اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِمّا نُرِيَنَّک‌َ بَعض‌َ الَّذِي نَعِدُهُم أَو نَتَوَفَّيَنَّک‌َ فَإِلَينا مَرجِعُهُم ثُم‌َّ اللّه‌ُ شَهِيدٌ عَلي ما يَفعَلُون‌َ (46)
و يا اينکه بتو نشان ميدهيم بعض از آنچه بآنها وعده داده‌ايم يا بعد از رحلت شما گرفتار خواهند شد پس از آن بسوي ما رجوع ميکنند در عالم آخرت پس از رجوع خداوند شاهد است بر آنچه که ميکردند.
تهديدات و انذارات که در قرآن مجيد براي کفار و مشرکين است که همان بلاهايي که بر امم سابقه نازل شده شما هم مبتلا خواهيد شد غاية الامر وقت معيّن دارد بعض آن بلاها در عصر حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بآنها وارد شد مثل قضيه بدر و حنين و احزاب و ذهاب اموال و خرابي منازل و ذلت و خواري، و بعض آنها بعد
جلد 9 - صفحه 396
از رحلت حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بيد مسلمين و بلاهاي آسماني حتي در زمان ظهور حضرت مهدي عجل اللّه تعالي فرجه و دوره رجعت بآنها متوجه خواهد شد و پس از اينکه بليّات دنيوي و هلاکت آنها در عالم آخرت که رجوع ميکنند بعذاب آن عالم گرفتار ميشوند لذا ميفرمايد وَ إِمّا نُرِيَنَّک‌َ ترديد براي تقسيم است يعني يک قسم آن را بتو ارائه ميدهيم بَعض‌َ الَّذِي نَعِدُهُم که در قرآن در موارد زيادي آنها را تهديد فرموده أَو نَتَوَفَّيَنَّک‌َ و يک قسمت ديگر بعد از وفات و رحلت تو بآنها متوجه ميشود، و تعبير بتوفّي يک نوع تجليل است نسبت بحضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم زيرا توفي اخذ بقدرت است و از اينکه باب است توفي دين از مديون و در حق عيسي عليه السّلام هم ميفرمايد إِنِّي مُتَوَفِّيک‌َ وَ رافِعُک‌َ إِلَي‌َّ سوره آل عمران آيه 48 با اينکه عيسي عليه السّلام نمرد و قبض روحش نشد و عقيده شيعه در حق اينکه خاندان چنانست که اينها را حاضر و ناظر ميدانند و در اخبار داريم فرمودند
(ميّتنا لم يمت و غائبنا لم يغب)
و اخبار در اينکه باب بسيار داريم مخصوصا در باب زيارات که در محل خود بيان شده فَإِلَينا مَرجِعُهُم پس از انقضاء اينکه عالم و قيام در آن عالم که مرجع جميع است بسوي پروردگار.
ثُم‌َّ اللّه‌ُ شَهِيدٌ عَلي ما يَفعَلُون‌َ ثم از براي تراخي نيست که پس از رجوع خداوند شهيد باشد بلکه بمعني اينست که علاوه از آن عقوبات دنيويه خداوند هم شاهد افعال آنها هست، و شهيد بمعني حضور است مقابل غياب يعني خداوند باحاطه قيومية و علميه ناظر است بر افعال و اعمال بنده‌گان ( يا من هو اختفي لفرط نوره الظاهر الباطن في ظهوره) إِن‌َّ رَبَّک‌َ أَحاطَ بِالنّاس‌ِ اسراء آيه 62، وَ أَن‌َّ اللّه‌َ قَد أَحاطَ بِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ عِلماً طلاق آيه 12.
397