اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد أَرسَلنا إِلي ثَمُودَ أَخاهُم صالِحاً أَن‌ِ اعبُدُوا اللّه‌َ فَإِذا هُم فَرِيقان‌ِ يَختَصِمُون‌َ (45)
و هر آينه بتحقيق ما فرستاديم بسوي قوم ثمود برادر آنها را صالح اينکه عبادت کنيد و بپرستيد خداي متعال را پس در اينکه موقع دو فرقه شدند و با يکديگر مخاصمه ميکردند هر کدام خصم ديگران شدند.
قضاياي ثمود و حضرت صالح را خداوند در بسياري از سور قرآني بيان فرموده هم بنحو تفصيل و هم باختصار مثل سوره اعراف و قصص و طه و انبياء و شعراء و غير اينها و هر کدام آنها را بموقع خود شرح و تفسير کرده‌ايم و تکرار نميکنيم فقط بتفسير آيات مذکوره قناعت ميکنيم در ضمن 9 آيه.
وَ لَقَد أَرسَلنا إِلي ثَمُودَ ثمود اسم رجل است ثمود بن عاشر بن ارم بن سام بن نوح و احفاد او را بنام جد آنها ناميدند قوم ثمود و لسان آنها عربي اولي بود و مرکز آنها نزديک تبوک بود و اينها بعد از عاد که قوم هود بودند، بودند و قبل از ابراهيم خداوند فرستاد براي آنها:
جلد 14 - صفحه 150
(أَخاهُم صالِحاً) حضرت صالح هم از همين قبيله بود که اخوت نسبي داشت نه اخوة ديني و حضرت صالح در نجف اشرف در وادي السلام مدفون است که چهار پيغمبر در نجف مدفون شدند در زيارت امير المؤمنين ميخواني
«السلام عليک و علي ضجيعيک آدم و نوح و علي جاريک هود و صالح»
و حضرت يونس هم در کوفه کنار شط مدفون شده.
(أَن‌ِ اعبُدُوا اللّه‌َ) اينها مشرک بودند چنانچه دستگاه شرک از زمان آدم در تمام دوران انبياء رواج زيادي داشته و لذا اولين دعوت انبياء نوح هود صالح ابراهيم موسي عيسي محمّد (ص) دعوت بتوحيد بوده که فرمود عبادت او را کنيد و شرک نياوريد و غير او را پرستش نکنيد.
(فَإِذا هُم فَرِيقان‌ِ) يک فرقه ايمان آوردند فرقه مؤمنين و يک فرقه ايمان نياوردند فرقه کفار و مشرکين.
(يَختَصِمُون‌َ) اينکه دو فرقه دائما با يکديگر مخاصمه ميکردند.