سوره یونس، آیه ۳۲ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۲
فَذٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُ فَمَا ذَا بَعْدَ الْحَقِ إِلاَّ الضَّلاَلُ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ
آن است خداوند، پروردگار حقّ شما (دارای همه این صفات)! با این حال، بعد از حق، چه چیزی جز گمراهی وجود دارد؟! پس چرا (از پرستش او) روی گردان میشوید؟!
معنی کلمات و عبارات
«أَنَّی»: چگونه؟ «تُصْرَفُونَ»: روگردان میگردید. از راه به در برده میشوید. مراد این است که چگونه است که شیاطین شما را از حق منصرف و روگردان میکنند.
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - رازقیت، حاکمیت، حیات بخشى و تدبیر خداوند نسبت به کار جهان، جلوه هاى روشنى از ربوبیت خدا بوده و اعتقاد به آن، مستلزم ایمان به پروردگارى بى شریک است. «قل من یرزقکم من السماء ... فذلکم اللّه ربکم»
تفریع جمله «ذلکم اللّه ربکم» با «فا»ى نتیجه، در آیه پیش (قل من یرزقکم ...) بیانگر این حقیقت است که: با وجود اعتقاد به رازقیت خدا، حاکمیت او بر قوا و حواس آدمى، خالقیت نسبت به جاندار و بى جان و تدبیر او نسبت به امور جهان; ایمان به ربوبیت مطلق خدا ضرورى بوده و مجالى براى پندارپروردگارى غیر او باقى نمى ماند.
۲ - خدا، رب و پروردگار حقیقى آدمیان است. «فذلکم اللّه ربکم»
۳ - توحید (اعتقاد به ربوبیت بى همتاى خدا) آیینى حق و یکتاپرستى سلوک راه هدایت است. «فذلکم اللّه ربکم الحق فماذا بعد الحق إلا الضلل»
۴ - شرک (اعتقاد به ربوبیت غیر خدا) آیینى باطل و بت پرستى ضلالت و گمراهى است. «فذلکم اللّه ربکم الحق فماذا بعد الحق إلا الضلل»
۵ - حق، مدار هدایت و باطل، مدار ضلالت است. «فماذا بعد الحق إلا الضلل»
جمله «فماذا بعد الحق ...» داراى حذف و ایجاز است و تقدیر آن چنین مى باشد: «فماذا بعد الحق الذى هو الهدى إلا الباطل الذى هو الضلال».
۶ - وراى حق و حقیقت جز گمراهى و ضلالت نیست. «فماذا بعد الحق إلا الضلل»
۷ - روى برتافتن از توحید و یکتاپرستى و گرایش به شرک و بت پرستى، کارى شگفت و در پى دارنده نکوهش سخت خداوند «فذلکم اللّه ربکم الحق ... فأنى تصرفون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
حقانیت توحید ربوبیسرزنش اعراض از توحید عبادیسرزنش گرایش به شرکملاکهای هدایتملاکهای گمراهینقش باطلسرزنش بت پرستینقش حقگمراهی بت پرستیشگفتی شرکاهمیت حقزمینه توحید ربوبیعقیده به توحید ربوبیعقیده به شرکبطلان شرکرازقیت خدامربی انسان هاتدبیر آفرینشناپسندزمینه ایمانتوحید عبادیعوامل هدایتحاکمیت خدانشانه های ربوبیت خداخالقیت خداسرزنشهای خداربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۴)
- احتجاج پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر مشرکان به رازقیّت، قدرت، مالکیّت و تدبیر مطلق خدا+۶ آیه
- احتجاج پیامبر(صلی الله علیه واله) برضدّ مشرکان، به قدرت خدا بر احیا و اماته و تدبیر امور هستی، برای اثبات توحید، و نفی شرک+۱ آیه
- تربیت انسانها، از جانب خداوند+۴ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۸ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
- روی برتافتن از توحید و گرایش به شرک و بتپرستی، درپیدارنده نکوهش الهی+۵ آیه
- انحصار رزق انسانها به خدای یکتا+۶ آیه
- تدبیر امور انسانها، از سوی پروردگار یگانه+۵ آیه
- خدای یکتا، تنها پروردگار هستی و مدبّر امور+۲ آیه
- تامین روزی انسانها از سوی خدای یگانه، نشانهای از ربوبیّت بیهمتای وی+۴ آیه
- تدبیر انسان در مراحل مختلف از سوی خدا، دلیل توحید ربوبی+۷ آیه
- پیدایش مستمرّ موجودات جاندار از پدیدههای بیجان و موجودات بیجان از پدیدههای زنده، از دلایل توحید ربوبی+۲ آیه
- بهرهمندی انسان از قوای ادراکی و ابزار شناخت، نشانه و دلیل ربوبیّت خدای یگانه+۱ آیه
- توحید، محور حق و حقیقت+۷ آیه
- خلقت جهان افرینش، براساس حق، به فرمان خداوند+۱ آیه
- اعراض از حق، درپیدارنده گمراهی
- اعراض از حق و افتادن در گمراهی، کاری شگفتاور و درپیدارنده نکوهش خداوند
- اعراض مشرکان، از حق و حقیقت+۲ آیه
- اعراض مشرکان از حق، درپیدارنده گمراهی انان+۱ آیه
- نبود هیچ واسطهای، میان حق و باطل
- حق بودن توحید و یکتاپرستی+۴ آیه
- ربوبیّت بیهمتای خداوند، عقیدهای حق
- رازقیّت، حاکمیّت، حیاتبخشی و میراندن زندگان، جلوههایی از حقّانیّت ربوبیّت خدا+۱ آیه
- به حقیقت پیوستن وعده الهی، نسبت به عذاب فاسقان+۱ آیه
- قیامت، روز ظهور ولایت به حق خداوند+۵ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۱۲ آیه
- خداوند، حق محض، بدون هیچ شایبه باطل+۴ آیه
- تدبیر امور جهان، اقتضای ربوبیّت خدا+۳ آیه
- حق، نشیت گرفته از ربوبیّت خدا+۱ آیه
- تامین روزی انسان، از اثار ربوبیّت خداوند+۲ آیه
- مواجه شدن انسان با امواج سهمگین و طوفان دریایی، موجب خداشناسی
- انحصار رزق انسانها به خدای یکتا+۶ آیه
- اعراض مشرکان از توحید، مورد پرسش توبیخی خداوند+۷ آیه
- اعراض مشرکان از توحید، مورد پرسش توبیخی خداوند+۷ آیه
- شناخت یکتایی خداوند و ربوبیت وی، از اهداف اصلی سؤال محمّد(صلی الله علیه واله) از مشرکان+۳ آیه
- شرکورزی به خدای یگانه، موجب گمراهی ادمی
- گذشتن از حق، موجب افتادن در ضلالت
- شرک، از عوامل ضلالت+۲ آیه
- حق، ملاک تشخیص هدایت از ضلالت
- فسق و تبهکاری، موجب محرومیّت از هدایت الهی+۱ آیه
- احتجاج با مشرکان، راهی برای بیدار ساختن فطرت توحیدی مشرکان+۴ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر مشرکان، درباره توحید ربوبی به رازقیّت، قدرت، مالکیّت و تدبیر مطلق خدا+۵ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله بر ضدّ مشرکان، به قدرت خدا بر احیا و اماته و تدبیر امور هستی، برای اثبات توحید، و نفی شرک+۱ آیه
- شناخت درست خداوند (اعتقاد به رازقیّت، حیاتبخشی، تدبیر مطلق جهان متعلّق به خدا) و اجتناب از هر گونه شرک و پی بردن به حقّانیّت پروردگار، از اهداف سؤال پیامبر صلی الله علیه و اله از مشرکان+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله بیان کننده ربوبّیت انحصاری خداوند، در قالب پرسش از مشرکان+۳ آیه
- بهرهگیری پیامبر صلی الله علیه و اله از پرسش، برای اثبات انحصاری تدبیر خداوند برجهان و نفی شرک+۲ آیه
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله برربوبیّت خداوند به مالکیّت واقعی خدا، برقوّه شنوایی و بینایی، در قالب پرسش از مشرکان+۲ آیه
- رازقیّت انحصاری خداوند در قالب پرسش، احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله برای ربوبیّت انحصاری خدا در مقابل مشرکان+۲ آیه
- وظیفه پیامبر صلی الله علیه و اله در توجه دادن مردم به فطرت توحیدی و بیدار کردن ان+۴ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور برانگیختن داوری وجدان مشرکان بر چگونگی فرجام انان در صورت نزول عذاب الهی+۳ آیه
- اعراض مشرکان از توحید، مورد پرسش توبیخی خدا+۷ آیه
- توحید و یکتاپرستی، از اثار هدایتیافتگی
- حقگرایی، زمینهای برای هدایت
- حق، مدار هدایت و باطل، مدار ضلالت