آیه ۱۰۰ سوره یونس

سوره یونس، آیه ۱۰۰ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۲۰

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ

(اما) هیچ کس نمی‌تواند ایمان بیاورد، جز به فرمان خدا (و توفیق و یاری و هدایت او)! و پلیدی (کفر و گناه) را بر کسانی قرارمی‌دهد که نمی‌اندیشند.

معنی کلمات و عبارات
«الرِّجْسَ»: پلیدی و کثافت. در اینجا مراد عذاب است.
نزول
نکات آیه
۱ - انسان در عین مختار بودن، بدون اذن خداوند قادر بر انتخاب و انجام هیچ کارى نیست. «و لو شاء ربک لأمن من فى الأرض ... و ما کان لنفس أن تؤمن إلا بإذن اللّه» خداوند در آیه قبل (و لو شاء ربک) مختار بودن انسانها را بیان فرمود. این آیه شریفه نیز براى دفع توهم تفویض است; یعنى، گر چه آدمیان در پذیرش ایمان و کفر آزادند، لکن باید متوجّه باشند که انتخاب هر یک از آنها بى اذن خداوند ممکن نیست. برداشت فوق با الغاى خصوصیت از ایمان، آورده شده است. ۲ - انسان در عین مختار بودن، توانایى انتخاب ایمان بدون رخصت و اذن خداوند را نخواهد داشت. «و لو شاء ربک لأمن من فى الأرض ... و ما کان لنفس أن تؤمن إلا بإذن اللّه» ۳ - کسانى که پیامبران الهى را تکذیب کنند و به آیات و نشانه هاى خدا ایمان نیاورند، مردمى بى خرد و نادان هستند. «و یجعل الرجس على الذین لایعقلون» مراد از «الذین لایعقلون» - به قرینه مقابله با «ما کان لنفس أن تؤمن ...» - تکذیب کنندگان و کافران هستند. گفتنى است ذکر «لایعقلون» به جاى «لایؤمنون» برداشت فوق را تأیید مى کند. ۴ - کافران و تکذیب کنندگان آیات الهى، مردمى پلید هستند. «و یجعل الرجس على الذین لایعقلون» ۵ - خداوند، پیوسته بر پلیدى کافران و تکذیب کنندگان پیامبران خود مى افزاید. «و یجعل الرجس على الذین لایعقلون» ۶ - به کار نبستن عقل و خرد، عامل آلودگى انسان به پلیدیهاست. «و یجعل الرجس على الذین لایعقلون» ۷ - اهل ایمان، از عقل و خرد برخوردار و از نادانى و سفاهت مبرّا هستند. «و ما کان لنفس أن تؤمن ... و یجعل الرجس على الذین لایعقلون» ۸ - ایمان، مایه طهارت مؤمنان و پاکیزه کننده آنان از هرگونه رجس و پلیدى است. «و ما کان لنفس أن تؤمن ... و یجعل الرجس على الذین لایعقلون»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
  • توفیق یافتن انسان برای ایمان، در قلمرو اذن خدا
  • قرار دادن پلیدی بر بیخردان، از ناحیه خداوند
  • ایمان، عامل طهارت انسان از رجس و پلیدی+۳ آیه
  • به کار نبستن عقل و خرد، عامل الودگی انسان به پلیدیها
  • عدم تعقّل، سبب احاطه زشتیها و پلیدیها در نهاد ادمی
  • عدم تفکّر، مانع ایمان واقعی انسان+۴ آیه
  • نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۲ آیه
  • شناخت معارف دینی در پرتو عقل ناب+۴ آیه
  • بهره مندی از ایات خداوند، نشانه خردمندی+۳ آیه
  • کفرورزی، مایه پلیدی و الودگی کافران+۲ آیه
  • تفکّر و اندیشه، از صفات مؤمنان
  • مؤمنان، بهرهمند از طهارت روح، و مبرّا از هرگونه پلیدی+۴ آیه
  • مؤمنان، مبرّا از هرگونه پلیدی و ناپاکی
واژه‌ها