سوره یونس، آیه ۱۰۵ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۲۰
وَأَنْ أَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
و (به من دستور داده شده که:) روی خود را به آیینی متوجه ساز که از هر گونه شرک، خالی است؛ و از مشرکان مباش!
معنی کلمات و عبارات
«وَجْهَکَ»: روی خود را. توجّه خود را. «حَنیِفاً»: شخص مخلصی که کار و بار خود را به خدا واگذارد و از راستای دین به هیچ وجه منحرف نشود. راست و درست. خالص و بی غلّ و غشّ. این واژه میتواند حال فاعل فعل (أَقِمْ)، یا (وَجْهَ) به معنی توجّه، و یااین که (دین) باشد. یعنی توجّه مخلصانه، توجّه صادقانه، آئین مستقیم و بیشائبه.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - توجّه همه جانبه به دین یکتاپرستى، بدون اندکى انحراف و تمایل به سایر ادیان، توصیه أکید خداوند به پیامبر (ص) «و أن أقم وجهک للدین حنیفاً»
برداشت فوق با توجّه به دو نکته است: ۱- الف و لام «الدین» براى عهد ذکرى و به قرینه جمله «إن کنتم فى شک من دینى ...» به دین توحیدى و یکتاپرستى اشاره دارد. ۲- «حنیف» به معناى مستقیم است که لازمه آن اعتدال و عدم انحراف به چپ و راست است.
۲ - پیامبر اکرم (ص) دستور یافت انعطاف ناپذیرى خود را نسبت به آیین شرک به عنوان فرمانى صریح از جانب خداوند، به مشرکان ابلاغ کند. «قل یأیها الناس ... و أمرت أن أکون من المؤمنین. و أن أقم وجهک للدین حنیفاً و لاتکونن من المشرکین»
۳ - توحید در عبادت و یکتاپرستى، دین حنیف و صراط مستقیم است. «و أن أقم وجهک للدین حنیفاً و لاتکونن من المشرکین»
۴ - اسلام، دین حنیف و تنها راه مستقیم و بى انحراف براى بشریت است. «أقم وجهک للدین حنیفاً»
۵ - خداوند، پیامبر اکرم (ص) را از انعطاف پذیرى در برابر آیین شرک، نهى أکید فرمود. «و أن أقم وجهک للدین حنیفاً و لاتکونن من المشرکین»
۶ - شرک، انحراف از دین حنیف و صراط مستقیم است. «و أن أقم وجهک للدین حنیفاً و لاتکونن من المشرکین»
۷ - پرستش غیر خداوند، شرک است. «فلا أعبد الذین تعبدون من دون اللّه ... و لاتکونن من المشرکین»
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
انحراف از دین حنیفاهمیت ذکر توحیدانحراف از صراط مستقیمحنیف بودن اسلامدین حنیفانعطاف ناپذیری محمدنهی از شرکعبادت غیر خداشرک عبادینهی به محمدتبری از شرکحقیقت شرکاهمیت توحید عبادیمحمد و مشرکانویژگیهای اسلامتوصیه به محمدتکلیف محمدتوحید عبادینواهی خدامسؤولیت محمدتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
- ناتوانی بتها از رساندن هرگونه سود و زیانی به انسانها، حجّت پیامبر(صلی الله علیه واله) بر نفی شرک، و اثبات توحید+۳ آیه
- توانایی خداوند بر گرفتن جانها، حجّت پیامبر(صلی الله علیه واله)بر حقّانیّت پرستش او و نفی بتپرستی، در احتجاج با مشرکان+۲ آیه
- پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، موظّف به اخلاصورزی در تمام امور+۱ آیه
- اسلام، دین حنیف و راه مستقیم و بیانحراف برای بشر
- دین اسلام، ایینی معتدل و میانه+۳ آیه
- تسلیم همهجانبه در برابر پروردگار، ماموریّت الهی برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- تعلیم روش احتجاج به محمّد(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۶ آیه
- رسیدن به توحید عبادی، در گرو پیروی از دین حنیف+۱ آیه
- اعلان ایمان به توحید در برابر مردم، وظیفه پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- دعوت شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) به توحید، از سوی خدا+۲ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله)، از خداپرستان موحّد+۱۵ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۷ آیه
- وجوب استقامت در دین+۲ آیه
- وجوب استقامت پیامبر(صلی الله علیه واله) در دین+۳ آیه
- لزوم اعتدال در دینداری و مستقیم بودن در ان، بدون هیچ انحرافی+۶ آیه
- توجّه همه جانبه به دین حنیف، مورد توصیه خداوند
- دعوت خداوند، به پیروی از دین حنیف+۷ آیه
- دین حنیف، مبرّا از شرک+۶ آیه
- شرکورزی، مایه انحراف و گمراهی از دین حنیف و صراط مستقیم الهی
- شرک در عبادت، مورد نکوهش و نهی خدا+۶ آیه
- شرک ستیزی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، با تمام مشرکان+۱۱ آیه
- شریک گرفتن برای خدا، مورد نهی او+۷ آیه
- شرک، انحراف از دین حنیف و صراط مستقیم+۳ آیه
- پرهیز از شرک، راهی راست به سوی خدا+۳ آیه
- شرک بودن، پرستش غیر خدا+۲ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور خدشه دار کردن اعتقادات شرک الود عرب جاهلیّت+۸ آیه
- تعلیم روش احتجاج به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، از جانب خداوند+۵ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، از خداپرستان موحّد+۱۲ آیه
- «اقِم»+۲ آیه
- «لا تَکونَنَّ»+۱ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۸ آیه
- تنزیه پیامبر صلی الله علیه و اله، از هرگونه شرک و بتپرستی+۱۳ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور دور شدن از صف مشرکان+۴ آیه
- بیان صریح اساس و مبانی دین خود برای مشرکان، ماموریّت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله+۴ آیه