تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْکَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِکَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ «4»
وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ: صفت چهارم پرهيزکاران: و آنانکه ايمان مى‌آورند، بِما أُنْزِلَ إِلَيْکَ: به آنچه نازل شده به سوى تو، که مراد وحى و قرآن است.
وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِکَ: صفت پنجم: و ايمان مى‌آورند به آنچه نازل شد پيش از تو که تورات و انجيل و زبور و صحف منزله از آسمان باشد، و مؤمنين به طور اجمال بايد ايمان داشته باشند به انبياء گذشته و کتابهاى منزله که بنابر مشهور چهار کتاب و صد صحيفه نازل شده.
وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ: صفت ششم متقين آنکه: و به سراى ديگر که قيامت باشد، يقين دارند؛ و ايمان آنها به طورى است که اصلا شک و
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 58
ريبى در هيچ امرى از امور آخرت در قلب آنها نباشد.
تنبيه: ايقان، علمى است که به کلى شک و ريب از آن منتفى باشد، يا عيانا يا استدلالا و نظر؛ لکن نظر و استدلال مهمتر باشد از عيان، زيرا مشاهده به چشم گاهى خطا مى‌رود. پس يقين بر سه قسم است: اول- يقين عيان که بعد از مشاهده قطع حاصل کند به حقيقت امر. دوم- يقين متوسط که به بيان و خبر متواتر حاصل شود از شدت تواتر آن. سيم- يقين به استدلال و نظر که از هر دو قسم مذکوره محکمتر و اقوى مى‌باشد.
عبرت: در کتاب کافى از حضرت صادق عليه السلام مروى است که رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روزى نماز صبح را خواندند. نظر نمودند به جوانى در مسجد، لاغر و زرد رنگ و چشمها فرو رفته. حضرت فرمود: چگونه صبح نمودى؟ عرض کرد: صبح نمودم به حالت يقين.
حضرت متعجب از گفتار او و فرمود: هر چيزى را حقيقتى است، حقيقت ايقان تو چيست؟ عرض کرد: يقين من مرا محزون ساخته، و بيدار داشته شب مرا، و تشنه ساخته روز مرا، و چنان يقين دارم به امور آخرت که گويا در عرش الهى مى‌نگرم و حشر خلايق را مى‌بينم و اهل بهشت را نظر مى‌کنم که متنعم هستند و اهل جهنم به خروش مشغول و معذبند و گويا الان زفير آتش را مى‌شنوم. حضرت به اصحاب فرمود: اين بنده‌اى است که خدا قلب او را به نور ايمان منور ساخته؛ و به جوان فرمود: ملازم باش بر آنچه هستى. پس جوان گفت: يا رسول اللّه دعا فرما که خدا مرا شهادت نصيب فرمايد. حضرت دعا نمود، چيزى نگذشت که در يکى از جنگها شهيد شد، بعد از نه نفر که او دهمى آنها بود «1».
تنبيه: علماء اخلاق فرموده‌اند ده طايفه از مغرورين هستند:
1- آنان که يقين دانند که خدا خالق ايشان است، و ذات سبحانى را
«1» اصول کافى، کتاب الايمان و الکفر، باب حقيقة الايمان و اليقين، حديث دوّم (جلد 2 صفحه 53)
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 59
عبادت نکنند.
2- آنان که يقين دانند خدا رازق ايشان است، و مطمئن نشده دائما شکايت کنند.
3- آنان که يقين به فانى بودن دنيا دارند، با اين حال جمع مال کنند.
4- آنان که يقين دانند اهل و عيال و اولاد دشمن هستند، جهت آنها مال تهيه کنند.
5- آنان که يقين به مرگ دارند و مستعد آن نشوند.
6- آنان که يقين دارند قبر منزل او باشد و آن را آباد نسازند به عمل صالح.
7- آنان که يقين دارند خداى تعالى محاسب است، و محاسبه خود را نکنند.
8- آنان که يقين دارند که معبر صراط است، و سنگينى گناهان را سبک نسازند.
9- کسانى که يقين دارند که جهنم محل فساق و فجار است، با وجود بر اين فسق و فجور را مرتکب شوند.
10- کسانى که يقين دارند که بهشت جاى نيکوکاران است، چگونه طاعات و اعمال صالحه را ترک نمايند!