تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَذلِکُمُ اللَّهُ رَبُّکُمُ الْحَقُّ فَما ذا بَعْدَ الْحَقِّ إِلاَّ الضَّلالُ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ (32)
فَذلِکُمُ اللَّهُ: پس آن ذاتى که اقرار نموديد شما به اتصاف او به صفات مذکوره خداى متعال. رَبُّکُمُ الْحَقُ: پروردگار شما است به حق که ثابت و متحقق است ربوبيت و الهيت او، و سزاوار باشد پرستش و ستايش را فقط، نه غير او از اصنام و اوثان و معبودين باطله، زيرا به قدرت کامله ايجاد فرمود شما را، و به رحمت شامله روزى داد شما را، و به حکمت بالغه تدبير نمود امور شما را؛ و چون ثابت شد که ذات الهى حق است براى اطاعت، واجب و لازم آيد که ما سواى سبحانى، باطل باشند در عبادت. بنابراين: فَما ذا بَعْدَ الْحَقِ: پس چه چيز است بعد از راستى (استفهام انکارى است) يعنى نيست بعد از سرپيچى و اعراض و تخطى از حق. إِلَّا الضَّلالُ: مگر واقع شدن در گمراهى و باطل، يعنى بين اين دو طريق هدايت و ضلالت واسطه نيست؛ و چون مبرهن شد که عبادت خداى تعالى هدايت و حق است هر آينه ثابت گردد که عبادت غير حق تعالى، باطل و گمراهى باشد. فَأَنَّى تُصْرَفُونَ: پس چگونه و به چه جهت برمىگرديد از عبادت خدا به گمراهى با واضح و ظاهر بودن براهين بر اينکه در عالم وجود، معبودى قابل پرستش و ستايش نيست غير از پروردگار عالميان.
تذکره- آيه شريفه تذکرى است براى بندگان که به گوش هوش استماع
ج5، ص 308
نموده تأمل کنند در اينکه شعاع ديانت حقّه الهيه مانند آفتاب عالمتاب، تمام روى زمين را احاطه نموده، و براهين ساطعه آن در هر عصر و زمان گويا بوده؛ پس اعراض از حق و حقانيت، البته وقوع در باطل و ضلالت باشد، و عاقبت تمام بندگان به جزاى الهى است. با وجود بر اين، چگونه شخص عاقل، حق را که موجب نجات دنيا و آخرت است صرف نظر نموده، باطل را که سبب هلاکت است اختيار کند؟.