اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِن يَمسَسک‌َ اللّه‌ُ بِضُرٍّ فَلا کاشِف‌َ لَه‌ُ إِلاّ هُوَ وَ إِن يُرِدک‌َ بِخَيرٍ فَلا رَادَّ لِفَضلِه‌ِ يُصِيب‌ُ بِه‌ِ مَن يَشاءُ مِن عِبادِه‌ِ وَ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِيم‌ُ (107)
و اگر خداوند ضرري متوجه فرمود بتو و تماس پيدا کردي احدي قدرت بر رفع آن ضرر ندارد مگر خود او و اگر خيري و تفضلي بتو اراده فرمود کسي قادر نيست بر جلوگيري و ردّ آن تفضل و اصابه ميفرمايد خير و فضل خود را بهر که بخواهد و حکمتش تقاضا کند از بندگانش و او است آمرزنده گنه‌کاران و ترحم‌کننده ببندگان.
جلد 10 - صفحه 473
اينکه آيه شريفه راجع بمسئله توحيد افعالي است که هر چه نفع و ضرر بانسان و غير انسان متوجه شود از جانب او است و احدي قدرت بر جلب نفعي يا دفع ضرري از خود و غير خود ندارد
(اگر تيغ عالم بجنبد ز جا || نبرّد رگي تا نخواهد خدا)
وَ إِن يَمسَسک‌َ اللّه‌ُ بِضُرٍّ مس الصاق شيئست بشيئي و ضرّ شامل هر آسيبي ميشود و هر نوع بلائي که نازل شود از جانب حق البته موافق با حکمت و مصلحت يا بواسطه معاصي و کفر و شرک است چنانچه بر امم سابقه وارد شد يا از باب امتحان که حقيقت ايمانش و واقعيت او و عدم حقيقت و واقعيتش بر خود و ديگران مکشوف گردد، يا بواسطه ارتفاع درجه، يا بسبب تکميل اخلاق مثل صبر و رضا و تسليم، يا مصالح ديگري باشد احدي قدرت بر دفع آن يا رفع آن ندارد فَلا کاشِف‌َ لَه‌ُ به اينکه جلوگيري کند که متوجه نشود که دفعش گويند يا پس از توجه برطرف نمايد که رفعش نامند الّا هو مگر خداوند که قدرت بر دفع و رفع دارد و بالعکس.
وَ إِن يُرِدک‌َ بِخَيرٍ شامل جميع نعم الهي ميشود و تمام نعم الهي دنيوي و اخروي از روي تفضل است نه استحقاق لذا فرمود فَلا رَادَّ لِفَضلِه‌ِ احدي قدرت ندارد نه بر دفع و جلوگيري و نه بر رفع و برطرف نمودن.
يُصِيب‌ُ بِه‌ِ مَن يَشاءُ مِن عِبادِه‌ِ فرق بين اراده در جمله اولي و مشيّت در اينکه جمله اينست که اراده از صفات ذات است که علم بصلاح باشد در خداوند و علم با نفع در عباد و مشيّت از صفات فعل است بمعني ايجاد مطابق اراده وَ هُوَ الغَفُورُ آمرزنده گناه الرحيم مهربان و تفضل کننده.
474