آیه ۱ سوره توبه

سوره توبه(التوبة)، آیه ۱ · جزء ۱۰ · صفحه ۱۸۷

معنی کلمات و عبارات
«بَرَآءَةٌ»: بیزاری. مراد اعلام مقاطعه و ترک معاهده است. این سوره را (بَرَاءَة) نامگذاری کرده‌اند به خاطر این که آغاز آن بدین واژه است. توبه هم گفته‌اند چون از توبه زیاد سخن رفته است (نگا: آیه به بعد). فاضحه نیز نامیده‌اند چرا که منافقان را رسوا نموده است (نگا: آیه به بعد). از آنجا که این سوره با بیزاری و خشم خدا از مشرکان آغاز شده است و در آن از اجازه جنگ با ایشان سخن رفته است (نگا: آیه و ) عبارت «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ» که نشانه صلح و دوستی و بیانگر رحمانیّت و رحیمیّت خدا است در ابتدای آن نیامده است. (بَرَآءَة) خبر مبتدای محذوف و تقدیر چنین است: (هذِهِ بَرَآءَةٌ). یا مبتدا است و خبر آن (إِلَی الَّذِینَ عَاهَدْتُمْ). در این صورت مثل این است که بگوئیم: مِن فُلانٍ إِلی فُلانٍ.
نزول
نکات آیه
۱ - ابطال اعتبار پیمانهاى صلح مسلمانان صدر اسلام از سوى خدا و پیامبر (ص) در پى نقض آن توسط مشرکان معاهد «براءة من اللّه و رسوله إلى الذین عهدتم من المشرکین» «برائت» به معناى جدا شدن و فاصله گرفتن است. متعلق «برائت» - به قرینه «الذین عاهدتم» - پیمانهاى منعقد شده میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان است. اعلام جدا شدن و فاصله گرفتن از عهد و پیمان کنایه از الغا و بى اعتبار نمودن آن است. ۲ - لغو اعتبار پیمان عدم تعرض، در صورت نقض آن از سوى طرف معاهده، بلا مانع است. «براءة من اللّه و رسوله إلى الذین عهدتم» ۳ - دستور خداوند به پیامبر (ص) مبنى بر ابلاغ الغاى پیمان عدم تعرض، به مشرکان معاهد «براءة من اللّه و رسوله إلى الذین عهدتم» ۴ - اعلام الغاى اعتبار پیمان صلح به طرف معاهده لازم است. «براءة ... إلى الذین عهدتم» ۵ - لغو اعتبار پیمانهاى صلح و عدم تعرض، از اختیارات رهبر جامعه اسلامى است. «براءة من اللّه و رسوله إلى الذین عهدتم» ۶ - وجود پیمانهاى صلح میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان «الذین عهدتم من المشرکین» مقصود از «معاهده» در «عاهدتم» - به قرینه آیه ۴ - معاهده صلح و عدم تعرض است. ۷ - بستن پیمان عدم تعرض با جوامع غیر مسلمان، جایز است. «الذین عهدتم من المشرکین» ۸ - نقض شدن پیمان عدم تعرض، از سوى اکثریت مشرکان صدر اسلام «الذین عهدتم من المشرکین» مقصود از «الذین عاهدتم» - به دلیل آیات ۴- و ۷ - مشرکان معاهدى هستند که ملتزم به رعایت پیمانهاى صلح نبودند.
تفسیر (۱۴)
روایات و احادیث

۹ - از حضرت على (ع) روایت شده است: «انه لم ینزل بسم اللّه الرحمن الرحیم على رأس سورة برائة لأن بسم اللّه للأمان و الرحمة و نزلت برائة لرفع الأمان بالسیف; [منبع: از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود: «نزلت هذه الآیة بعد ما رجع رسول اللّه (ص) من غزوة تبوک فى سنة تسع من الهجرة ... ;(۱) آیه «برائة من اللّه ... » بعد از مراجعت رسول خدا (ص) از جنگ تبوک در سال نهم هجرى نازل شده است ... ».] «بسم اللّه الرحمن الرحیم» در اول سوره براءت نازل نشده ; زیرا بسم اللّه براى امان و رحمت است و سوره براءت براى برداشتن امان به وسیله شمشیر نازل شده است».

موضوعات
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۴)
  • شریک قرار دادن برای خدا، مایه بیابرویی در اخرت+۲ آیه
  • وجوب قتل یا اسیر گرفتن مشرکان پیمانشکن پس از گذشت ماههای حرام+۲ آیه
  • اسیر گرفتن مشرکان و کافران پیمانشکن پس از سپری شدن ماههای حرام، فرمان خداوند به مسلمانان+۱ آیه
  • جلوگیری از تسلّط مشرکان و کافران پیمانشکن، فلسفه فرمان الهی به اسیر گرفتن انان+۳ آیه
  • پیمانشکنی مشرکان، سبب جواز اسارت انان+۲ آیه
  • مهلت دادن به مشرکان صدر اسلام به مدّت چهار ماه، در پی پیمانشکنی انان+۱ آیه
  • کمک به دشمنان مسلمانان، از موارد پیمانشکنی مشرکان صدر اسلام+۱ آیه
  • بیزاری خدا و رسول او از مشرکان+۱ آیه
  • اعلان بیزاری خداوند از مشرکان در روز دهم ذیحجّه+۱ آیه
  • تبرّی و بیزاری پیامبر(صلی الله علیه واله)، از مشرکان+۱ آیه
  • مشرکان، مورد تهدید خداوند به عذاب+۲ آیه
  • پیمان شکنی مشرکان، سبب جواز اسارت انان+۱ آیه
  • لزوم تبرّی جستن، از مشرکان+۱ آیه
  • لزوم اعلان بیزاری، از مشرکان+۱ آیه
  • جواز معاهده با کافران بر ترک جنگ+۵ آیه
  • جواز شکستن معاهده، در صورت خیانت دشمن+۵ آیه
  • پیمان شکنی مشرکان، سبب جواز جهاد با ایشان و اسارت انان+۴ آیه
  • حرمت جنگ و خونریزی، در ماههای حرام+۲ آیه
  • پیمان شکنی مشرکان، سبب جواز اسارت انان+۲ آیه
  • جواز انعقاد پیمان، با غیر مسلمانان+۱۰ آیه
  • بیزاری خداوند، از همپیمانان مشرکان
  • جریان سنّت خدا، در فرجام ذلّت بار کافران+۱ آیه
  • اعزام امام علی(علیه السلام) از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله) به مکّه، جهت ابلاغ پیام برایت به مشرکان
  • اعطای ازادی سیر و سیاحت به مشرکان مکّه در مدّت چهار ماه، برای گرویدن انان به ایین توحیدی اسلام+۱ آیه
  • ذلّت و بی ابرویی، پیامد شریک پنداشتن برای خدا+۲ آیه
  • مشرکان صدر اسلام، دارای حق ازادی، برای سیر و سیاحت، در مدّت چهارماه+۱ آیه
  • مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۲ آیه
  • عجز و ناتوانی مشرکان در برابر خدا+۱ آیه
  • پیمان عدم تعرّض میان مشرکان و مسلمانان، امری روا و جایز+۴ آیه
  • پایبندی مشرکان به عهد و پیمان خویش با مسلمانان، مایه بهره مندی از ازادی برای سیر و سیاحت به مدّت چهار ماه+۱ آیه
  • پیمان عدم تعرّض میان مشرکان و مسلمانان، امری روا و جایز+۴ آیه
  • کافران، اشخاص مشرک+۲ آیه
  • تهدید خداوند به مشرکان پیمان شکن صدر اسلام، نسبت به شکست خفّت بار، در صورت تسلیم نشدن در برابر اسلام+۲ آیه
  • نوید خداوند به مسلمانان صدر اسلام، مبنی بر شکست ذلّت بار مشرکان+۱ آیه
  • جواز پیمان صلح با غیر مسلمانان+۱۰ آیه
  • لزوم اعلام الغای پیمان صلح به طرف معاهده، در صورت تصمیم بر الغای ان+۲ آیه
  • انعقاد پیمان صلح، میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان عصر بعثت+۶ آیه
  • ابطال اعتبار پیمانهای صلح مسلمانان با مشرکان از جانب خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله) در پی نقض ان از سوی مشرکان+۲ آیه
  • لزوم اعلام الغای پیمان صلح به طرف معاهده، در صورت تصمیم بر الغای ان+۲ آیه
  • اعلام برایت خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله) از مشرکان به وسیله حضرت علی(علیه السلام)+۱ آیه
  • مشرکان عصر بعثت، از عهدشکنان معاهده صلح با مسلمانان+۴ آیه
  • اعلام برایت از مشرکان و مقهوریّت انان در برابر قدرت خداوند+۱ آیه
  • مقهوریّت مشرکان، از جلوه های قدرت خداوند+۱ آیه
  • جریان سنّت خدا، مبنی بر خوار و ذلیل ساختن کافران ستیزه جو+۱ آیه
  • عهدشکنی کافران با مسلمانان، سبب مجاز بودن مسلمانان به جنگ با انان، در غیر ماههای حرام+۱ آیه
  • جواز انعقاد عهد و پیمان با مشرکان و کافران+۸ آیه
  • مشرکان، از زمره کافران+۱ آیه
  • سرزمین مکّه، در قلمرو حکومت پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • برایت و بیزاری محمد صلی الله علیه و اله، از مشرکان+۱ آیه
  • اعلام برایت خدا و پیامبر صلی الله علیه و اله از مشرکان، دستور الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • اعلام برایت خدا و پیامبر از مشرکان، دستور الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • ابلاغ الغای پیمان عدم تعرض به مشرکان معاهد، دستور خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله
  • جواز انعقاد پیمان عدم تعرّض، با جوامع غیر مسلمان+۱۱ آیه
  • جواز لغو اعتبار پیمان عدم تعرض، در صورت نقض ان از سوی طَرف معاهده+۶ آیه
  • وجوب وفاداری جامعه اسلامی به معاهدات و پیمانهای بین المللی خود+۶ آیه
  • لزوم مطلع ساختن دشمن از بی اعتباری عهدنامه انان، پس از الغا و بی اعتبار دانستن ان+۲ آیه
  • دهم ذیحجه (سال نهم هجرت) اغاز فسخ معاهده مسلمانان با مشرکان پیمان شکن+۱ آیه
  • اعطای چهارماه مهلت به مشرکان پیمان شکن صدر اسلام، در پی فسخ و ابطال پیمان عدم تعرض مسلمانان با انها+۲ آیه
  • لزوم اعلام الغای اعتبار پیمان صلح به طرف معاهد+۴ آیه
  • فسخ اعتبار معاهده عدم تعرض مسلمانان، از اختیارات رهبر جامعه اسلامی+۳ آیه
  • دستور خداوند مبنی بر ابلاغ لغو پیمان عدم تعرض مسلمانان با مشرکان پیمان شکن به عموم مردم حاضر در مراسم حج+۱ آیه
  • تصمیم بر الغا و اعلان بی اعتباری معاهدات، در اختیار پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • وارد شدن هر ضربهای به جان و مال مسلمانان، به وسیله مشرکان معاهد، سبب جواز فسخ ان+۱ آیه
  • کمک و پشتیبانی دشمنان از سوی طرف معاهده عدم تعرض، سبب جواز فسخ ان+۱ آیه
  • صحت انعقاد معاهده عدم تعرّض، میان مشرکان و مسلمانان+۴ آیه
  • ضرورت اعلام الغای اعتبار پیمان صلح به طرف معاهده+۲ آیه
  • ابطال اعتبار پیمانهای صلح مسلمانان صدر اسلام از سوی خدا و پیامبر صلی الله علیه و اله در پی نقض ان به وسیله مشرکان
  • تذکر خداوند به باز بودن راه بازگشت به اسلام، برای مشرکان پیمانشکن+۵ آیه
  • دادن فرصت مناسب چهار ماهه به پیمان شکنان مشرک، برای توبه و اقامه نماز و پرداخت زکات، دستوری برخاسته از بخشش و رحمت خداوند+۲ آیه
  • لزوم وفاداری به معاهده و پیمان صلح با جوامع غیر مسلمان، در صورت ادامه وفاداری انان به ان+۲ آیه
  • پایبندی جمعی از مشرکان صدر اسلام، به معاهده خویش با مسلمانان+۲ آیه
  • کمک نظامی نیروهای مشرکان به دشمنان اسلام، از موارد پیمانشکنی انان و مجوّز حمله به انان+۱ آیه
  • وجوب بیزاری جستن از مشرکان+۱ آیه
واژه‌ها