اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَن أَقِم وَجهَک‌َ لِلدِّين‌ِ حَنِيفاً وَ لا تَکُونَن‌َّ مِن‌َ المُشرِکِين‌َ (105)
و اينکه بايد برپاي داري روي خود را از براي ديني که از هر جهت شايسته است و البته نبايد باشي از زمره مشرکين.
وَ أَن أَقِم گفتند عطف است بقوله و بذلک امرت يعني قيل لي، و آمر و قائل خداوند تعالي است، و اقامه برپا داشتن است چنانچه مي‌گويي قد قامت الصلاة و در آيه شريفه ميفرمايد أَقِم‌ِ الصَّلاةَ لِذِکرِي طه آيه 14 و اقامه صلوة اتيان بنماز است تام الاجزاء و الشرائط و حفظ نماز است که متروک نشود و باقي ماند چنانچه در زيارت مي‌گويي
(اشهد انّک قد اقمت الصلاة)
در جامعه
(اقمتم الصلاة)
و مراد از وجه در اينکه آيه قصد است يعني تمام همتت و قصدت وجهک مصروف دين باشد للدين از تبليغ رسالت و ارشاد و هدايت و بيان احکام و انذار و بشارت حنيفا آنهم دين مقدسي که چيزي در او فرو گذار نشده و خالي از هر عيب و نقص است و از حيث عقائد ديني و اخلاقي و احکامي تماما
جلد 10 - صفحه 470
موافق حکمت و مصلحت است خدا لعنت کند کساني را که نگذاشتند ائمه طاهرين عليهم السلام بيان تمام آنچه در دين است فرمايند و درب خانه آنها را بستند و مثل ابي حنيفه و مالک و شافعي و احمد حنبل و هزارها ديگر که بعقل ناقص خود در تمام موارد تصرف کردند و بقياس و استحسانات و اولوية ظنيه حکم تراشيدند و چه بدعتها در دين گذاردند و آيات شريفه قرآن را برأي خود تفسير کردند و زيان خارجه را بروي مسلمين باز کردند نگاه کنيد در جميع احکام تصرف کردند در نماز، در حج، در صوم، در وضوء، غسل، تيمم، در باب طهارت و نجاست، در معاملات حتي عدل الهي را منکر شدند حتي بعض آنها قائل بتجسم شدند، بعضي جبريه، بعضي مفوضه الي غير ذلک که ديگر قابل اصلاح نيست مگر بظهور موفور السرور حضرت بقية اللّه (فاظهر اللهم لنا وليّک و إبن بنت نبيّک المسمّي باسم رسولک حتي لا يظفر بشي‌ء من الباطل الّا مزّقه و يحق الحق و يحققه و اجعل اللهم مفزعا لمظلوم عبادک و ناصرا لمن لا يجد له ناصرا غيرک و مجددا لما عطّل من احکام کتابک و مشيّدا لما ورد من اعلام دينک و سنن نبيک صلّي اللّه عليه و آله) وَ لا تَکُونَن‌َّ مِن‌َ المُشرِکِين‌َ البته پيغمبر معصوم افضل تمام انبياء که پايه ايمانش و توحيدش و معرفتش بجايي رسيد که:
همه شاگرد و او مدرّسشان || همه مزدور و او مهندسشان
از مشرکين محال است بشود، اينکه جمله براي قطع طمع مشرکين است که گفتند با اصنام ما مخالفت نکن ما تو را برياست انتخاب ميکنيم و با ثروت‌ترين مرد حجاز قرار ميدهيم و امثال اينکه جمله در بسياري از آيات اشاره شده.
471