اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل بِفَضل‌ِ اللّه‌ِ وَ بِرَحمَتِه‌ِ فَبِذلِک‌َ فَليَفرَحُوا هُوَ خَيرٌ مِمّا يَجمَعُون‌َ (58)
بفرما بمؤمنين که بفضل خداوند و برحمت او پس باين بايد خشنود باشند اينکه بهتر است از آنچه جمع‌آوري ميکنند از مال و منال و رياست و عدّه و عدّه و اولاد و احفاد.
اخبار بسياري داريم از اصبغ بن نباته از امير المؤمنين عليه السّلام و از ابي حمزه از حضرت باقر عليه السّلام، عياشي کليني از حضرت رضا عليه السّلام، إبن بابويه از حضرت باقر از پدرش از جدش عليهم السلام تفسير فرموده‌اند بنبوت رسول [ص] و وصايت امير المؤمنين [ع] ولايت آن بزرگوار و ولايت محمّد و آل محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم باختلاف مضامين، و البته معلوم است که بزرگترين فضل و رحمت الهي ايمان است و اينکه
جلد 9 - صفحه 411
افضل مصاديق است منافي با عموم آيه نيست چون بين حکماء و متکلمين و علماء اختلاف شد که بالاترين نعم الهي چيست بعضي گفتند نعمت وجود زيرا اگر معدوم بود هيچ نداشت، بعضي گفتند نعمت عقل زيرا فيوضات از برکت عقل است لکن تحقيق اينست که ايمان است زيرا وجود غير مؤمن و عقل بدون ايمان نبودش بمراتب بهتر از بود او است.
قُل بِفَضل‌ِ اللّه‌ِ فضل الهي بسيار بزرگ است وَ اللّه‌ُ ذُو الفَضل‌ِ العَظِيم‌ِ حديد آيه 29 و برحمته رحمت الهي وسعت دارد کل شيئي وَ رَحمَتِي وَسِعَت کُل‌َّ شَي‌ءٍ اعراف آيه 155، لکن اينکه فضل و رحمت مخصوص باهل ايمان است شامل غير مؤمن نيست نه از جهت کوتاهي فضل و رحمت بلکه از جهة موانع و سدود است که خود ايجاد ميکنند مثل شمس عالمتاب اگر کسي مانعي و سدّي بين خود و شمس قرار داد از تابش نور شمس محروم ميشود و لذا بعد از جمله وَ رَحمَتِي وَسِعَت کُل‌َّ شَي‌ءٍ در همين سوره اعراف ميفرمايد فَسَأَکتُبُها لِلَّذِين‌َ يَتَّقُون‌َ وَ يُؤتُون‌َ الزَّکاةَ وَ الَّذِين‌َ هُم بِآياتِنا يُؤمِنُون‌َ و بهمين بيان مفاد اخبار مذکوره ظاهر ميشود.
فبذلک باين فضل و رحمت فَليَفرَحُوا پس بايد خوشنود و فرحناک باشند ايماني که باعث سعادت دارين و نجات از مهالک نشأتين ميشود چيست باعث اينکه گونه موهبت شود و البته ايمان تا ولايت اينکه خاندان نباشد تحقق پيدا نميکند هُوَ خَيرٌ مِمّا يَجمَعُون‌َ از زخارف دنيا ذهب، فضّة، جواهرات، املاک و و و زيرا تمام اينها سدّ راه است و مانع سعادت و بالاخره ثبات و بقايي ندارد با هزار حسرت و ندامت بايد گذاشت و رفت و فردا حساب دارد دانک و دينار
(في حلالها حساب و في حرامها عقاب و في شبهاتها عتاب)
(يسئل مما اکتسبت و فيما انفقت)
412