تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنْ کانَ کَبُرَ عَلَيْکُمْ مَقامِي وَ تَذْکِيرِي بِآياتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَکَّلْتُ فَأَجْمِعُوا أَمْرَکُمْ وَ شُرَکاءَکُمْ ثُمَّ لا يَکُنْ أَمْرُکُمْ عَلَيْکُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَ لا تُنْظِرُونِ (71) فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَما سَأَلْتُکُمْ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلاَّ عَلَى اللَّهِ وَ أُمِرْتُ أَنْ أَکُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ (72) فَکَذَّبُوهُ فَنَجَّيْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْکِ وَ جَعَلْناهُمْ خَلائِفَ وَ أَغْرَقْنَا الَّذِينَ کَذَّبُوا بِآياتِنا فَانْظُرْ کَيْفَ کانَ عاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ (73)
ترجمه
و بخوان بر ايشان خبر نوح را چون گفت به قومش اى قوم من اگر بوده باشد گران بر شما اقامت من و تذکّر دادن من بآيتهاى خدا پس بر خدا توکّل کردم پس جمع آورى کنيد کارتانرا با شريکانتان پس نبايد باشد کار شما بر شما پوشيده پس ادا کنيد بسوى من و مهلت مدهيد
مرا پس اگر اعراض نموديد پس نخواستم از شما هيچ مزدى نيست مزد من مگر با خدا و مأمور شدم که باشم از مسلمانان
پس تکذيب نمودند او را پس نجات داديم او را و هر که بود با او در کشتى و قرار داديم ايشانرا جانشينان و غرق نموديم آنانرا که تکذيب کردند آيتهاى ما را پس بنگر چگونه بود انجام کار بيم داده شدگان.
تفسير
پيغمبر اکرم مأمور شد از جانب خداوند که شمّه‌اى از قصّه حضرت نوح عليه السّلام را با گروهى که مبعوث بر آنها شده بود بسمع اهل شرک زمان خود برساند باين تقريب که آنحضرت پس از سالهاى متمادى اقامت در ميان آنها و ارشاد و موعظه و نصح و تحذير با کمال ملايمت فرمود اى قوم من اگر مقام و منزل يا اقامت من در بين شما و قيام من بامر دعوت بحقّ و متذکّر کردن من شما را بادلّه توحيد بر شما شاق و بطبع شما گران است اعتماد و وثوق و توکّل من بخدا است شما تصميم خودتان را بگيريد و با شرکاء خودتان در دين باطل يا شرکائى که براى خدا قرار داديد همدست شويد و از آنها استنصار نمائيد و پس از تهيّه تمام وسائل مبارزه بدون مهلت با تمام قوا براى اعدام من قيام و اقدام نمائيد و آنها را در باره من بکار بريد و نتيجه اين عمل آنستکه از ترديد بيرون ميآئيد و از غم و اندوه و عقده دلى که از من داريد خارج
جلد 3 صفحه 35
ميشويد و تکليف روشن ميشود و امر شما بر شما مستور و پوشيده نميماند چون مراد از لفظ غمّه يا ضيق و شدّت و کربت است و يا مستوريّت و اگر موجب اعراض شما از من و مواعظم آنستکه تصوّر ميکنيد من از شما اجر و مزدى بر ارشاد و وعظ و اداء رسالت طلب مينمايم نه چنين است بهيچ وجه من از شما انتظار کمک مالى ندارم اجر و مزد و ثواب دعوت من با خدا است و براى انجام اين امر از طرف خداوند مأموريّت دارم و مأمورم که مطيع و منقاد و فرمانبردار او باشم و به اقبال و ادبار شما ترتيب اثر ندهم و جز به لطف او اميدوار و جز از قهر او خائف نباشم و ميدانم که او حافظ و نگهبان و معين و ناصر من است پس از اتمام حجّت باز قوم مانند روز اوّل تکذيب آنحضرت را نمودند و خداوند بوسيله کشتى او و همراهانش را نجات داد و جانشين غرق شدگان فرمود در زمين و سايرين بطوفان عالمگير غرق شدند و اثرى از آنها باقى نماند پس بايد بنظر عبرت در اين واقعه تاريخى نگريست و با دعوت انبياء عظام مخالفت ننمود و سهل انگارى نکرد و دنيا و آخرت را از دست نداد که صبر خدا زياد و قهر او شديد است.