تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذُوقُوا عَذابَ الْخُلْدِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلاَّ بِما کُنْتُمْ تَکْسِبُونَ (52) ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا: پس گفته شود روز قيامت به آنانکه کافر شدند و ظلم نمودند به نفوس خود به انکار و تکذيب حق و حقانيت و توحيد و رسالت. ذُوقُوا عَذابَ الْخُلْدِ: بچشيد عذاب دائم باقى را در آخرت بعد از عذاب دنيا. هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا بِما کُنْتُمْ تَکْسِبُونَ‌: جزا و پاداش نيافتيد مگر به سبب آنچه کسب کرديد در دنيا از افعال ناشايسته از کفر و معاصى. حاصل آنکه بتحقيق شماها دعوت شديد به حق، به ارشاد و هدايت و ارسال رسل و انزال کتب، و بيان فرمود حق تعالى دلايل و شواهد حق را، و ازاحه نمود علت و موانع را، پس به‌ «1» سوره يونس آيه 91. ج5، ص 335 سوء اختيار ابا نموديد از قبول ايمان، و متمادى و منهمک شديد در کفر و عصيان، لا جرم پاداش اعمال خود را دريابيد. نکته- تعبير به ذوق براى آنست که چشيدن طعام به زبان، شديد الاحساس است. و در اين مقام کنايه از شدت الم عذاب است، يا نمونه باشد از سختى عقاب در وقتى که عذاب داخل در اجواف آنها شده، تمام شراشر وجودشان را احاطه نمايد، يا بر سبيل تهکم، يعنى به عوض آنکه طمع داشتيد طعمهاى لذيذ چشيد، چون کارى نکرديد که مستحق آن باشيد، اکنون الم عذاب را بدل آن بچشيد، و اين جارى مجراى آن است که فرمود «فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ»*. «1» تبصره- آيه شريفه دال است بر بطلان جبر، جزا را مربوط ساخته به کسب اعمال سيئه از کفر و عناد و لجاج، و مى‌فرمايد: جزا نيافتيد مگر به آنچه کسب کرديد. پس فاعل معاصى، بندگان باشند نه خداى تعالى، و اگر چنانچه از طرف سبحانى بودى، ترتّب جزا بر افعال عباد لغو بودى؛ و ايضا اشعار است به آنکه کسب اعمال قبيحه موجب است عذاب الهى را، و به عکس کسب افعال حسنه سبب شود تفضل و ثواب ابدى را. و البته شخص عاقل نعيم را به جحيم تبديل ننمايد و همواره در اعمال صالحه کوشش، و از قبايح دورى، تا سعادت باقى را دريابد. اکنون اختيار تو راست. هر چه بکارى تو همان بدروى.