اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَسئَلُونَک‌َ ما ذا أُحِل‌َّ لَهُم قُل أُحِل‌َّ لَکُم‌ُ الطَّيِّبات‌ُ وَ ما عَلَّمتُم مِن‌َ الجَوارِح‌ِ مُکَلِّبِين‌َ تُعَلِّمُونَهُن‌َّ مِمّا عَلَّمَکُم‌ُ اللّه‌ُ فَکُلُوا مِمّا أَمسَکن‌َ عَلَيکُم وَ اذکُرُوا اسم‌َ اللّه‌ِ عَلَيه‌ِ وَ اتَّقُوا اللّه‌َ إِن‌َّ اللّه‌َ سَرِيع‌ُ الحِساب‌ِ «4»
سؤال ميکنند از تو که چه چيز حلال شده است بر آنها بگو حلال شده است بر شما پاکيزه‌هاي از مأکولات و آنچه که فرا گرفته‌ايد از طيور و کلابهايي که داريد و آنها را تعليم کرده‌ايد از چيزهايي که خداوند بشما تعليم فرموده پس بخوريد از حيواناتي که اينها براي شما ميگيرند و نگاهداري ميکنند و ذکر اسم خدا را
جلد 6 - صفحه 301
بر آنها بگوئيد و از خدا بپرهيزيد محققا خدا زود بحساب رسيدگي ميکند.
يَسئَلُونَک‌َ ما ذا أُحِل‌َّ لَهُم پس از اينکه در آيه سابقه محرمات ذکر شد آمدند از حضرت رسول صلّي اللّه عليه و آله و سلّم سؤال کردند چه چيز حلال شده از مأکولات و مطعومات بعضي گفتند مراد از حيوانات است بقرينه آيه سابقه لکن ظاهر اينست که مراد کليه مطعومات و مأکولات باشد بواسطه عموم سؤال و جواب و لو مورد حيوانات باشند لکن مورد مخصص نيست بلکه ممکن است که بگوئيم مورد هم حيوانات نباشد بواسطه آنکه مکرر گفته‌ايم که نظم در آيات ملحوظ نشده و معلوم نيست که اينکه آيه متصل بآيه قبل باشد مضافا به اينکه در آيه سابقه هم ذکر حلال از حيوانات شده در جمله إِلّا ما ذَکَّيتُم که حيوانات حلال گوشت که اصلا منظور بوده اگر بکيفيات مذکوره باشد حرام ميشود و اگر مذکي باشد حلال و مسلما آيه سابقه حيواناتي که در اصل حرام هستند مثل سباع و حشرات و امثال آنها را نظر ندارد فقط خنزير را نظر به اينکه نصاري حلال ميدانند جزو محرمات شمرده قُل أُحِل‌َّ لَکُم‌ُ الطَّيِّبات‌ُ طيب مقابل خبيث است و مراد از طيب آن چيزيست که نفس متمايل بآن است و التذاذ مي‌برد هر چيزي بحسب خود مثلا در روائح مثل رياحين و عطريات طيب است و قاذورات و کثافات خبيث و هکذا در مأکولات و ملبوسات و اماکن و غير اينها بلي شرع مطهر بسا عرف را تخطئه در مصداق ميکند مثلا شراب و موسيقي و ناقوس و زنگ در نظر عرف تمايل دارند و التذاذ ميبرند و شرع آنها را از خبائث شمرده يا بعکس بعض خبائث عرفيه را طيب شمرده مثل سؤر مؤمن يا آب کر مستعمل و امثال اينها، و انساني که داراي ايمان کامل و اخلاق فاضله و اعمال صالحه باشد طيب است در حق ائمه اطهار عليهم السلام مي‌گويي الطيبين الطاهرين و خداوند در قرآن ميفرمايد الخَبِيثات‌ُ لِلخَبِيثِين‌َ وَ الخَبِيثُون‌َ لِلخَبِيثات‌ِ وَ الطَّيِّبات‌ُ لِلطَّيِّبِين‌َ وَ الطَّيِّبُون‌َ لِلطَّيِّبات‌ِ نور آيه 26، و در اينکه آيه
جلد 6 - صفحه 302
سؤالا و جوابا مراد مأکولات و مطعومات است.
وَ ما عَلَّمتُم مِن‌َ الجَوارِح‌ِ مُکَلِّبِين‌َ مراد از جوارح ظاهرا خصوص کلاب معلم است که براي شکار ميبرند و تعبير بتازي ميکنند و مراد از مکلبين کساني هستند که داراي کلاب معلمه‌اند و حکم مسئله اينست که اگر در مورد رهايي کلاب براي صيد بسم اللّه بگويند و کلاب صيد را بگيرند نه براي خود که او را پاره کنند بلکه نگاه دارند براي صاحب خود و تا صاحب بر سر صيد برسد آن صيد مرده باشد اينکه حلال است و اگر هنوز رمقي دارد او را ذبح کنند بطريق مشروع و شرط است که اينکه کلاب را باين دستور تعليم داده باشند تُعَلِّمُونَهُن‌َّ مِمّا عَلَّمَکُم‌ُ اللّه‌ُ که تعليم داده باشند اينکه کلاب را باين دستوري که خداوند بشما تعليم فرموده که ذکر شد فَکُلُوا مِمّا أَمسَکن‌َ عَلَيکُم که براي شما نگه داشته باشند وَ اذکُرُوا اسم‌َ اللّه‌ِ عَلَيه‌ِ که همان موقع رهايي بسم اللّه بگوئيد.
مسئلة- ساير وسائل شکار مثل باز شکاري يا تير انداختن يا وسائل ديگر حکمش چيست.
جواب- اگر موقعي که صيد بدست آمد هنوز رمقي دارد و لو به اينکه گوشش حرکت کند يا چشمش باز و بسته شود او را ذبح شرعي کنند حلال ميشود و الا حرام وَ اتَّقُوا اللّه‌َ نه بنحوي که امروز ميان شکارچيها معمول است که سر او را ميکنند يا بانحاء ديگر ميکشند يا بدست نيامده مرده باشد اينها تماما حرام است إِن‌َّ اللّه‌َ سَرِيع‌ُ الحِساب‌ِ تفسيرش گذشت.
303