تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) کَيْفَ يَکُونُ لِلْمُشْرِکِينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ إِلاَّ الَّذِينَ عاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ فَمَا اسْتَقامُوا لَکُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ «7» کَيْفَ وَ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْکُمْ لا يَرْقُبُوا فِيکُمْ إِلاًّ وَ لا ذِمَّةً يُرْضُونَکُمْ بِأَفْواهِهِمْ وَ تَأْبى‌ قُلُوبُهُمْ وَ أَکْثَرُهُمْ فاسِقُونَ «8» ترجمه‌ چگونه ميباشد از براى مشرکان عهدى نزد خدا و نزد پيغمبرش مگر آنانکه عهد بستيد با آنها نزد مسجد الحرام پس ماداميکه استقامت نمودند براى شما استقامت کنيد براى آنها همانا خدا دوست ميدارد پرهيزکاران را چگونه باشد با آنکه اگر ظفر يابند بر شما مراعات نکنند در باره شما سوگندى و نه پيمانى را خوشنود ميکنند شما را بزبانهاشان و امتناع مينمايد دلهاشان و بيشتر آنها متمرّدانند. تفسير استفهام براى انشاء تعجب است از احتمال بقاء عهد نزد خدا و پيغمبر (ص) براى اهل شرک با ثبوت نقض از طرف آنها و ظهور امارات آن مگر براى کسانيکه با آنها معاهده نمودند مسلمانان در مکه معظمه يا حوالى آن که در ذيل آيه الّا الّذين عاهدتم من المشرکين بيان شد و در اين آيه تأکيد شده است مراعات عهد آنها ماداميکه تخلّف ننمودند و ذيلا اشاره شده است که نقض عهد خلاف تقوى است و در آيه دوم بيان امارات نقض عهد شده است از طرف آنها براى اثبات جواز نقض از طرف مسلمانان‌ جلد 2 صفحه 559 و کلمه کيف از آيه سابقه تکرار شده براى ربط دليل بمدّعى و از تکرار بقيّه صرف نظر شده است براى وجود آن در سابق و عدم احتياج بذکر يعنى چگونه ميباشد براى آنها عهدى با آنکه تصميم دارند اگر غلبه و ظفر پيدا کنند بر شما مراعات ننمايند قرابت و حق قسم و عهد را چون الّ باين معانى استعمال شده و نيز مراعات ننمايند پيمان و امان و زنهار را چون ذمّه در اين معانى استعمال ميشود فقط آنها بدهانها و زبانهاى خودشان ميخواهند دل شما را بدست بياورند که ميگويند ما با شما عهد مودّت بسته‌ايم و متعرّض شما نمى‌شويم و بعد از اين ايمان مى‌آوريم و امثال اين کلمات فريبنده که دلهاى آنها ابا و امتناع از قبول آن دارد و در خاتمه اخبار فرموده از حال آنها براى تأکيد که بيشتر اهل شرک متمرّد و ناقض عهد و مکّار و غدّار و جفاکارند نبايد باظهارات آنها فريفته شد و فرصت ترويج اسلام را از دست داد.