آیه ۱۸ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۱۸ · جزء ۱۹ · صفحه ۳۷۸

حَتَّىٰ إِذَا أَتَوْا عَلَىٰ وَادِ النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

(آنها حرکت کردند) تا به سرزمین مورچگان رسیدند؛ مورچه‌ای گفت: «به لانه‌های خود بروید تا سلیمان و لشکرش شما را پایمال نکنند در حالی که نمی‌فهمند!»

معنی کلمات و عبارات
«وَادِ النَّمْلِ»: درّه مورچگان. سرزمین مورچگان. مراد مکانی است که مورچه‌ها در آنجا فراوان بودند. در رسم‌الخطّ قرآنی یاء آخر (وادی) حذف شده است. «قالَتْ نَمْلَةٌ»: قرآن بیانگر این واقعیّت است که حیوانات و پرندگان هر گروهی برای خود ملّت و گروهی همچون انسانها بوده و با یکدیگر سخن می‌گویند (نگا: نمل / و ). «لا یَحْطِمَنَّکُمْ»: شما را پایمال نکنند. شما را درهم نشکنند و نکشند. «وَ هُمْ لا یَشْعُرُونَ»: در حالی که متوجّه نباشند.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - رسیدن سلیمان(ع) و لشگریانش به سرزمین مورچگان، در مسیر حرکت خود «حتّى إذا أتوا على واد النمل» ۲ - قرار داشتن سرزمین مورچگان، در منطقه اى پایین تر از منطقه اطراف آن «أتوا على واد النمل» واژه «على» براى استعلا به کار مى رود. بنابراین «على واد النمل» بیانگر این نکته است که منطقه اطراف سرزمین مورچگان مشرف بر آن بود و سرزمین مورچگان پایین تر از آن قرار داشت. ۳ - اخطار مورچه اى به دیگر مورچگان نسبت به ورود سلیمان و لشگریانش به سرزمین آنها «قالت نملة یأیّها النمل ادخلوا مسکنکم لایحطمنّکم سلیمن و جنوده» ۴ - دستور مورچه پیشوا به پنهان شدن مورچگان در لانه خود، براى مصون ماندن از پایمال شدن توسط سلیمان و سپاهیانش «ادخلوا مسکنکم لایحطمنّکم سلیمن و جنوده» «لا» در «لایحطمنّکم» ناهیه است. «حَطْم» (مصدر «یحطمنّ») در اصل به معناى شکستن و در این جا معادل پایمال کردن است. تعبیرهاى «ادخلوا» و «لایحطمنّکم» - که به صورت امر و نهى آمده - بیانگر نوعى ریاست است; به ویژه اگر تنکیر «نملة» براى تفخیم باشد. ۵ - وجود شعور، نظام رهبرى و مدیریت و نیز سازمان اطلاع رسانى در مورچگان «قالت نملة ... لایحطمنّکم سلیمن و جنوده» ۶ - سلیمان شخصیتى مشهور، حتى نزد مورچگان «لایحطمنّکم سلیمن و جنوده» ۷ - آگاهى مورچه به مقام معنوى و عدالت سلیمان «لایحطمنّکم سلیمن و جنوده و هم لایشعرون» تعبیر «و هم لایشعرون» بیانگر این نکته است که آن مورچه مى دانست که سلیمان در صورت توجه، نخواهد گذاشت که مورچگان مورد ستم قرار گیرند و پایمال شوند.
تفسیر (۱۱)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۸)
  • برخورداری از توان و امکانات، از نشانههای تمدّن+۲ آیه
  • سلیمان(علیه السلام)، پیامبری دارای حکومت و سلطنت+۵ آیه
  • بهره مندی سلیمان(علیه السلام) از لشکریانی مرکّب از انسانها، جنّیان و پرندگان، در حکومت خویش+۲ آیه
  • لبخند و خنده سلیمان(علیه السلام)، به سبب تعجّب از سخن مورچه+۱ آیه
  • تعجّب سلیمان(علیه السلام) از گفتار مورچه، عامل خنده ان حضرت+۱ آیه
  • عبور لشکریان سلیمان(علیه السلام) از درّه محلّ زندگی مورچگان
  • دعای سلیمان(علیه السلام) به درگاه الهی، برای جلب رضای او با انجام دادن عمل صالح+۱ آیه
  • سلیمان(علیه السلام) از طالبان رضای خدا و دعای او به درگاه الهی، برای جلب رضای او+۱ آیه
  • مورچگان، دارای زبان و گویش مخصوص به خود+۱ آیه
  • اگاهی سلیمان(علیه السلام) به زبان و گویش مورچگان+۲ آیه
  • سخن خنده دار مورچه، نسبت به سلیمان(علیه السلام) و لشگریانش+۱ آیه
  • سکونت گزیدن مورچگان، در زمین
  • دعای سلیمان(علیه السلام) به درگاه الهی، برای قرار گرفتن در زمره بندگان صالح او+۱ آیه
  • دعای سلیمان(علیه السلام) در طلب توفیق از پروردگار برای شکر نعمتهای خدا (نعمت دانش، پادشاهی و نبوّت) بر خود و والدینش+۱ آیه
  • عبور سلیمان(علیه السلام) از سرزمین مورچگان، با سپاهیان خود
  • تبسّم سلیمان(علیه السلام) از سخن مورچه، هنگام عبور از سرزمین انان+۱ آیه
  • دعوت مورچه ای، از سایر مورچگان، مبنی بر پناه بردن به مسکن خود جهت در امان بودن از پایمال شدن در زیر پای سپاه سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
  • ترس مورچگان از غفلت سلیمان(علیه السلام) و سپاهیانش و پایمال شدن در زیر پای شان+۱ آیه
  • شکرگزاری سلیمان(علیه السلام) در برابر نعمتهای خدا به وی و پدر و مادرش+۱ آیه
  • عبودیّت و بندگی خدا، مقام و شرفی والا برای سلیمان(علیه السلام)+۳ آیه
  • علم و اگاهی سلیمان(علیه السلام) به زبان مورچگان+۱ آیه
  • انتقال تخت بلقیس به قصر سلیمان(علیه السلام) (از یمن تا فلسطین) در یک چشم به هم زدن و به صورت خارق العاده، به وسیله اصف برخیا+۳ آیه
  • بهره مندی سلیمان(علیه السلام)، از مواهب و نعمتهای خداوند+۷ آیه
  • والدین سلیمان، مشمول نعمتهای خدا+۱ آیه
  • برخورداری مورچگان، از نوعی شعور و ادراک
  • توانایی سلیمان(علیه السلام) بر شنیدن صدای مورچگان و فهم زبان انها+۲ آیه
  • برخورداری سلیمان(علیه السلام) از قدرت علمی فوق العاده+۴ آیه
  • تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۱۰ آیه
  • بهره مند شدن از قدرت و مکنت، از نعمتهای بزرگ الهی+۶ آیه
  • وجود شعور و نظام رهبری و مدیریّت، در مورچگان
  • احساس خطر ملکه مورچگان، از نابودی دیگر مورچهها، در پی عبور سلیمان علیه السلام و لشکریانش از محلّ سکونت انها+۱ آیه
  • مورچه، دارای ادراک و شعور، برای تشخیص خطر و راه نجات از ان: ... قالَتْ نَمْلَهٌ یا اَیُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَساکِنَکُمْ لا یَحْطِمَنَّکُمْ سُلَیْمانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لا یَشْعُرُونَ
  • ادراک و فهم مورچگان نسبت به جایگاه سلیمان علیه السلام و لشکریانش+۱ آیه
  • ادراک و اظهارات مورچگان درباره سلیمان علیه السلام و لشکریانش، موجب تعجّب و تبسّم ان حضرت+۱ آیه
  • درک و فهم مورچگان، از مقام معنوی و عدالت سلیمان علیه السلام+۱ آیه
  • مورچگان، دارای زبان مکالمه و شنیدن صدای یکدیگر
  • زبان مورچگان و صدای انان، مورد اگاهی و فهم سلیمان علیه السلام+۱ آیه
  • اظهار تبسّم و خشنودی سلیمان علیه السلام، در پی اگاهی از زبان و گفتگوی مورچگان+۱ آیه
  • فهمیدن زبان مورچگان، نعمتی از سوی خداوند به سلیمان علیه السلام+۱ آیه
  • فهمیدن زبان مورچه و اظهارات وی نسبت به سلیمان علیه السلام و لشکریانش، درپیدارنده شکر و سپاس ان حضرت به درگاه پروردگار+۱ آیه
  • سازماندهی و اطّلاعرسانی، در بین مورچگان
  • سرزمین و محلّ زندگی مورچگان، جای عبور سلیمان علیه السلام و لشکریانش
  • اخطار مورچهای به دیگر مورچگان، نسبت به ورود و عبور سلیمان علیه السلام و لشکریانش به سرزمین انها
  • مورچگان، دارای مسکن و لانهای در زیر زمین
  • مسکن مورچگان، مکانی امن، برای مصون ماندن انها از خطر نابودی
  • سلیمان علیه السلام، برخوردار از نعمتها و مواهب گسترده الهی+۷ آیه
  • والدین سلیمان، برخوردار از نعمتهای ویژه الهی+۱ آیه
  • سلیمان علیه السلام خواهان شکرگزاری در برابر خداوند، به پاس نعمتهای عطا شده به والدین خود+۱ آیه
واژه‌ها