تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ وَ سُلَيْمانَ عِلْماً وَ قالا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي فَضَّلَنا عَلى کَثِيرٍ مِنْ عِبادِهِ الْمُؤْمِنِينَ «15»
وَ لَقَدْ آتَيْنا داوُدَ وَ سُلَيْمانَ عِلْماً: و هر آينه بتحقيق داديم حضرت داود و پسر او سليمان عليهما السّلام را دانشى از احکام شرايع.
على بن ابراهيم قمى روايت نموده که عطا شدند داود و سليمان آنچه عطا نشده
جلد 10 - صفحه 20
بود هيچکس از پيغمبران خدا از آيات؛ تعليم شدند آن دو، گفتار حيوانات و نرم شدن آهن و روى بدون آتش. و قرار داده شد کوهها که تسبيح مى‌نمودند با حضرت داود، پس نازل فرمود خدا بر او زبور را، در آن بود توحيد و تمجيد و ثناء الهى و اخبار حضرت خاتم و امير المؤمنين و آل طاهرين از ذريّه آن دو و اخبار رجعت و ذکر قائم عليه السّلام لقوله تعالى وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ «1» وَ قالا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي: و گفتند آن دو بعد از اعطاى علم به ايشان: سپاس و ستايش خاصه ذات خداوندى است که: فَضَّلَنا عَلى کَثِيرٍ مِنْ عِبادِهِ الْمُؤْمِنِينَ: برترى داد ما را بر بسيارى از بندگان ايمان آورده خود.
تنبيه: آيه شريفه دالّ است بر فضيلت علم و شرافت اهل آن؛ زيرا داود و سليمان به وظايف شکر قيام نموده و آن را اساس فضل خود گردانيده و غير آن را از نظر اعتبار انداخته که آن پادشاهى عظيم بود که غير ايشان دارا نبوده. و نيز دال است بر تحريض عالم بر آنکه حمد خدا نمايد بر علم و فضل که به او مرحمت شده و شيمه تواضع را مرعى داشته اعتقاد نمايد که او فضيلت دارد بر بسيارى از مردمان و مقام شامخى را دارا شده، به شکرانه آن اقدام نمايد يعنى عمل به علم خود نمايد.
کافى شريف- حضرت صادق عليه السّلام فرمايد که رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله فرمود: من سلک طريقا يطلب فيه علما سلک اللّه به طريقا الى الجنّة و أنّ الملئکة لتضع اجنحتها لطالب العلم رضا به و انّه يستغفر لطالب العلم من فى السّماء و من فى الارض حتّى الحوت فى البحر، و فضل العالم على العابد کفضل القمر على ساير النّجوم ليلة البدر و أنّ العلماء ورثة الانبياء، أنّ الانبياء لم يورثوا دينارا و لا درهما و لکن ورّثوا العلم فمن اخذ منه اخذ بحظّ وافر. «2» هر که برود راهى را که طلب کند در آن علم را، خدا راه نمايد او را به راهى که برساند او را به بهشت. و به تحقيق ملائکه هر آينه پهن مى‌کنند بالهاى خود را براى
«1» تفسير على بن ابراهيم، ج 2، ص 126.
«2» اصول کافى، ج 1، کتاب فضل العلم، باب ثواب العالم و المتعلم، روايت 1، ص 34.
جلد 10 - صفحه 21
طالب علم به خشنودى و بدرستى که هر آينه استغفار نمايند براى طالب علم هر که در آسمان و هر که در زمين است حتى ماهيان دريا، و فضيلت عالم بر عابد مانند فضل ماه است بر تمام ستاره‌ها در شب بدر. و بدرستى که علما وارث انبياء هستند و به تحقيق پيغمبران ارث نگذاشتند درهم و نه دينارى را و لکن ارث گذاشتند علم را، پس هر که فرا گيرد چيزى از آن علم را به تحقيق فرا گرفته است بهره بسيارى را.