اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ وَرِث‌َ سُلَيمان‌ُ داوُدَ وَ قال‌َ يا أَيُّهَا النّاس‌ُ عُلِّمنا مَنطِق‌َ الطَّيرِ وَ أُوتِينا مِن کُل‌ِّ شَي‌ءٍ إِن‌َّ هذا لَهُوَ الفَضل‌ُ المُبِين‌ُ «16»
وارث برد سليمان داود را و گفت يا ايها النّاس- خطاب به تمام افراد بشر- خداوند به ما تعليم فرمود زبان پرندگان را و عنايت فرمود از هر چيزي محققا در اينکه تعليم و عنايت هر آينه او فضل آشکار است.
جلد 14 - صفحه 119
(وَ وَرِث‌َ سُلَيمان‌ُ داوُدَ) اينکه جمله سنگي است که به دهان کساني مي‌خورد که صديقه طاهره را ممنوع از فدک کردند و متمسک به حديث مجعول خود شدند که پيغمبر فرمود «نحن معاشر الأنبياء لا نورث درهما و دينارا و کلما ترکناه صدقه» و همچنين آيه زکريا که دعاء کرد فَهَب لِي مِن لَدُنک‌َ وَلِيًّا يَرِثُنِي وَ يَرِث‌ُ مِن آل‌ِ يَعقُوب‌َ (مريم آيه 5 و 6) و حضرت سليمان آنچه داود داشت از مال و دولت و ملک و نبوت و علم به ميراث باو رسيد و مطلب ديگر اينکه که بعضي از عامه و ساير فرق شيعه اشکال کردند در امامت حضرت جواد و حضرت هادي و حضرت بقية اللّه که اين‌ها در سن طفوليت به مقام امامت نائل شدند بلکه در اوليت ايمان امير المؤمنين که سيزده ساله بود که پيغمبر مبعوث شد جواب: آنها اينکه که حضرت سليمان و يحيي و عيسي در سن طفوليت و صباوت بلکه در گهواره مقام نبوت پيدا کردند و در کافي مسندا از حضرت صادق (ع) روايت کرده فرمود
«ان داود ورث علم الانبياء و ان سليمان ورث داود و ان محمدا (ص) ورث سليمان و انا ورثنا محمدا (ص) و ان عندنا صحف ابراهيم و الواح موسي الحديث»
بلکه در باب زيارات متواتر است که اين‌ها وارث آدم و نوح و ابراهيم و موسي و عيسي و محمّد (ص) بودند.
(وَ قال‌َ يا أَيُّهَا النّاس‌ُ عُلِّمنا مَنطِق‌َ الطَّيرِ) مجرد طير نبود بلکه زبان تمام حيوانات و نباتات و جمادات را مي‌دانست چنانچه در حق داود گذشت که خطاب به جبال و طيور شد که با داود تسبيح بگويند و به آهن که نرم شود وَ سَخَّرنا مَع‌َ داوُدَ الجِبال‌َ يُسَبِّحن‌َ وَ الطَّيرَ (انبياء آيه 79) و اينکه آيه و بسياري از آيات صريح در اينکه است که تمام موجودات عقل و شعور و معرفت دارند و تسبيح و تقديس حق مي‌کنند وَ إِن مِن شَي‌ءٍ إِلّا يُسَبِّح‌ُ بِحَمدِه‌ِ وَ لکِن لا تَفقَهُون‌َ تَسبِيحَهُم (اسراء آيه 46) بلي متمردين از جن و انس خارج هستند چنانچه مي‌فرمايد:
أَ لَم تَرَ أَن‌َّ اللّه‌َ يَسجُدُ لَه‌ُ مَن فِي السَّماوات‌ِ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ وَ الشَّمس‌ُ وَ القَمَرُ وَ النُّجُوم‌ُ وَ الجِبال‌ُ، وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَاب‌ُّ وَ کَثِيرٌ مِن‌َ النّاس‌ِ وَ کَثِيرٌ حَق‌َّ عَلَيه‌ِ العَذاب‌ُ (حج آيه 18) تفسيرش گذشت.
(وَ أُوتِينا مِن کُل‌ِّ شَي‌ءٍ) هر چه طلب کرديم و درخواست نموديم بما عنايت فرمود.
(إِن‌َّ هذا لَهُوَ الفَضل‌ُ المُبِين‌ُ) بنده هيچ گونه استحقاق نعمتي ندارد آنچه باو عطا
جلد 14 - صفحه 120
ميشود از راه تفضل است چه در دنيا و چه در آخرت فقط قابليت مي‌خواهد خداوند در محل غير قابل تفضل نمي‌کند بلي در بلاهاي الهي و عذاب استحقاق مي‌خواهد غير مستحق را خردلي عذاب نمي‌کند.
فذلکه: شب جمعه‌اي بود در چندي قبل در عالم رؤيا خدمت حضرت سليمان مشرف شدم عرض کردم يا نبي اللّه يک نفر از علماء در مقام افضليت حضرت خاتم بر تمام انبياء بياناتي دارد از آدم و من دونه تا باسم مبارک شما ميرسد مي‌گويد (کم فرق بين من عرض عليه مفاتيح الدنيا فلم يقبلها و بين من قال وَ هَب لِي مُلکاً لا يَنبَغِي لِأَحَدٍ مِن بَعدِي (ص آيه 34) فرمود ما هم براي دنيا نخواستيم عرض کردم چرا لا ينبغي لاحد من بعدي به ديگران هم تفضل فرمايد فرمود اينکه معني نيست که به ديگران ندهي بهر که هر چه اراده کني تفضل کن بمن بيشتر و بالاتر مرحمت فرما چنانچه شما در دعاء کميل مي‌گوئيد
«و اجعلني من احسن عبادک نصيبا عندک و اقربهم منزلة منک و اخصهم زلفة لديک»
عرض کردم در قرآن دارد شما شياطين را غل و زنجير مي‌کرديد وَ آخَرِين‌َ مُقَرَّنِين‌َ فِي الأَصفادِ (ص آيه 37) فرمود:
غل‌هاي آنها غير از اينکه غل‌ها است.