اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
حَتّي إِذا أَتَوا عَلي وادِ النَّمل‌ِ قالَت نَملَةٌ يا أَيُّهَا النَّمل‌ُ ادخُلُوا مَساکِنَکُم لا يَحطِمَنَّکُم سُلَيمان‌ُ وَ جُنُودُه‌ُ وَ هُم لا يَشعُرُون‌َ «18»
تا زماني که آمدند در بيابان مورچه‌گان گفت مورچه‌اي اي مورچه‌گان داخل شويد در مسکنهاي خود که درهم نشکنند شما را سليمان و لشکر سليمان.
(حَتّي إِذا أَتَوا عَلي وادِ النَّمل‌ِ) وادي نمل بيابان مورچه، علي بن ابراهيم از حضرت صادق (ع) روايت کرده که واد النمل بياباني بوده که معدن طلا و نقره بود فرمود
«ان للّه واديا تنبت الذهب (و الفضة) قد حماه باضعف خلقه و هو النمل لو رامته البخاتي من الإبل ما قدرت عليه».
و در اينجا چند جمله تذکر داده ميشود:
1- اينکه حيوانات حتي مثل مورچه شعور و ادراک و عقل دارند چنانچه مشاهده ميشود دانه‌هايي که مي‌برند براي ذخيره زمستان دو قسمت ميکنند که زير زمين سبز نشود و آن دانه هايي که نصفه آن هم روئيده ميشود چهار قسمت ميکنند و اينکه دليل بر اينکه است که تمام موجودات معرفت دارند و تکليف، و تسبيح ميکنند و حمد الهي که ميفرمايد وَ إِن مِن شَي‌ءٍ إِلّا يُسَبِّح‌ُ بِحَمدِه‌ِ وَ لکِن لا تَفقَهُون‌َ تَسبِيحَهُم (اسراء آيه 44).
2- اينکه حضرت سليمان زبان مورچه را هم ميدانست.
جلد 14 - صفحه 122
3- در خبر است که باد مأمور بود که هر نطقي که تلفظ مي‌شد بسمع مبارک سليمان برساند و اينکه مورد تعجب نيست امروز دستگاه تلفن رفع اينکه گونه تعجب‌ها را ميکند بلکه دستگاه حبس الصوت بلکه دستگاه ابصار که يکديگر را ميبينند و با هم مکالمه ميکنند.
(قالَت نَملَةٌ يا أَيُّهَا النَّمل‌ُ ادخُلُوا مَساکِنَکُم لا يَحطِمَنَّکُم سُلَيمان‌ُ وَ جُنُودُه‌ُ) سؤال:
حضرت سليمان که بساط او بتوسط باد در هوا حرکت ميکرد بمورچگان آسيبي وارد نميشد. جواب:
بعضي گفتند در آن موقع راکبا و ماشيا حرکت و سير ميکردند لکن اينکه جواب تمام نيست هم خلاف ظاهر آيه است هم در خبر داريم که بتوسط باد سير آنها بود و آنچه بنظر ميرسد اينکه سير سليمان بسيار سريع بوده که ميفرمايد غُدُوُّها شَهرٌ وَ رَواحُها شَهرٌ (سبأ آيه 11) و البته اينکه دستگاه وسيع با اينکه جنود کذايي احتياج بباد شديدي دارد که اينکه بساط را در هوا حرکت و سير دهد و همچه بادي البته مورچگان را درهم ميکوبد.
(وَ هُم لا يَشعُرُون‌َ) چون در بساط نشسته‌اند و صفحه زمين را مشاهده نميکنند و الا ملاحظه ميکردند که بشما اذيتي وارد نشود.