تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ مُوسى أَ تَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جاءَکُمْ أَ سِحْرٌ هذا وَ لا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ (77)
قالَ مُوسى أَ تَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جاءَکُمْ: فرمود موسى در جواب آنان: آيا
ج5، ص 372
مى‌گوئيد معجزاتى که براى شما آمده و به حقانيت ظاهر شده. أَ سِحْرٌ هذا: سحر است اين، و حال آنکه سحر باطل، و معجزه حق، و اين دو متضاد و با هم جمع نگردد. وَ لا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ: و ظفر نيابند ساحران به حجت و برهان، يا رستگار و ناجى نشوند ساحران از سخط الهى و غضب سبحانى، زيرا ساحر با اعتقاد صحت سحر، کافر، و با معتقد نبودن، فاسق خواهد بود؛ و اخبار در مذمت آن بسيار، شمه‌اى را مرحوم انصارى (رحمه الله) در مکاسب محرمه بيان فرموده «1» از جمله:
1- فى النّبوىّ قال: ثلثة لا يدخلون الجنّة مدمن خمر و مدمن سحر و قاطع رحم.
فرمود: سه طايفه داخل بهشت نشوند: شراب خوار دائم، و ساحر دائم، و کسى که قطع رحم نمايد.
2- من تعلّم شيئا من السّحر قليلا او کثيرا فقد کفر و کان اخر عهده بربّه وحده ان يقتل الّا ان يتوب.
فرمود: هر که ياد دهد چيزى از سحر را چه کم باشد يا بسيار، پس بتحقيق کافر شود، و آخر عهد او به پروردگار، و حدّ او کشتن است الا آنکه توبه کند.
3- قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله من مشى الى ساحر او کاهن او کذّاب يصدّقه بما يقول فقد کفر بما انزل اللّه من کتاب.
فرمود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله: هر که برود بسوى ساحر يا کاهن يا کذابى که تصديق کند او را به آنچه مى‌گويد، پس بتحقيق کافر شده به آنچه نازل فرموده خدا از کتب.
و در علل صدوق «2» (رحمه اللّه) از حضرت رضا عليه السّلام: خفاش، زنى بود که سحر نمود هووى خود را. پس خداى تعالى او را مسخ فرمود به خفاش.
و در حديث مسوخات حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمايد: «3»
«1» مکاسب محرّمه ص 32 باب حرفه سحر.
«2» سفينة البحار ج 1 ص 605، ماده «سحر».
«3» وسائل الشيعه ج 16 ص 317 حديث 14.
ج5، ص 373
عنکبوت زنى بود که سحر نمود شوهر خود را.
تبصره- سحر اقسام بسيار دارد، شمه‌اى بطور اجمال ذکر شود: 1- سحر کلدانيها و آن استحداث خرق عادت است. 2- سحر اصحاب اوهام و نفوس قويه. 3- استعانت به ارواح ارضيه. 4- تخيلات و چشم بندى. 5- اعمال عجيبه از ترکيب آلات هندسه (سينما و نمايش). 6- استعانت به خواص ادويه مثل داخل کردن بعضى ادويه در طعام، يا بخور مسکرات، يا عصاره بنگ در لباس براى مقاصد. 7- تعليق القلب مثل آنکه ساحر ادعا کند علم کيميا و سيميا و اسم اعظم و غيره که بعضى از آن در حديث احتجاج سؤال زنديق از حضرت صادق عليه السلام مذکور، و برخى در کتب علماء اعلام مضبوط است.