اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنَّما مَثَل‌ُ الحَياةِ الدُّنيا کَماءٍ أَنزَلناه‌ُ مِن‌َ السَّماءِ فَاختَلَطَ بِه‌ِ نَبات‌ُ الأَرض‌ِ مِمّا يَأکُل‌ُ النّاس‌ُ وَ الأَنعام‌ُ حَتّي إِذا أَخَذَت‌ِ الأَرض‌ُ زُخرُفَها وَ ازَّيَّنَت وَ ظَن‌َّ أَهلُها أَنَّهُم قادِرُون‌َ عَلَيها أَتاها أَمرُنا لَيلاً أَو نَهاراً فَجَعَلناها حَصِيداً کَأَن لَم تَغن‌َ بِالأَمس‌ِ کَذلِک‌َ نُفَصِّل‌ُ الآيات‌ِ لِقَوم‌ٍ يَتَفَکَّرُون‌َ «24»
اينست و جز اينکه نيست مثل زندگاني دنيا مثل آب باران است که ما از بالا نازل ميکنيم پس مختلط ميشود باو روئيدنيهاي زمين از رياحين و ثمار و حبوب و بقول از چيزهايي که مأکولات انسان و حيوانات باشد تا اندازه‌اي که صفحه زمين سبز و خرّم شود و زينت يابد که منظره بسيار زيبا پيدا کند و گمان کنند اهل زمين که آنها همه نوع استفاده از اينها ميتوانند کنند ناگاه باد سرد يا باد سموم در يک شب يا يک روز بامر الهي بوزد تمام شکوفه‌ها و سردرختيها را بزند يا بسوزاند فردا که صاحبانش بيابند که خداوند همه آنها را بآفت خشک کرده که گويا اصلا روز قبل نبوده همين نحو ما تفصيل ميدهيم آيات خود را براي قومي که تفکر کنند.
اينکه مثل براي بي‌اعتباري دنيا است که چهار روزي جلواتي دارد و زخارف خود را بآنها نشان ميدهد و آنها را فريفته خود ميکند بمال و منال و رياست و جاه و مقام دلبستگي تامي پيدا ميکنند که ناگاه باد اجل آنها ميرسد و خاموش ميشوند مثل شب تاريک و آن مال و منال و جاه و مقام و رياست از دست آنها گرفته ميشود بنحوي که گويا اصلا نبوده يا آنها از دنيا جدا ميشوند يا دنيا از آنها رو برميگرداند لذا ميفرمايد إِنَّما مَثَل‌ُ الحَياةِ الدُّنيا اينکه زندگاني دنيا که مقرون بانواع بلاها است و مورث هزار گونه زحمت و کش مکش و زد و خورد است و بالاخره ثبات و بقايي ندارد کَماءٍ أَنزَلناه‌ُ مِن‌َ السَّماءِ مثل بارانهاي بهاري است هوا را تلطيف ميکند و صحرا را سبز و خرّم ميکند و شکوفه‌ها و گلها را
جلد 9 - صفحه 371
باز ميکند فَاختَلَطَ بِه‌ِ نَبات‌ُ الأَرض‌ِ درختان باغها سر بهم ميآورد، گلها در يک ديگر جلوه ميکنند، گياهها بيکديگر وصل ميشود.
مِمّا يَأکُل‌ُ النّاس‌ُ چه از مأکولات انساني باشد وَ الأَنعام‌ُ حيواني حَتّي إِذا أَخَذَت‌ِ الأَرض‌ُ زُخرُفَها زخرف حسن و زيبايي است و زخارف دنيا طلا و جواهرات است وَ ازَّيَّنَت زمين را زينت ميدهد وَ ظَن‌َّ أَهلُها ظاهرا مرجع ضمير نباتات باشد و مراد از اهل صاحبان آنها، و ممکن است مرجع دنيا باشد و اهل اهل دنيا أَنَّهُم قادِرُون‌َ عَلَيها حساب ميکنند امسال چه اندازه ميوه و حبوبات داريم و گوسفندان و حيوانات ما آذوقه فراوان دارند و چه اندازه استفاده داريم أَتاها أَمرُنا لَيلًا صبح که سر از خواب برميدارند او نهارا عصر که بتماشا ميروند مشاهده ميکنند که امر الهي که آفت باشد متوجه شده فَجَعَلناها حَصِيداً و تمام آنها را سوزانيده برق زده يا سردي هوا سياه کرده، يا زنگ و کرم زده يا باد سموم خشک کرده کَأَن لَم تَغن‌َ بِالأَمس‌ِ که گويا ديروز وجود نداشته و مجرد خيالي و نومي بوده.
کذلک اينکه نحوه بيان را نُفَصِّل‌ُ الآيات‌ِ ما تفصيل ميدهيم آيات خود را لِقَوم‌ٍ يَتَفَکَّرُون‌َ که متوجه شوند و فکر کنند در بي‌اعتباري دنيا و اما آنهايي که غافل هستند و اصلا توجه ندارند اينکه امثال براي آنها نتيجه‌بخش نيست