اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِلاّ مَن ظَلَم‌َ ثُم‌َّ بَدَّل‌َ حُسناً بَعدَ سُوءٍ فَإِنِّي غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ «11»
مگر کسي که ظلم کرده باشد، پس از آن تبديل کند بدي را به خوبي پس محققا من آمرزنده مهربانم.
اينکه آيه را بعضي اينکه نحو تفسير کردند که استثناء منقطع است يعني غير مرسلين کساني که معصيت کرده بعد توبه کنند و عزم بر عدم عود داشته باشد او خائف است پس من آمرزنده و مهربانم نسبت باو و اينکه استثناء منقطع است از جهت عصمت انبياء است بعضي اينکه نحو تفسير کردند که کلمه الا و لا بوده الف بجاي واو و اينکه جمله عطف است بر مرسلين يعني همين نحوي که مرسلين خوف ندارند کساني که موفق به توبه شدند پس از معاصي آنها هم خوف ندارند چون خداوند غفور و رحيم است و قبول توبه مي‌کند و تحقيق کلام اينکه است که نه استثناء منقطع است و نه الا به معني و لا بلکه مراد از (إِلّا مَن ظَلَم‌َ) ترک اولي است مثل
جلد 14 - صفحه 115
اکل آدم از شجره و سؤال نوح إِن‌َّ ابنِي مِن أَهلِي وَ إِن‌َّ وَعدَک‌َ الحَق‌ُّ و امثال اين‌ها و اطلاق سوء و ظلم و عصيان بر ترک اولي در قرآن داريم وَ عَصي آدَم‌ُ رَبَّه‌ُ فَغَوي ثُم‌َّ اجتَباه‌ُ رَبُّه‌ُ فَتاب‌َ عَلَيه‌ِ وَ هَدي (طه 121 و 122) در حق يونس عرض کرد: سُبحانَک‌َ إِنِّي کُنت‌ُ مِن‌َ الظّالِمِين‌َ (انبياء آيه 87) و غير اين‌ها پس معني اينکه مي‌شود:
(إِلّا مَن ظَلَم‌َ) بترک اولي.
(ثُم‌َّ بَدَّل‌َ حُسناً بَعدَ سُوءٍ) به توبه و انابه که گفتند آدم دويست سال در کوه سرنديب گريه کرد تا متوسل شد بخمسة النجباء بوحي جبرئيل توبه قبول شد (فَإِنِّي غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ).