آیه ۴۴ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۴۴ · جزء ۱۹ · صفحه ۳۸۰

قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَكَشَفَتْ عَن سَاقَيْهَا قَالَ إِنَّهُ صَرْحٌ مُّمَرَّدٌ مِّن قَوَارِيرَ قَالَتْ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي وَأَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمَانَ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

به او گفته شد: «داخل حیاط (قصر) شو!» هنگامی که نظر به آن افکند، پنداشت نهر آبی است و ساق پاهای خود را برهنه کرد (تا از آب بگذرد؛ امّا سلیمان) گفت: «(این آب نیست،) بلکه قصری است از بلور صاف!» (ملکه سبا) گفت: «پروردگارا! من به خود ستم کردم؛ و (اینک) با سلیمان برای خداوندی که پروردگار عالمیان است اسلام آوردم!»

معنی کلمات و عبارات
«الصَّرْحَ»: کاخ. قصر (نگا: قصص / ، غافر / ). «لُجَّةً»: آب فراوانی که دارای موج باشد. «مُمَرَّدٌ»: صیقلی زده و صاف. «قَوَارِیرَ»: جمع قارُورَة، قطعات صاف شیشه. بلور. «أَسْلَمْتُ مَعَ سُلَیْمَانَ ...»: مراد پذیرش پیغمبری سلیمان و متابعت از قانون یزدان است.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - اذن یافتن ملکه سبا براى ورود به صحن و سراى قصر سلیمان «قیل لها ادخلى الصرح» «صرح» به معناى قصر و نیز به معناى صحن و ساحت مى آید. در آیه یاد شده به قرینه جمله بعد (حسبته لجّة) معناى دوم (صحن) مراد است; زیرا اطلاق «لجّة» بر قصر درست نمى نماید. ۲ - جلوه نمودن صحن بلورین قصر سلیمان به شکل آبگیرى ژرف در نظر بلقیس «فلمّا رأته حسبته لجّة» «لجّة» معادل برکه، آبگیر و استخرى است که آب زیادى در آن ایستاده باشد. بر این اساس معناى آیه چنین مى شود: چون نگاه بلقیس به صحن افتاد، گمان کرد که آبگیرى است پر از آب. ۳ - قصر سلیمان، قصرى مجلل و با شکوه، با صحنى مفروش از آبگینه هاى آب نما «قال إنّه صرح ممرّد من قواریر» «ممرّد» معادل صاف و «قارورة» (مفرد «قواریر») مرادف شیشه و آبگینه است; یعنى، این صحن از آبگینه صاف، مفروش شده است. ۴ - بلقیس، براى عبور از آبگینه هاى آب نما، دامن برکشید و ساق هاى پایش نمایان شد. «فلمّا رأته حسبته لجّة و کشفت عن ساقیها» ۵ - سلیمان(ع)، ناظر عکس العمل بلقیس، در مواجهه با آبگینه هاى آب نما «و کشفت عن ساقیها قال إنّه صرح» مراد از ضمیر فاعل در «قال» سلیمان(ع) مى باشد. ۶ - اقدام سلیمان(ع) به تصحیح خطاى دید بلقیس در آب پنداشتن شیشه هاى مفروش «حسبته لجّة ... قال إنّه صرح ممرّد من قواریر» ۷ - وجود تمدن، هنر و صنعت پیشرفته در عهد سلیمان(ع) «حسبته لجّة ... قال إنّه صرح ممرّد من قواریر» ساختن صحنى از آبگینه ها به گونه اى طبیعى که آب جلوه کند و بیننده آن را آب بپندارد، نشانگر صنعت و هنر پیشرفته دستگاه سلیمانى است. ۸ - صحن شیشه اى آب نما، یکى دیگر از نشانه هاى شگفت سلیمان(ع) براى بلقیس «قیل لها ادخلى الصرح ... و کشفت عن ساقیها قال إنّه صرح ممرّد من قواریر» ۹ - پى بردن و اعتراف بلقیس به گذشته نادرست و کفرآمیز خویش پس از مشاهده یکى دیگر از جلوه هاى قدرت خارق العاده سلیمان(ع) «فلمّا رأته ... قالت ربّ إنّى ظلمت نفسى» مطلب یاد شده از آن جا است که ملکه سبا بى آنکه توضیحى اضافى براى او داده شود صرفاً با مشاهده امور شگفتى چون تخت و صحن شیشه اى، بى تأمل اظهار ایمان کرد. ۱۰ - توجه بلقیس به هدف الهى و توحیدى سلیمان(ع)، از نمایاندن امور شگفت به وى «قیل لها ادخلى الصرح ... قال إنّه صرح... قالت ربّ إنّى ظلمت نفسى» ۱۱ - شرک و پیمودن راه باطل، ستم بر خویش است. «وجدتها و قومها یسجدون للشمس ... قالت ربّ إنّى ظلمت نفسى» ۱۲ - التجاى بلقیس به ربوبیت خدا براى جبران گذشته شرک آلود خویش «قالت ربّ إنّى ظلمت نفسى» ۱۳ - راه یافتن بلقیس به توحید و تسلیم در برابر خداى یگانه با راهنمایى و مدد سلیمان(ع) «و أسلمت مع سلیمن للّه ربّ العلمین» تصریح بلقیس به «مع سلیمان» از یک سو به توحید خالص و بى شائبه همانند توحید سلیمان اشاره دارد و از سوى دیگر افاده مى کند که سلیمان(ع) در راهیابى او به حق نقش داشته است. ۱۴ - توحید ناب و بى شائبه سلیمان(ع) و تسلیم بودن او در برابر خداى یگانه، مورد اذعان و اعتراف بلقیس «و أسلمت مع سلیمن للّه ربّ العلمین» ۱۵ - اعتراف بلقیس به ربوبیت یگانه خدا بر جهانیان «و أسلمت مع سلیمن للّه ربّ العلمین» ۱۶ - عدم تنافى شکوه و قدرت و امکانات مادى با مقام نبوت و مراتب عالى معنوى «قال إنّه صرح ممرّد من قواریر» تعبیر «صرح ممرّد من قواریر» بیان گوشه اى از برخوردارى ها و حشمت و شوکت سلیمان(ع) است. این در حالى است که او پیامبرى بزرگ و داراى جایگاهى ارجمند در مقامات معنوى بود. ۱۷ - امکانات مادى و قدرت خارق العاده سلیمان(ع) در خدمت تبلیغ دین و هدایت مردم «قال إنّه صرح ممرّد ... قالت ... و أسلمت مع سلیمن للّه ربّ العلمین» ماجراى اتفاق افتاده میان سلیمان(ع) و بلقیس، بیانگر مطلب فوق است. ۱۸ - جهان آفرینش داراى عالم هاى متعدد «ربّ العلمین» مطلب یاد شده با توجه به جمع آمدن کلمه «العالمین» به دست مى آید. ۱۹ - جهان آفرینش در حال رشد و حرکت به سوى کمال «ربّ العلمین» «ربّ» به معناى تربیت کردن است و تربیت ایجاد حالتى در شىء پس از حالت پیش است تا آن گاه که به حد تمام و کمال برسد (مفردات راغب). این معنا حکایت از حرکت تکاملى جهان دارد. گفتنى است که کلمه «ربّ» مشترک لفظى میان وصف و مصدر است. ولى در آیه یاد شده معناى وصفى آن مراد است. ۲۰ - ربوبیت خدا گسترده در سراسر هستى «للّه ربّ العلمین» «العالمین» جمع با الف و لام است و افاده عموم مى کند. بنابراین «ربّ العالمین»; یعنى، پروردگار همه جهانیان.
تفسیر (۱۱)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۷)
  • استفاده سلیمان(علیه السلام) از اب برای تزیین و نشان دادن قدرت خود به ملکه سبا
  • ساختن سرای زیبای بلورین از ابتکارهای دوران حکومت سلیمان(علیه السلام)
  • اعتراف بلقیس به ربوبیّت خدای یگانه بر جهان
  • اعتراف بلقیس به گذشته کفرامیز خود و ستم بر خویشتن
  • امتحان بلقیس به وسیله سلیمان با تخت سلطنتیاش+۱ آیه
  • جلوه نمودن صحن بلورینِ قصرِ سلیمان(علیه السلام) به شکل ابگیری ژرف، در نظر بلقیس+۱ آیه
  • جلوه نمودن صحن بلورین قصر سلیمان(علیه السلام) به شکل ابگیری در نظر بلقیس، سبب عریان ساختن ساق پا از سوی وی+۱ آیه
  • پی بردن بلقیس به اشتباهش، با توضیح سلیمان(علیه السلام) درباره قصر خویش+۱ آیه
  • اعتراف بلقیس، به ربوبیت خداوند یگانه بر جهان+۱ آیه
  • اعتراف بلقیس، به تسلیم بودنش در برابر پروردگار عالمیان+۱ آیه
  • اعتراف بلقیس، به گذشته کفرامیز و پی بردن وی به ظلم خویش+۱ آیه
  • اظهار ایمان و پذیرش ایین سلیمان(علیه السلام) از ناحیه بلقیس+۱ آیه
  • دعوت از بلقیس، برای عبور از قصر سلیمان
  • ساخته شدن صحن و سرای قصر سلیمان(علیه السلام) از ابگینههای ابنما
  • استفاده از شیشه در بنّایی در عصر سلیمان(علیه السلام)
  • نمایان شدن دو ساق پای بلقیس، هنگام عبور از ابگینههای ابنما
  • تبلیغ و ارشاد ملکه سبا از سوی سلیمان(علیه السلام)، روشی مؤثّر در اصلاح و ایمان تودههای مردم+۳ آیه
  • تسلیم بودن در برابر خداوند، موجب رشد و تربیت+۳ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
  • استفاده حضرت سلیمان(علیه السلام) از اب، برای تزیین کاخ خود
  • استفاده سلیمان(علیه السلام) از شیشه، در تزیین کاخ خویش
  • استفاده حضرت سلیمان(علیه السلام) از اب برای تزیین
  • کاخ سلیمان(علیه السلام) مزیّن به بلور صاف و نقوش بلورین
  • پذیرایی سلیمان(علیه السلام) از ملکه سبا، در قصر تزیینی و ساخته شده از بلور صاف+۲ آیه
  • استفاده حضرت سلیمان(علیه السلام) از اب، برای تزیین کاخ خود
  • راه یافتن بلقیس به توحید و تسلیم در برابر خدای یگانه، به همراهی سلیمان(علیه السلام)
  • توحید ناب و بیشایبه سلیمان(علیه السلام) و تسلیم بودن او در برابر خدای یگانه، مورد اذعان و اعتراف بلقیس
  • ظهور تمدّنی بزرگ، در دوران سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
  • پایهریزی و شکوفایی تمدّنهایی بزرگ، در سایه حکومتهای خدادادی رهبران الهی+۱ آیه
  • ساخته شدن قصر سلیمان(علیه السلام) از ابگینههای ابنما، نشانی از تمدّن و معماری حیرتانگیز ان دوران
  • اعتراف به گناه، از اداب توبه
  • توبه بلقیس در دوران سلیمان(علیه السلام) با ترک خورشیدپرستی و تسلیم شدن در برابر خدا+۱ آیه
  • اقرار بلقیس به خدای یگانه، در حضور سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
  • سلیمان(علیه السلام)، از یکتاپرستان الهی و مبرّا از شرک+۲ آیه
  • خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۲ آیه
  • جلوه نمودن صحن بلورین قصر سلیمان(علیه السلام) به شکل ابگیری ژرف در چشم و دید ملکه سبا
  • خطای چشم ملکه سبا به هنگام عبور از صحن بلورین قصر سلیمان(علیه السلام)، موجب دامن برکشیدن و نمایان شدن ساقهای پای او
  • پاهای ملکه سبا، دارای پوشش و حجاب، هنگام ورود به کاخ سلیمان(علیه السلام)
  • کشف حجاب پا از سوی ملکه سبا، هنگام ورود به کاخ سلیمان(علیه السلام)، برای عبور از ابگینههای ابنما
  • ربوبیّت خدا، مقتضی تسلیم شدن در برابر او+۳ آیه
  • ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود
  • یاد ربوبیّت خدا، از اداب سخن گفتن با او
  • تدبیر صاحبان عقل و جهانیان، به فرمان خداوند+۲ آیه
  • ظلم به خویشتن، از اثار خورشیدپرستی+۱ آیه
  • توبه بلقیس از خورشیدپرستی، پس از ورود به کاخ سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
  • ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا
  • اب، از عوامل زیبایی محیط زندگی
  • استفاده سلیمان(علیه السلام) از شیشه، برای زیبایی کاخ خود
  • استفاده سلیمان(علیه السلام) از اب، برای زیبایی کاخ خویش
  • سلیمان(علیه السلام)، دارای کاخی زیبا و مزیّن به بلور و نقوش بلورین
  • استفاده سلیمان(علیه السلام) از اب، برای زیبایی کاخ خود
  • تبلیغ و ارشاد ملکه سبا و درباریان وی، از سوی سلیمان(علیه السلام)+۳ آیه
  • ظهور تمدنی بزرگ، در دوران سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
  • اذن یافتن بلقیس، برای ورود به صحن و سرای کاخ سلیمان(علیه السلام)
  • صنعت شیشه گری، در دوران سلیمان(علیه السلام)
  • تسلیم بودن سلیمان(علیه السلام) در برابر خدای یگانه، مورد اذعان و اعتراف بلقیس
  • سلیمان(علیه السلام)، از یکتاپرستان الهی و مبرّا از شرک+۲ آیه
  • کاخ سلیمان(علیه السلام)، مجلّل و با شکوه و با صحنی مفروش از ابگینه های اب نما
  • اذن یافتن ملکه سبا، برای ورود به صحن و سرای کاخ سلیمان(علیه السلام)
  • بلورین بودن صحن قصر سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
  • جلوه صحن بلورین کاخ سلیمان(علیه السلام) به شکل ابگیر در نگاه بلقیس، سبب عریان ساختن ساق پا از سوی او+۱ آیه
  • بیان و وصف سلیمان(علیه السلام) درباره قصر خویش، موجب پی بردن بلقیس به اشتباه خود، در مورد ابگیر بودن صحن کاخ+۱ آیه
  • ساخته شدن قصر سلیمان(علیه السلام) از ابگینه های اب نما، نشانه تمدّن در ان دوران
  • شرک به خدا، مصداق ظلم و ستمگری+۱ آیه
  • علم و معرفت، زمینه ساز تسلیم انسان در برابر حق+۱ آیه
  • بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان
  • خطای بلقیس، در مشاهده نمودن صحن بلورین سلیمان(علیه السلام)، به صورت ابگیری ژرف
  • سطحی بودن شناختهای مبتنی بر حدس و گمان و تخیّل+۲ آیه
  • استفاده از شیشه در تزیین و زیبایی ساختمان، در عصر سلیمان(علیه السلام)
  • احتمال خطای دید، در صورت شفافیّت شیشه
  • مفروش شدن قصر سلیمان(علیه السلام) با شیشه های اب نما، نشانی از تمدّن و هنر
  • جلوه نمودن صحن شیشه ای قصر سلیمان(علیه السلام)به شکل ابگیری ژرف، در نظر بلقیس
  • دامن برکشیدن بلقیس، برای عبور از صحن شیشه ای اب نما، در کاخ سلیمان(علیه السلام)
  • تصحیح خطای دید بلقیس (اب پنداشتن شیشه های مفروش کاخ)، از سوی سلیمان(علیه السلام)
  • صنعت شیشه گری، در دوران سلیمان(علیه السلام)
  • استفاده از شیشه، در تزیین و شکوه ساختمان
  • اقرار بلقیس به ظلم خویش
  • کافران، مردمانی ستم پیشه و ظالم+۱ آیه
  • خورشیدپرستی، از مظاهر ظلم به خود+۱ آیه
  • خورشیدپرستی، عملی ظالمانه+۱ آیه
  • شرک، از مصادیق ظلم+۱ آیه
  • کفر، ظلم و کافران، مردمی ستم پیشه+۱ آیه
  • ابگینه های کاخ سلیمان(علیه السلام)، باعث ایجاد گمان وجود ابگیری ژرف در انجا
  • جلوه نمودن صحن بلورین قصر سلیمان(علیه السلام) به شکل ابگیری ژرف، در گمان بلقیس
  • دامن بر کشیدن و اشکار شدن ساقهای پای بلقیس، در پی گمان ژرف بودن صحن کاخ سلیمان(علیه السلام)
  • اقدام سلیمان(علیه السلام) به تصحیح خطای دید بلقیس، در اب پنداشتن شیشه های مفروش
  • سلیمان(علیه السلام) دارای قصر و تشکیلاتی بس اباد و معمور
  • تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۲ آیه
  • قصرسازی، در زمان سلیمان(علیه السلام)
  • ظلم به نفس، سبب کفرورزی+۱ آیه
  • نمودار شدن موهای ساق پاهای بلقیس، پس از بالا زدن دامن برای عبور از صحن مفروش به ابگینههای ابنما در قصر سلیمان علیه السلام
  • بلقیس، پذیرای ایین سلیمان علیه السلام و از ایمان اورندگان+۱ آیه
  • شرکورزی پیشین بلقیس عامل ندامت وی بعد از فهمیدن حق و ایمان به ان
  • ندامت ملکه سبا، از گذشته شرکالود، در پی ملاقات با سلیمان علیه السلام
  • شرک، ظلم به نفس
  • اعتراف بلقیس، در مورد ظلم او به نفس خویش
  • هدایت بلقیس، با دیدن کارهای شگفتانگیز از سلیمان علیه السلام+۴ آیه
واژه‌ها