اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قِيل‌َ لَهَا ادخُلِي الصَّرح‌َ فَلَمّا رَأَته‌ُ حَسِبَته‌ُ لُجَّةً وَ کَشَفَت عَن ساقَيها قال‌َ إِنَّه‌ُ صَرح‌ٌ مُمَرَّدٌ مِن قَوارِيرَ قالَت رَب‌ِّ إِنِّي ظَلَمت‌ُ نَفسِي وَ أَسلَمت‌ُ مَع‌َ سُلَيمان‌َ لِلّه‌ِ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ (44)
گفته شد براي بلقيس که داخل شو قصر سليمان را پس چون که نزديک قصر آمد گمان کرد که آب زياديست و کشف کرد از دو ساق پا يعني پوشش پا را بالا زد تا ساق پا حضرت سليمان فرمود بدرستي که اينکه صرح از بلور است ساخته شده.
(قِيل‌َ لَهَا ادخُلِي الصَّرح‌َ) صرح سعه مقابل عمارت است بزبان ما صحن تعبير ميکنيم که غير مسقف است گفتند قصر سليمان صحن آن از بلور ساخته شده بود و زير آن آب بود مثل حوضي که روي او را پوشانيده باشند بشيشه و در آن حوض زير ماهيان و حيوانات آبي قرار داده بود و تخت خود را در آن صرح نصب کرده بود موقعي که بلقيس رسيد پاي اينکه صرح:
جلد 14 - صفحه 148
(فَلَمّا رَأَته‌ُ) چشمش افتاد.
(حَسِبَته‌ُ لُجَّةً) گمان کرد که آب است پوشش خود را بالا کرد.
(وَ کَشَفَت عَن ساقَيها) تا ساق پاي او ظاهر شد که از آب رد شود حضرت سليمان از بالاي تخت- فرمود:
(قال‌َ إِنَّه‌ُ صَرح‌ٌ مُمَرَّدٌ مِن قَوارِيرَ) اينکه صرح از بلور صاف ساخته شده. ممرد صاف است که هيچ چيز روي او نباشد از گرد و غبار و از همين باب است جوان امرد يعني هنوز مو بر صورتش روئيده نشده.
مسئله: امروز معمول بسياري شايد صد نود بلکه زيادتر شده حلق لحاء تراشيدن ريش و اينکه در شريعت اسلام حرام است و در اخبار عمل بني مروان و بني عباس شمرده شده و بني مروان يک دسته از بني اميه، هستند که بعد از آنکه معاويه پسر يزيد چهل روز خلافت کرد خود را خلع کرد و گفت من لياقت خلافت ندارم مروان حکم مدعي خلافت شد و شش ماه بيشتر نگذشت که بدرک واصل شد و پس از او اولاد مروان خلافت کردند که آخري آنها مروان حمار بود بدست احمد سفاح کشته شد و در دوره آنها حضرت سجاد و حضرت باقر بودند.
قالَت رَب‌ِّ إِنِّي ظَلَمت‌ُ نَفسِي وَ أَسلَمت‌ُ مَع‌َ سُلَيمان‌َ لِلّه‌ِ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ گفت بلقيس پروردگار من بدرستي که من بخود ظلم کردم و اسلام آوردم با سليمان از براي اللّه که پروردگار عالمين است.
(قالَت رَب‌ِّ إِنِّي ظَلَمت‌ُ نَفسِي) که اولاد آفتاب پرست بودم و ثانيا بمجرد نامه سليمان تسليم نشدم و ايمان نياوردم و ثالثا با مشاهده اينکه معجزات باز هدايت نشدم ولي فعلا حق براي من کاملا مکشوف شد.
(وَ أَسلَمت‌ُ مَع‌َ سُلَيمان‌َ لِلّه‌ِ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ) بوحدانيت حضرت پروردگار عالميان و رسالت حضرت سليمان. اختلاف شد که بلقيس پس از اسلامش چه شد! بعضي گفتند حضرت سليمان با او ازدواج فرمود و دستور داد تأسيس نوره کنند براي ذهاب شعرهاي او که بسيار بود و دارد اول کسي که اختراع نوره کرد سليمان بود و ملکه تمام دنيا شد که زوجه سليمان که تمام دنيا
جلد 14 - صفحه 149
در تحت سلطنت سليمان در آمده بود شد بعضي گفتند تزويج کرد او را به سلطاني که نام او سبع بود بعضي گفتند او را روانه کرد بطرف سبا و او را بر سلطنت اوليه خود مستقر نمود و امير جن که نامش ذوبعه بود امر کرد براي او مصانعي در يمن تأسيس کند لکن ما هيچ مدرکي براي اينکه اقوال دست نياورديم از اخبار و غير از آنکه بشرف دين حق مشرف شد و البته مورد عنايات حضرت سليمان واقع شد ولي احتمال اول در نظر اقرب ميآيد چون در تفسير علي بن ابراهيم است که ميگويند بطون اخبار اهل بيت است پايان قصه سليمان و بلقيس و بقاياي قضاياي سليمان يک قسمت در سوره انبياء در ضمن پنج آيه از آيه 78 الي 82 از قوله تعالي وَ داوُدَ وَ سُلَيمان‌َ- الي قوله- وَ کُنّا لَهُم حافِظِين‌َ گذشت بيان آن و يک قسمت در سوره ص در طي يازده آيه از آيه 29 الي آيه 40 از قوله تعالي که ميفرمايد وَ وَهَبنا لِداوُدَ سُلَيمان‌َ نِعم‌َ العَبدُ إِنَّه‌ُ أَوّاب‌ٌ- الي قوله تعالي- وَ إِن‌َّ لَه‌ُ عِندَنا لَزُلفي وَ حُسن‌َ مَآب‌ٍ انشاء اللّه شرحش ميآيد بحوله و قوته.