تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ ما ظَنُّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْکَذِبَ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لا يَشْکُرُونَ (60) وَ ما ظَنُّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْکَذِبَ‌: و چه گمان مى‌برند آنانکه‌ «1» تفسير کبير ج 17 ص 119 و 120. ج5، ص 348 افترا نمايند بر خداى متعال دروغ را تا چه برسد ايشان را. يَوْمَ الْقِيامَةِ: روز قيامت، همانا گمان رحمت برند، حاشا، بلکه سزاوار آنکه گمان نبرند چيزى را مگر عذاب شديد و عقاب اليم. يا کجا گمان مفترين رسد که خداى تعالى چه عقوبتى براى آنان مهيا نموده. إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ‌: بتحقيق خداوند متعال هر آينه صاحب فضل و انعام است بر مردم به نعم متفاوته متکاثره ظاهره و باطنه، و آنچه به سر ايشان آيد از عقوبات، هر آينه وبال کردار ناشايسته آنها باشد از کفر و شرک و معاصى. وَ لکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لا يَشْکُرُونَ‌: و لکن بيشتر مردمان شکر نمى‌کنند نعم سبحانى را، و انکار کنند و حال آنکه يکى از احکام عقلى، وجوب شکر منعم است. تبصره- اگر مردم تأمل و تعقل نمايند، فضل و نعم سبحانيه که به آنها افاضه شده، از اعطاء وجود و بقا و تصوير به هيئت خاص احسن و اتم و بخشايش اعضاء و جوارح و حواس ظاهره و باطنه و ايجاد قواى مديره و مدبره آفاقيه و انفسيه در عالم صغير و کبير، از سير شمس و قمر و اختلاف شب و روز و خلق باد و باران و جماد و نبات و حيوان، که هر يک عظيم نعمتى است براى نوع بشر که قدرش مجهول است، به يک نظرت و فکرت، هر آينه عقل حکم کند اين همه نعم کثيره بدون منعم تحقق نيابد، و البته آن ذاتى که منعم حقيقى است شکرش واجب و سپاسداريش لازم باشد، و چون به مرحله حق شناسى و شکر گزارى برآيند، به سعادات ابديه و فيوضات ربّانيه نائل شوند؛ و لکن بيشتر مردم کفران نموده، خود را محروم دارند؛ لذا محقق طوسى (قدس سره) فرموده: شکر، افضل و اشرف اعمال است و بر سه قسم باشد: 1- شکر قلب و آن تصور نعم است. 2- شکر به لسان و آن ثناء بر منعم است. 3- شکر به ساير جوارح و آن مکافات نعمت است به قدر استحقاق آن نعمت که موقوف است به عجز از تشکر.