تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ ما کانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلاَّ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ (100)
«1» ج 2 ص 203.
ج5، ص 403
وَ ما کانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ: و ممکن نباشد هيچکس را که ايمان آرد مگر به تمکين و تحليه و دعوت خداى تعالى به ايمان به سبب آنچه خلق فرموده از عقل و ادراک موجبه آن. يا هيچکس ايمان نياورد مگر به امر و تيسير و الطاف خداوند سبحان، يا احدى ايمان نياورد مگر آنکه خداى تعالى داند ايمان او را، پس اخبار فرموده از علم الهى به جميع کائنات، و يا اعلام سبحانى است مکلفين را به فضل ايمان و آنچه دعوت نمايد به آن و مبعوث سازد بر آن.
وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ: و قرار دهد سخط و غضب را بر آنانکه عقل را بکار نبندند، يا قرار دهد لعنت را در دنيا و عذاب را در آخرت بر ايشان، و يا حکم فرمايد نجاست و پليدى را بر کسانى که تفکر نکنند در شواهد و آيات تا متعقل شوند به حجج و بينات و هدايت يابند به ايمان و طاعات، و دورى جويند از کفر و محرمات، و لکن چون کفار به سوء اختيار جوهر نفيس عقل را که در آنها وديعه شده براى درک سعادات و علو درجات، کارفرما نگردانيده و آن را مغلوب شهوات خود ساخته، کافر شدند، لا جرم اثر لازمه کفر که رجس و نجاست و عذاب و لعنت باشد، بر آنها مقرر گرديد.