سوره یونس، آیه ۸۵ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۱۸
فَقَالُوا عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
گفتند: «تنها بر خدا توکل داریم؛ پروردگارا! ما را مورد شکنجه گروه ستمگر قرار مده!
معنی کلمات و عبارات
«فِتْنَةً»: امتحان و آزمایش. فتنه و بلا. مراد این است که پروردگارا کافران را با اذیّت و آزار رساندنشان به ما آزمایش مکن که تاب و توان شکنجه ستمکاران را نداریم. یا این که: پروردگارا ما را نشانه تیر بلای ستمکاران و مقهور و مغلوب ایشان مگردان.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - قوم موسى، پس از توصیه و دعوت او، اعلام داشتند: ما تنها بر خدا توکل کرده و جز او بر احدى اتکال نخواهیم کرد. «و قال موسى یقوم ... فعلیه توکلوا ... فقالوا على اللّه توکلنا»
۲ - قوم موسى، از همان آغاز گرایش به او، خود را در معرض عذاب و شکنجه فرعونیان مى دیدند. «ربنا لا تجعلنا فتنة للقوم الظلمین»
۳ - قوم موسى پس از اتکال بر خدا، دست به نیایش برداشته و از درگاه او خواستند تا ضعف و ناتوانى را - که تشویق کننده ظالمان به ستمگرى است - از میان آنان بردارد. «فقالوا على اللّه توکلنا ربنا لا تجعلنا فتنة للقوم الظلمین»
همان گونه که مال، اولاد و دنیا - به خاطر داشتن جاذبه - فتنه است و آدمیان را مفتون خود مى کند، ضعف و ناتوانى مردم نیز براى زورگویان فتنه است و آنان را بر تجاوز به آنان، ترغیب مى کند.
۴ - فرعون و اشراف اطراف او، مردمى ددمنش و ستم پیشه بودند. «ربنا لا تجعلنا فتنة للقوم الظلمین»
۵ - بنى اسرائیل، زیر سلطه و اقتدار فرعون و اشراف خود، با ضعف و ذلت، روز مى گذراندند. «فقالوا على اللّه توکلنا ربنا لا تجعلنا فتنة للقوم الظلمین»
۶ - مقام ربوبیت خداوند، سزاوار درخواست یارى از او، براى رهایى از چنگال ستمگران است. «ربنا لا تجعلنا فتنة للقوم الظلمین»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۷ - از امام باقر و امام صادق - علیهما السلام - روایت شده است که درباره سخن خداوند: «ربنا لا تجعلنا فتنة للقوم الظالمین» فرمود: لا تسلطهم علینا فتفتنهم بنا ; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۱۲۷، ح ۳۸ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۱۴، ح ۱۱۰.] پروردگارا! گروه ستمگران را بر ما مسلط مکن که ما را وسیله آزمایش آنان قرار دهى».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اشراف و بنی اسرائیلبنی اسرائیل و شکنجه های فرعونبنی اسرائیل و فرعونتوکل بنی اسرائیلدعای نجات از ظالمانزمینه ظلم ظالمانظلم اشراف فرعونویژگیهای اشراف فرعونامتحان ظالمانتوحید بنی اسرائیلدعای بنی اسرائیلتوصیه های موسینجات از ظالمانمشکلات بنی اسرائیلویژگیهای فرعونذلت بنی اسرائیلتوصیه به بنی اسرائیلدعوت موسیاهمیت ربوبیت خداظلم فرعوناستمداد از خداابزار امتحانتاریخ بنی اسرائیل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
- مقام ربوبی خدا، سزاوار استعانت از او+۱ آیه
- خداوند، شایسته استعانت
- درخواست اقلّیّت مؤمن بنیاسراییل از خدا، مبنی بر وسیله قرار نگرفتن انان برای ازمایش ستمگران+۱ آیه
- امتحان شدن ستمگران به وسیله مؤمنان
- درخواست مؤمنان از خداوند مبنی بر وسیله واقع نشدن برای امتحان ستمگران
- درخواست مؤمنان جهت وسیله واقع نشدن برای امتحان ستمگران
- امتحان شدن ستمگران به وسیله مؤمنان
- ایمان، زمینهساز پیروزی بنیاسراییل بر فرعون و فرعونیان+۲ آیه
- تبعیّت بنیاسراییل از دستور موسی(علیه السلام) مبنی بر توکّل بر خدا و مبارزه با فرعون+۲ آیه
- اعتقاد و توکّل بنیاسراییل به خدای یگانه، در مبارزه با فرعونیان+۱ آیه
- توکّل بنیاسراییل بر خدا، هنگام اماده شدن برای مبارزه با فرعونیان+۱ آیه
- دعای بنیاسراییل در پیشگاه پروردگار، برای رهایی از چنگال ستمگران+۲ آیه
- درخواست مؤمنان قوم موسی از خداوند، برای نجات از گروه کفرپیشه+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۸ آیه
- توکّل، برانگیزاننده ادمی به درخواست نیازهای خویش از خداوند+۶ آیه
- توکّل به خدا، زمینه دعا و اعلان نیاز در پیشگاه او+۲ آیه
- انحصار و اختصاص توکّل به خداوند+۸ آیه
- توکّل و اعتماد قوم موسی و بنیاسراییل بر خداوند، برای نجات از شرّ کافران+۲ آیه
- توکّل و اعتماد بنیاسراییل بر خداوند، برای رهایی از ضعف و ناتوانی در برابر ستمگران قوم فرعون+۲ آیه
- اعتقاد به ربوبیّت خداوند، زمینه توکّل و اتّکا بر او+۶ آیه
- لزوم توکّل به خداوند در تمام امور+۸ آیه
- توکّل به هنگام دعا، امری پسندیده+۴ آیه
- لزوم توکّل به خداوند، در تمام امور+۸ آیه
- توجّه و التجا به ربوبیّت خدا، امری مطلوب در اداب دعا+۴ آیه
- توکّل بر خداوند، هنگام دعا، مطلوب و پسندیده+۲ آیه
- مطلوبیّت سهیم کردن دیگران در دعای خود+۲ آیه
- مطلوبیت درخواست از خداوند، برای نجات از ستمگران+۲ آیه
- ایمان بنی اسراییل به خدای یگانه+۱ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی دعا به درگاه او و استمداد از او+۱ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود+۵ آیه
- تعمیم دعا به دیگران، از اداب دعا+۴ آیه
- توکّل به خداوند، از اداب دعا و نیایش+۱ آیه
- ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۳ آیه
- توسّل به ربوبیّت خدا در دعا، برای نجات از ستمکاران
- درخواست مؤمنان قوم موسی از خداوند، برای نجات از ظالمان+۲ آیه
- توسّل بنی اسراییل در دعای خویش، به صفت رحمت خداوند+۱ آیه
- ایمان جوانان بنی اسراییل به موسی(علیه السلام)، به رغم شکنجه شدن از سوی فرعونیان+۱ آیه
- دعای فرزندان و جوانان شکنجه شده بنی اسراییل، برای رهایی از فرعونیان+۱ آیه
- دعای فرزندان و جوانان مؤمن بنی اسراییل، به درگاه الهی، برای رفع شکنجه ستمگران از انان+۱ آیه
- دعا و درخواست بنی اسراییل از خدا، برای رهایی از ضعف و ذلّت و شکنجه خویش+۱ آیه
- بنی اسراییل، خواهان وسیله نشدن برای امتحان ظالمان فرعونی، با سلطه فرعونیان بر انان
- مجرم بودن تجاوزگران و ستم پیشگان
- اشراف و خوشگذرانان، مردمانی ظالم و ستم پیشه+۲ آیه
- فرعون، فردی ستم پیشه+۲ آیه
- فرعونیان، مردمی ستمگر و ظالم+۳ آیه
- بنی اسراییل، خواهان نجات از ظلم فرعون+۱ آیه
- ایمان و اقامه نماز، زمینه ساز نجات بنی اسراییل، از ظلم فرعون+۲ آیه
- دستور خداوند به موسی(علیه السلام)، نسبت به بشارت دادن بنی اسراییل به رهایی از چنگال ظلم فرعون+۲ آیه
- دعوت و رفتار از سر مهربانی و شفقت، مؤثر در هدایت و اصلاح جامعه+۱ آیه
- وجوب توکل به خداوند، در همه امور+۶ آیه
- وجوب توکل بر خداوند، هنگام دعا و نیایش+۱ آیه
- اقامه نماز، زمینهساز نجات هارون علیه السلام و بنیاسراییل+۱ آیه