اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُمَّ جَعَلناکُم خَلائِفَ فِي الأَرضِ مِن بَعدِهِم لِنَنظُرَ کَيفَ تَعمَلُونَ «14»
پس از هلاکت قرون سابقه شما را که در عصر اينکه پيغمبر محترم هستيد
جلد 9 - صفحه 358
ما جانشين و جايگير آنها قرار داديم در روي زمين بعد از هلاکت آنها تا اينکه نظر کنيم که کدام يک شماها ايمان ميآوريد و خود را بسعادت نشأتين ميرسانيد يا مثل آنها بهمان کفر و شرک و تکذيب رسول باقي ميمانيد و در معرض هلاکت در ميآوريد چگونه عمل ميکنيد.
ثُمَّ جَعَلناکُم خَلائِفَ فِي الأَرضِ مِن بَعدِهِم ثم از براي تراخي است و خليفه بمعني جانشين است خليفة اللّه انبياء و اوصياء هستند که واجب است همان نحوي که اطاعت خدا لازم است اطاعت آنها را نمود، امر آنها امر خدا است، نهي آنها نهي خدا است، خليفة الرسول امامي است که بنصب رسول تعيين ميشود و تعبير بوصي ميکنند چون بعد از رحلت رسول جاي او مينشيند، و در اينجا تعبير بخليفه براي اينست که روي زمين منازل و مساکن آنها را تصرف کردند و بجاي آنها جايگير شدند.
لِنَنظُرَ کَيفَ تَعمَلُونَ خداوند ميداند هر که چه عملي انجام ميدهد لکن معني لننظر اينست که بايد از هر کس ظاهر شود آنچه در باطن او است از ايمان اطاعت و معصيت، اعمال صالحه و سيئه يعني ظاهر شود از شما آنچه که عمل ميکنيد تا حجت بر خلق تمام باشد و شما هم اگر مثل قرون سابقه رفتار کرديد انتظار همان بلاها را داشته باشيد و فردا هم در عذاب با آنها شرکت خواهيد نمود و اگر ايمان آورديد بسعادت نائل ميشويد.