تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْکُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ (57)
چون مقدم شد ذکر قرآن و وعد و وعيد آن، سپس در بيان جلالت شأن و عظم قدر قرآن عموم مردم را خطاب مى‌فرمايد:
يا أَيُّهَا النَّاسُ: اى گروه مردمان از عالى و دانى، غنى و فقير، و ضيع و شريف. قَدْ جاءَتْکُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ: بتحقيق آمد شما را پند و وعظى از جانب پروردگار شما، و آن قرآن است که دعوت نمايد به صلاح، و زجر کند از فساد. يا متضمن باشد بيان آنچه را که واجب است از رغبت و رهبت، يعنى امر و نهى. وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ: و شفا و دوا براى امراضى که در دلهاى
ج5، ص 341
شما است از جهل و کفر و نفاق. و چون درد نادانى و کفر، اضرّ است از درد بدن، و علاجش دشوارتر، و اطباء آن کمتر، و شفاء از آن اهمّ و اولى‌تر است، لذا خداى تعالى نسخه جامعه شافيه قرآن مجيد را به توسط اعظم اطباى روحانى و خاتم پيغمبران سبحانى انزال فرمود تا به دستور العمل آن رفتار نموده، عقايد فاسده و اخلاق ذميمه و ملکات رذيله، به نور قرآن از قلوب پاک گردد.
وَ هُدىً: و هدايت و دلالتى است که مؤدّى به معرفت حق شود. وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ: و رحمت و نعمتى است براى ايمان آورندگان و عمل کنندگان.
تخصيص رحمت به مؤمنين- و حال آنکه قرآن رحمت براى تمام خلق است- به جهت آن است که ايشان منتفع شدند به قرآن به ايمان و عمل به آن، و خداى تعالى وصف فرمود قرآن را در اين آيه مبارکه به اوصاف اربعه: 1- موعظه از جانب سبحانى. 2- شفاء امراض قلبى. 3- هدايت الهى. 4- رحمت نسبت به برادران ايمانى، و لا بد براى هر يک از اوصاف فايده مخصوصى است.
بيان- اين مطلب محقق است چنانچه بدن را حالت مرضى و براى آن طبيبانى معين شده، همچنين روح را حالت مرضى و براى آن اطبائى مقرر شده که انبياى عظام باشند؛ وجود مقدس نبوى صلّى اللّه عليه و آله، طبيب حاذق روحانى و خاتم پيغمبران سبحانى به جهت معالجه عموم نفوس تا انقراض عالم آمد با دستور العمل تمام طبقات بشر؛ و نسخه جامعه آن سرور، يعنى قرآن تحت چهار عنوان در اين آيه شريفه بيان فرموده:
1- از راه خيرخواهى، نهى نسبت به چيزهائى که به سبب آن در مرض مهلک کفر و معاصى واقع شود که تعبير از آن به موعظه فرموده، يعنى منع از اشتغالات قلبى و زجر از موجبات بعد رحمت سبحانى.
2- شفاء که امر به استعمال دوا باشد تا تصفيه قلب شده، اخلاط فاسده زائل، سلامتى کامل حاصل آيد، و منحصر نيست شفاى قرين به امراض روحانى، بلکه شفاى امراض جسمانى هم باشد، چنانچه خواندن هفتاد مرتبه سوره مبارکه حمد يا يک مرتبه سوره مبارکه (يس) بالين مريض، سبب شفا گردد، و تفصيل آن در کتب ادعيه مذکور است.
ج5، ص 342
3- حصول هدايت که بعد از تخليه رذائل و تحليه به فضايل، هدايت يافته، ترقيات و سعادت ابدى را دريابد.
4- عمل به احکام قرآن مستوجب شود رحمت الهى و درک نعمت سبحانى را که نجات دهد از ظلمات کفر و شک و نفاق، به نور ايمان و حق و يقين به سبب ارشاد به استدلال آيات منصوبه آفاقيه و انفسيه، و خلاص نمايد از درکات نيران، و ارتقاء به درجات جنان و نعم حضرت منّان.
فاجعه عظمى و داهيه کبرى- در قرون اخيره که مقترن شد با طلوع شمس هدايت، و ظهور مراتب کمال و سعادت، در ارض طيّبه قم به جدّيات و رياضات بزرگوار عالم ربانى، که بلند همتى فرموده، و در بحر تهاجم فتن و محن غوطه‌ور شده، براى ترويج ديانت اسلاميه و حفظ نواميس احکام الهيه، به تأسيس حوزه علميه قيام، و در تحمل زحمات آن اقدام، تا به مدت زمانى جامعه دينى و مرکز دائره علمى فراهم، که صيت آن آفاق را پر گردانيد. فضلاى بزرگ و دانشمندان سترگ گرداگرد اين شمس معالى به اقتباس انوار معانى، مجمع روحانى را زيب و زينت داده، هر يک در مرتبه خود حائز مراتب علمى و حاوى مقامات عملى شدند، و غواصان بحر حقايق دقايق کلماتش را اخذ مى‌نمودند. از طرفى عده بسيارى ريزه خور خوان احسانش؛ قسمت ديگر کارهاى شايان که آثارش الى الابد نمايان است.
بسى برنيامد، ناگهان حيلوله اجل واقع، شمس را منکسف، و نجوم را منکدر نمود: «إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ وَ إِذَا النُّجُومُ انْکَدَرَتْ» «1» کاش آن شب نيامدى، که خاک ماتم به سر عالميان ريختى، يا آن صبح طالع نشدى که فغان و زارى بلند گشتى، و عالم امکان را محزون ساختى. «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» «2».
آه آه از مصيبتى که در زمين وارد گشته، و آثارش در کون و مکان سرايت نموده ساکنان ملأ اعلى را افسرده، فغان اهل زمين را به آسمان رسانيده، زارى
«1» سوره تکوير آيه 1 و 2.
«2» سوره بقره آيه 156.
ج5، ص 343
يتيمان و بى‌نوايان بلند شده، قلوب قاسيه را سوزانيده. زبان، الکن از گفتن، و قلم عاجز از نوشتن، با چشم اشکريز و قلب آتش بيز گويا شده که صياد اجل، فريد عصر و وحيد دهر را از ميانه ربود. ليله هفدهم شهر ذى القعدة الحرام سنه 1355 هجرى، حجة الاسلام و المسلمين، آية اللّه فى العالمين، المولى المکرم، و استادنا المعظم، شيخ الفقهاء و المجتهدين، و رئيس الملة و الدين، المؤيد بالتأييد الازلى: الحاج شيخ عبد الکريم الحائرى اليزدى طيّب اللّه ثراه و جعل فى اعلى عليّين مثواه. احقر در تشييع حاضر، مجملا تعطيل عمومى و عاشورائى برپا گرديد.