سوره یونس، آیه ۴۶ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۴
وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ
اگر ما، پارهای از مجازاتهایی را که به آنها وعده دادهایم، (در حال حیات تو (به تو نشان دهیم، و یا) پیش از آنکه گرفتار عذاب شوند،) تو را از دنیا ببریم، در هر حال، بازگشتشان به سوی ماست؛ سپس خداوند بر آنچه آنها انجام میدادند گواه است!
معنی کلمات و عبارات
«شَهِیدٌ»: مطّلع و آگاه (نگا: آلعمران / ، مائده / انعام / ).
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - خداوند، مشرکان را کراراً به عذاب استیصال تهدید کرده بود. «و إما نرینک بعض الذى نعدهم»
«نعد» فعل مضارع است و دلالت بر استمرار مى کند و نیز مشتق از «وعد» است و «وعد» هم در خیر استعمال مى شود و هم در شر. در این جا چون ضمیر «هم» به مشرکان بر مى گردد براى شر و تهدید است.
۲ - پیامبر اکرم (ص) با اضطراب و نگرانى چشم به راه نزول عذاب از جانب خداوند بر مشرکان بود. «و إما نرینک بعض الذى نعدهم أو نتوفینک فإلینا مرجعهم»
آیه شریفه در مقام دلدارى دادن به پیامبر اکرم (ص) است و این، از وجود نوعى نگرانى و ناراحتى در آن حضرت حکایت مى کند.
۳ - مشرکان، کافران و دین ستیزان، چون از بازگشت به سوى خدا و گرفتار شدن به عذاب جهنم مفرّى ندارند، مهلت دادن خداوند به آنان نباید نگران کننده باشد. «و إما نرینک بعض الذى نعدهم أو نتوفینک فإلینا مرجعهم»
۴ - مرگ، دریافت کامل حقیقت آدمى است. «أو نتوفینک»
«توفى» به معناى أخذ و دریافت تمام و کامل شىء است (لسان العرب).
۵ - نزول عذاب استیصال، پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) براى جوامعى که استحقاق آن را دارند، همواره ممکن است. «أو نتوفینک فإلینا مرجعهم»
۶ - تأخیر افتادن عذاب کافران نه به سود آنان بلکه باعث تشدید عذاب اخروى آنان خواهد شد. «ثم اللّه شهید على ما یفعلون»
همان گونه که تأخیر عذاب باعث نگرانى پیامبر اکرم (ص) بود، براى کافران نیز - به قرینه آیه بعد (یقولون متى هذا الوعد) - دستاویز قرار گرفته بود تا به استهزاى مؤمنان بپردازند، از این رو جمله «ثم اللّه شهید على ما یفعلون» (خداوند پس از ستاندن جان تو، به دقت تمام اعمال آنان را زیر نظر دارد)، چنان که در برداشت فوق آمده، مى تواند بیانگر حکمت تأخیر عذاب باشد.
۷ - خداوند، بر تمام اعمال مردم شاهد و گواه است. «ثم اللّه شهید على ما یفعلون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۷–۵۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۶–۵۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۶–۷۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۵–۴۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تأخیر عذاب کافرانامکان عذاب استیصالعذاب استیصال پس از محمدعوامل تشدید عذاب اخرویمهلت به دشمنان دینعذاب استیصال مشرکانمهلت به مشرکاننگرانی محمدگواهان عملتهدید مشرکانمهلت به کافرانعذاب مشرکانعذاب اخروی کافرانگواهی خدامحمد و مشرکانحقیقت مرگتهدیدهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- حسابرسی اختلاف مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله) در قیامت+۱ آیه
- انذار خداوند به مشرکان صدر اسلام، درباره گرفتارشدن به عذاب+۱ آیه
- اخطار خداوند به مکذّبان معاد، از حسابرسی در قیامت+۱ آیه
- تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا+۵ آیه
- خداوند، گواه اعمال انسانها+۳ آیه
- رایی / اسماوصفات+۶ آیه
- بازگشت روح به سوی خداوند، در قیامت+۴ آیه
- بقای روح ادمی، در عالم پس از مرگ+۱۲ آیه
- روح، امری مجرّد از مادّه و مستقلّ از بدن و باقی پس از مرگ+۱۲ آیه
- روح انسان، تمام حقیقت وی+۱۰ آیه
- جدایی روح از بدن، هنگام مرگ+۱۰ آیه
- قبض روح انسانها به امر خداوند، هنگام مرگ+۶ آیه
- مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۱ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۳ آیه
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۷ آیه
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها+۷ آیه
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۳ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۳ آیه
- وعده خداوند به عذاب استیصال مشرکان+۴ آیه