آیه ۱۱ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۱۱ · جزء ۱۹ · صفحه ۳۷۷

معنی کلمات و عبارات
«إِلاّ مَنْ ...»: مگر کسی که. با توجّه بدین معنی، استثناء متّصل است و مراد از لغزش پیغمبران، ترک اوّلی است و تنها به صورت گناه است (نگا: اعراف / و ، انبیاء / ، قصص / ) یا این که (إِلاّ) به معنی (لکن) است و معنی آن در ترجمه آیه گذشت، و استثناء منقطع است و مستثنی کسانی جز پیغمبران هستند که در پرتو توبه و ترک معاصی و انجام کارهای پسندیده، می‌توانند از مغفرت و مرحمت خدا برخوردار گردند (نگا: انعام / ).
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - تنها ظالمان و گنه کاران در معرض خطر کیفر و عقاب الهى «إنّى لایخاف لدىّ المرسلون . إلاّمن ظلم ثمّ بدّل حسنَا» از مفهوم «لایخاف لدىّ المرسلون» استفاده مى شود که غیر از رسولان، هیچ شخص دیگرى از عقاب الهى در امان نیست. عبارت «إلاّ من ظلم...» استثنا از این مفاد است; یعنى، همه ظالمان در معرض خطر قرار دارند، مگر کسانى که ستم کردند ولى آن را با انجام خوبى ها جبران نمودند. ۲ - توبه و انجام عمل صالح، از میان برنده آثار سوء ظلم و گناه «إلاّمن ظلم ثمّ بدّل حسنَا بعد سوء» «تبدیل» (مصدر «بدّل») به معناى جایگزین کردن است. جایگزینى وقتى تحقق مى یابد که یکى برود و دیگرى جاى آن را بگیرد. گفتنى است که مراد از «ظلم» در آیه شریفه، مطلق معصیت است و مراد از «حُسن» هم مى تواند توبه باشد و هم عمل صالح; یعنى، «لکن آنان که با ارتکاب گناه مرتکب ظلم شدند ولى بعداً توبه [یا عمل صالح] را جایگزین آن نمودند بدانند که من غفور و رحیم هستم و آنان را مى بخشم و مورد رحمت خویش قرار مى دهم. بنابراین آنان نیز بعد از این از چیزى نترسند. ۳ - توبه کنندگان، در امان از کیفر و عقاب الهى «إنّى لایخاف لدىّ المرسلون . إلاّ من ظلم ثمّ بدّل حسنَا بعد سوء فإنّى غفور رحیم» ۴ - پذیرش توبه گنه کاران، وعده اکید خدا به آنان «إلاّ من ظلم ثمّ بدّل حسنَا ... فإنّى غفور رحیم» ۵ - ارتکاب گناه، ظلم و درپى دارنده کیفر الهى «لایخاف لدىّ المرسلون . إلاّمن ظلم» ۶ - رسولان الهى، مبرّا از ظلم و گناه «إنّى لایخاف لدىّ المرسلون . إلاّمن ظلم» ۷ - توبه و نیکى پس از گناه و ظلم، موجب بهره مندى از رحمت و غفران الهى «إلاّمن ظلم ثمّ بدّل حسنا بعد سوء فإنّى غفور رحیم» ۸ - ظالمان و گنه کارانِ غافل از جبران بدى هاى خویش، از بخشش و رحمت خداوند محروم اند. «إلاّمن ظلم ثمّ بدّل حسنا بعد سوء فإنّى غفور رحیم» از این که خداوند، تنها به توبه کنندگان و جبران کنندگان بدى هاى خویش، نوید غفران و رحمت داده است، مطلب یاد شده استفاده مى شود. ۹ - خداوند، غفور (آمرزنده) و رحیم (مهربان) است. «فإنّى غفور رحیم»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
  • احسان، سبب محو گناهان و بدیها+۲ آیه
  • احسان، سبب برخورداری از رحمت الهی+۲ آیه
  • احسان و نیکوکاری، موجب برخورداری از پاداش الهی+۴ آیه
  • توبه، زمینهسازِ برخورداری انسان از رحمت الهی+۱۱ آیه
  • توبه، زمینهساز برخورداری از امرزش الهی+۱۲ آیه
  • رحمت و مهربانی خداوند به بندگان، منشا پذیرش توبه انان+۸ آیه
  • مغفرت خدا، منشا پذیرش توبه بندگان+۱۰ آیه
  • توجّه و باور به امرزش و غفران خدا، عامل رغبت و تشویق انسان گناهکار به توبه و امرزشطلبی+۱۲ آیه
  • توبه از ظلم، مورد پذیرش خدا+۴ آیه
  • لزوم حسن خلق و رفتار نیک، در برابر بدیها+۱ آیه
  • خداوند، امیدوارکننده گناهکاران، به مغفرت و رحمت خود
  • خداوند، دارای رحمتی خاصّ و ویژه در اخرت
  • خداوند، دارای رحمت ویژه و خاص، نسبت به مؤمنان
  • ظالمان در صورت عدم توبه، محروم از رحمت الهی
  • گناه، مانع برخورداری انسان از رحمت الهی
  • افترای سحر به موسی(علیه السلام)، از جانب فرعونیان+۱ آیه
  • ترس از عقوبت الهی، پیامد ظلم بدون جبران+۱ آیه
  • رسولان الهی، مبرّا از هرگونه ظلم+۱ آیه
  • توبه از ظلم، مورد پذیرش خداوند و امرزش گناه ان+۴ آیه
  • توبه و اجرای عمل صالح، ازمیان برنده اثار سوء ظلم و گناه
  • اصلاح طلبی، از میان برنده اثار سوء ظلم ظالمان
  • توبه بعد از نافرمانی و اصلاح رفتار نادرست، سبب محفوظ ماندن از عذاب+۲ آیه
  • عقل انسان، قادر بر تشخیص زشتی و قبح برخی امور+۲ آیه
  • تبدیل گناه به نیکی و خوبی، زمینه امرزش و رحمت الهی
  • ظلم و تجاوز به دیگران، گناه و ناروا+۲ آیه
  • مغفرت خداوند، منشا پذیرش توبه بندگان+۱۲ آیه
  • توبه، زمینه ساز مغفرت الهی+۱۰ آیه
  • جبران ظلم و بدیهای گذشته با اعمال صالح، از موجبات امرزش
  • انجام دادن عمل صالح، در پیدارنده مغفرت الهی+۳ آیه
  • غفران و امرزش الهی از شؤون رحمت او+۱۲ آیه
  • ظلم به نفس از سوی موسی علیه السلام، قابل امرزش و مغفرت از جانب خدا+۲ آیه
واژه‌ها