اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ صَدَّها ما کانَت تَعبُدُ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ إِنَّها کانَت مِن قَوم‌ٍ کافِرِين‌َ (43)
و جلوگير شد او را آنچه که بود عبادت ميکرد از غير خدا بدرستي که او بود از قوم کافرين.
اينکه آيه را دو نحوه تفسير کردند: يکي اينکه فاعل (وَ صَدَّها ما کانَت) باشد يعني عبادت
جلد 14 - صفحه 147
شمس جلوگير او شد از اينکه ايمان بياورد با اينکه مشاهده معجزات کرده بود يعني آن کفر اولي که بر حسب عادت خود و قوم او بود و آفتاب پرست بودند مانع از ايمانش شد چنانچه نوع مشرکين همين عذر را مي‌آوردند که إِنّا وَجَدنا آباءَنا عَلي أُمَّةٍ وَ إِنّا عَلي آثارِهِم مُقتَدُون‌َ (زخرف آيه 23) ديگر آنکه فاعل (وَ صَدَّها) سليمان باشد و (ما کانَت تَعبُدُ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ) مفعول «صدّها» باشد يعني حضرت سليمان جلوگير او شد آنچه را که عبادت ميکرد از غير خدا که عبادت شمس باشد يعني او را هدايت کرد و مانع شد از آفتاب پرستي او و او را خداپرست و موحد گردانيد ولي بنظر معناي اول اقرب است.
(إِنَّها کانَت مِن قَوم‌ٍ کافِرِين‌َ) مناسب بود بفرمايد من قوم مشرکين چون عبادت شمس مي‌کردند لکن دو نکته در نظر ميآيد که تعبير بکافرين فرموده يکي آنکه نسبت کفر و شرک نسبت عام و خاص است هر مشرکي کافر است و لا عکس ديگر آنکه او از جهت عبادت شمس مشرکه بوده ولي از جهت انکار نبوت سليمان کافره بود. مثل يهود و نصاري و مرتد و مبدع، صدق کافر بر آنها ميکند و لو صدق شرک نشود زيرا مجرد اقرار بتوحيد ايمان نيست امور ديگري هم لازم است بلکه مجرد اسلام، هم مؤمن نيست اعتقاد بعدل و امامت و ضروريات دين و مذهب را هم بايد معتقد باشد.