اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بَراءَةٌ مِن‌َ اللّه‌ِ وَ رَسُولِه‌ِ إِلَي الَّذِين‌َ عاهَدتُم مِن‌َ المُشرِکِين‌َ «1»
بيزاري از خداوند و رسول او بکساني که از مشرکين با شما مسلمين قرارداد کرده‌اند اشکال- بعضي گفتند اظهار برائت از کساني که با آنها معاهده شده از مشرکين نقض عهد است و قبيح.
جواب- گفتند که ممکن است مدت معاهده منقضي شده باشد يا آنکه از مشرکين عملي بر خلاف معاهده صادر شده باشد لکن اشکال و جواب هر دو بر خلاف ظاهر آيه است و درست نيست. اما اشکال، برائت با معاهده هيچ تنافي ندارد زيرا معاهده راجع باين است که متعرض آنها نباشند و آنها آزاد باشند، برائت ترک مراوده و معاشرت و دوستي و وداد است که البته بايد مؤمن از غير مؤمن
جلد 8 - صفحه 172
بيزار باشد و از مطلق دشمنان دين و اينکه يکي از ارکان ايمان است موضوع تولّي و تبرّي، و اينکه آيه در مقام اينست که توهّم نشود که همين که معاهده شد مؤمنين با آنها وداد و محبت داشته باشند ميفرمايد بَراءَةٌ مِن‌َ اللّه‌ِ وَ رَسُولِه‌ِ که اشاره به اينکه تمام مسلمين حتي آنهايي که در مکه بودند بايد هيچگونه تماسي با مشرکين نداشته باشند چنانچه حضرت ابراهيم عليه السّلام فَلَمّا تَبَيَّن‌َ لَه‌ُ أَنَّه‌ُ عَدُوٌّ لِلّه‌ِ تَبَرَّأَ مِنه‌ُ توبه آيه 115، نسبت بآذر و آيات در اينکه باب بسيار است حتي نسبت آباء و اقارب و غير آنها إِلَي الَّذِين‌َ عاهَدتُم مِن‌َ المُشرِکِين‌َ وجه اختصاص بذکر با اينکه خدا و رسول از تمام مشرکين و کفار و منافقين بيزارند خصوص کساني که مورد معاهده بودند چيست براي رفع توهّم است که هم از مشرکين که توقع نداشته باشند که پس از معاهده همه نوع محبتي نسبت بآنها بنمايند و هم از مؤمنين که گمان نکنند با آنها آميزش و وداد داشته باشند.