تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لِکُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ (47)
«1» تفسير قمّى ج 1 ص 312.
ج5، ص 330
بعد از شرح حال پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله با قومش، بيان حال تمام انبياء را با اقوامشان مى‌فرمايد:
وَ لِکُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ: و براى هر جماعت و طايفه و اهل هر زمانى را پيغمبرى خداى تعالى مبعوث فرمود که اداى رسالت نمايد به ايشان و احکام الهى را به آنها رساند. فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ: پس زمانى که آمد پيغمبرشان با بينات، و تبليغ رسالت سبحانى را نمود، مردم دو دسته شدند: جمعى تصديق و ايمان آوردند، و گروهى تکذيب کرده کافر شدند. قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ: حکم کرده شود ميان ايشان به عدل و داد، پس هلاک شوند مکذبين، و نجات يابند مؤمنين. نزد بعضى اين فصل حکم در دنيا باشد که بعد از اتمام حجت بر قوم هر پيغمبر به اذن الهى دعا نمايد و عذاب نازل شود، مصدقين، ناجى؛ و منکرين، هلاک شدند. نزد جمعى «1» مراد قيامت است که پيغمبر هر امتى با امت به محشر آيد، و شهادت دهد بر متابعت و مخالفت امت خود، بعد حق تعالى حکم فرمايد به ثواب مطيعين در عقاب کافرين. وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ: و ايشان ستم نمى‌شوند در جزاى اعمال به نقص ثواب طاعات و زيادتى عقاب محرمات.
تبصره- آيه شريفه دال است بر آنکه آنچه عذاب و عقاب بر بندگان وارد گردد از جانب خود ايشان است و به هيچوجه ظلم به آنها نشود، زيرا حق تعالى به هر قومى پيغمبرى فرستاد با آيات و بينات، و اتمام حجت فرمود به ارشاد و هدايت، و اعطاى عقل ظاهر و عقل باطن، و جاى عذر براى بندگان در مخالفت و تکذيب باقى نماند. بنابراين به سوء اختيار کفر و معاصى را اختيار، لا جرم پاداش و جزا مترتب خواهد شد. نزد بعضى معنى آن است که روز قيامت در وقت محاسبه هر امتى پيغمبرشان حاضر براى شهادت، و اعتراف و اقرار امت به اداى رسالت ايشان و مخالفت آنان و تحقق يابد ورود عذاب به سبب بدى افعال.
«1» اين قول مجاهد و تابعان وى است مجمع ج 3 ص 114.
ج5، ص 331