اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَقالُوا عَلَي اللّه‌ِ تَوَکَّلنا رَبَّنا لا تَجعَلنا فِتنَةً لِلقَوم‌ِ الظّالِمِين‌َ (85)
پس گفتند قوم موسي بآن حضرت که بر خدا توکل کرديم پروردگار ما ما را قرار نده اسباب فتنه براي قومي که ظالم هستند.
فَقالُوا عَلَي اللّه‌ِ تَوَکَّلنا پس از امر موسي که توکل کنيد بر خدا گفتند توکل کرديم بر خدا و کسي که توکل کند بر خدا خداوند کفايت امور او را ميفرمايد بر وفق صلاح چنانچه ميفرمايد وَ مَن يَتَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ فَهُوَ حَسبُه‌ُ إِن‌َّ اللّه‌َ بالِغ‌ُ أَمرِه‌ِ طلاق آيه 3، و محبوب الهي واقع ميشود إِن‌َّ اللّه‌َ يُحِب‌ُّ المُتَوَکِّلِين‌َ آل عمران آيه 153، و غير اينها از آيات و اخبار در فضيلت توکل.
رَبَّنا لا تَجعَلنا فِتنَةً لِلقَوم‌ِ الظّالِمِين‌َ فتنه در اينجا بمعني امتحان است و البته خداوند تمام بنده‌گان را از مؤمن و کافر امتحان ميفرمايد و بر طبق آن آيات شريفه قائم است أَ حَسِب‌َ النّاس‌ُ أَن يُترَکُوا أَن يَقُولُوا آمَنّا وَ هُم لا يُفتَنُون‌َ وَ لَقَد فَتَنَّا الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم الاية عنکبوت آيه 1، و گفتيم امتحانات الهي نه از جهت اينکه باشد که بر خدا چيزي مجهول باشد که بامتحان معلوم گردد بلکه بر خود شخص و بر ديگران باطن هر کس مکشوف گردد و امتحانات الهيه مختلف است امتحان کفار و ظلمه اينست که بآنها قوه و قدرت و مال و سلطنت و قهر و غلبه ميدهد تا هر قدر ميتواند طغيان و سرکشي و تعدي و تجاوز کند چنانچه عليا عليّه زينب عليها السلام بيزيد لعنت اللّه عليه فرمود وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ آل عمران آيه 172،
جلد 10 - صفحه 444
بناء علي هذا دعاء قوم موسي اينکه بود که براي امتحان فرعونيان آنها را بر ما مسلط مفرما و ما را وسيله امتحان آنها قرار مده و دفع شرّ آنها را از ما بفرما تنبيه- ممکن است جميع نعم الهيه و جميع بليات امتحان باشد غني، فقر صحت و مرض و امثال اينها اگر نعم الهيه را در مصرف خود صرف کرد از امتحان خوب در آمده حتي مال و جاه حتي اعضاء و جوارح حتي اولاد و عشيره و اگر بر خلاف آن صرف شد از امتحان بد در ميآيد، و همچنين در بليات اگر صبر و تحمل کرد خوب و اگر ناشکري و ترک تحمل کرد بد.