تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ يَصْنَعُ الْفُلْکَ وَ کُلَّما مَرَّ عَلَيْهِ مَلَأٌ مِنْ قَوْمِهِ سَخِرُوا مِنْهُ قالَ إِنْ تَسْخَرُوا مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنْکُمْ کَما تَسْخَرُونَ (38)
حضرت نوح عليه السّلام مشغول شد:
وَ يَصْنَعُ الْفُلْکَ: و مى‌ساخت کشتى را. وَ کُلَّما مَرَّ عَلَيْهِ مَلَأٌ مِنْ قَوْمِهِ: و هر زمانى که مى‌گذشتند بر او اشراف و رؤساى قوم او، مى‌ديدند کار نوح را از تراشيدن چوب و تسويه آن. تعجب نموده، سَخِرُوا مِنْهُ: سخريه و استهزاء مى‌کردند و مى‌خنديدند، مى‌گفتند: اى نوح، کشتى مى‌سازى، آب کو؟ چون حضرت، کشتى را در بيابان مى‌ساخت. بعضى طعنه زدندى که اول پيغمبر بودى و آخر نجار شدى.
علامه مجلسى قدس اللّه سرّه در حيات القلوب روايت نموده «2» در ذيل فرمايش حضرت صادق عليه السّلام که: حق تعالى امر فرمود نوح را که درخت خرما
«1» تفسير قمى ج 1 ص 327.
«2» حياة القلوب ص 49 ذيل فصل دوم از قصه نوح.
جلد 6 - صفحه 64
بکار. قوم بر او مى‌گذشتند و استهزاء مى‌نمودند مى‌گفتند: مرد پيرى است نهصد سال از عمرش گذشته درخت خرما مى‌کارد، و سنگ بر او مى‌زدند. چون پنجاه سال برآمد، درخت مستحکم گشت، مأمور شد که درختها را ببرد. قوم سخريه کردند الحال که درخت خرما رسيد بريد. اين پيرمرد خرف شده و پيرى او را دريافته. خلاصه آن را بريده مشغول ساختن کشتى شد. بعضى مى‌گفتند:
نوح خانه مى‌سازد براى زمستان تا از سرما متأذى نشود. ديگرى مى‌گفت:
نهانخانه سازد. ديگرى مى‌گفت انبار خانه مى‌سازد.
قالَ إِنْ تَسْخَرُوا مِنَّا: فرمود نوح اگر سخريه مى‌کنيد با ما. فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنْکُمْ: پس ما هم سخريه خواهيم نمود موقع غرق شما در دنيا و حرق شما در عقب آن بر وجه شماتت. کَما تَسْخَرُونَ: چنانچه شما امروز استهزاء نمائيد در ساختن کشتى بر سبيل سفاهت. رمانى گفته: سخريه، اظهار خلاف باطن باشد به قول يا به فعلى که متضمن است استضعاف عقل را، و تسخير، تذليل باشد. يا جزاى استهزاى شما را در وقت نزول عذاب الهى به شما خواهيم نمود.