۲۲۰ ; تفسیر برهان، ج ۱، ص ۳۶۶، ح ۴ ; بحارالانوار، ج ۵، ص ۱۴۵- ، ح ۵.]
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۰)
- چشمداشت به نعمتهای خدادادی دیگران و ارزوی دستیابی به ان، امری ناپسند
- زنان، برخوردار از حقّ تصرّف در اموال خویش و دارای استقلال اقتصادی+۲ آیه
- ازادی انسان در انجام فعالیّتهای اقتصادی+۲ آیه
- ازادی و استقلال زنان در فعّالیّتهای اقتصادی
- شایسته بودن دعا برای پیشرفت اقتصادی+۱ آیه
- امید به فضل الهی، زمینهساز پرهیز از طمعورزی به داراییهای دیگران
- ضرورت امید به فضل خدا در کنار کار و کوشش
- امید به فضل الهی، زمینهساز پرهیز از طمعورزی به داراییهای دیگران
- تفاوت انسانها در برخورداری از امکانات و نعمتها+۱ آیه
- عادلانه بودن پاداش الهی، نسبت به همه انسانها+۲ آیه
- جواز تجارت و کسب و کار، برای زن و مرد
- حق کسب و تجارت برای زن و مرد و بهرهوری از ان
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند+۱ آیه
- امیدواری به فضل الهی، زمینهساز پرهیز از طمعورزی نسبت به داراییهای دیگران
- لزوم اجتناب از طمعورزی و ارزوی دستیابی به نعمتهای خدادادی دیگران
- لزوم اجتناب هر یک از زنان و مردان، از طمعورزی به مزایای خدادادی و اکتسابی یکدیگر
- درخواست از فضل خدا، راه بهرهمندی از عطایای الهی و نجات از حسادت به دیگران
- توجّه به حکمت و علم خدا در برتریها و تفاوتها، راه درمان خصلت حسد
- ضعف خداشناسی و جهل به حکمت تفاوتهای موجود در میان انسانها، از عوامل حسادت
- حسد، از صفات نکوهیده و مورد نهی خدا
- انسانها (زنان و مردان) دارای حق مساوی، در کسب و کار و مالکیّت
- حق ازادی تجارت، برای مرد و زن
- حرمت چشمداشت به امتیازات تشریعی عطا شده از جانب خداوند (مانند دو برابر بودن ارث مردان)
- عدم جواز چشمداشت و ارزوی دستیابی به امتیازات و نعمتهای خدادادی دیگران
- جواز تجارت و کسب و کار، برای زن و مرد
- مطلوبیّت درخواست روزی از خداوند+۱ آیه
- جواز تملّک هر کس بر دسترنج خود
- لزوم امیدواری به فضل و عنایت خدا+۲ آیه
- تفاوت انسانها، در برخورداری از فضل خدا+۶ آیه
- نقش دعا، در بهره مندی از فضل خداوند
- کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی
- خویشاوندان، دارای سهمی معلوم از میراث+۱ آیه
- دعا، عاملی مؤثّر در جلب فضل الهی
- درخواست روزی افزونتر از روزی مقدّر از درگاه الهی، توصیه خداوند به بندگان
- دعوت مردم به دعا و نیایش، از سوی خداوند
- لزوم رضایت هر یک از زنان و مردان، به تفضلات و امتیازات مقرر شده از جانب خداوند برای انان
- لزوم رضا به عطای خدا و طمع نداشتن به بیش از حق خود+۱ آیه
- منافات نداشتن رضا به عطای خدا با دعا و درخواست عطایا از فضل الهی
- منافات نداشتن رضا به عطای خداوند، با دعا و درخواست عطا از فضل الهی
- استقلال زنان، در فعالیّتهای اقتصادی و بهره مندی از دسترنج و اموال خود+۲ آیه
- جواز اشتغال (تجارت و کسب و کار) برای زن، همانند مردان+۱ آیه
- اهمّیّت حقوق زنان، از دیدگاه اسلام+۴ آیه
- زن، دارای حق کسب و کار و تحصیل درامد
- برخورداری هر کدام از زن و مرد بر یکدیگر، در جهاتی از امور+۲ آیه
- دعاها و نیایشها، در قلمرو استماع و اگاهی خدا
- خداوند، عالم به شایستگان تفضّلات خود+۴ آیه
- همه مخلوقات و اشیا، در قلمرو علم و اگاهی خدا
- علیم / اسماوصفات+۷ آیه
- لزوم امیدواری به فضل و عنایت خدا+۴ آیه
- تفاوت انسانها، در برخورداری از فضل خدا+۶ آیه
- تفاوت در برخورداری از فضل خدا، ناشی از علم گسترده او+۵ آیه
- نقش دعا، در بهره مندی از فضل خداوند
- کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی
- زنان و مردان، دارای حق دستمزد و تلاش خویش
- زنان مانند مردان، برخوردار از حق کار و کسب
- مشروعیّت کار برای زنان، همانند مردان
- نقش کار، در مالکیّت افراد بر دسترنج خود+۱ آیه
- زنان مانند مردان، برخوردار از حق تملّک نسبت به حاصل کار و تلاش خویش
- زنان، برخوردار از حق تصرف در اموال خویش+۲ آیه
- مال، ثروت و امکانات مادّی، از عنایات و فضل الهی+۳ آیه
- انسانها (زن و مرد) دارای حق مساوی، در بهرهوری از کسب و فعالیّتهای اقتصادی
- زنان، برخوردار از حق تصرّف در اموال خویش و دارای استقلال اقتصادی، همانند مردان+۲ آیه
- عمل و تلاش هر انسان، از اسباب مالکیّت او بر دسترنج خود+۱ آیه
- زنان، برخوردار از استقلال مالی
- اصل مالکیّت مردم بر اموال خویش، مورد پذیرش اسلام+۲ آیه
- مرد، دارای حق کسب و کار و تجارت، با امید به فضل خدا
- مرد و زن، دارای حقوق مساوی در مالکیت و بهرهوری از تلاش خویش
- تفاوت مرد و زن، در مسایل حقوقی+۲ آیه
- مُفَضِّل/ اسماوصفات+۵ آیه
- حسدورزی مؤمنان، مورد نهی خداوند+۱ آیه