آیه ۴۵ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۴۵ · جزء ۱۹ · صفحه ۳۸۱

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ فَإِذَا هُمْ فَرِيقَانِ يَخْتَصِمُونَ

ما به سوی «ثمود»، برادرشان «صالح» را فرستادیم که: خدای یگانه را بپرستید! امّا آنان به دو گروه تقسیم شدند که به مخاصمه پرداختند.

معنی کلمات و عبارات
«أَخَاهُمْ ...»: مراد برادر نسبی و قومی است؛ نه دینی و مکتبی (نگا: اعراف / و و ). «فَریقَانِ»: دو دسته. دو گروه. مراد کافران و مؤمنان است (نگا: اعراف / و ). «یَخْتَصِمُونَ» نزاع و کشمکش می‌کنند. ذکر فعل به صورت جمع با توجّه به افراد و اشخاص دو گروه است.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - صالح(ع)، رسول و فرستاده خدا به سوى قوم ثمود «و لقد أرسلنا إلى ثمود ... صلحًا» ۲ - رسالت پیامبر اسلام، تداوم خط رسولان پیشین «و إنّک لتلقّى القرءان من لدن حکیم علیم ... و لقد أرسلنا إلى ثمود أخاهم صلحًا» با توجه به ارتباط بخش هاى این سوره با یکدیگر، استفاده مى شود که یادکرد رسالت پیامبران گذشته، در مقام افاده این معنا است که رسالت پیامبراسلام(ص) امرى شگفت و بى سابقه نیست; بلکه حرکتى در تداوم خط رسولان قبلى است. ۳ - رابطه خویشاوندى صالح پیامبر با قوم ثمود «و لقد أرسلنا إلى ثمود أخاهم صلحًا» قید «أخاهم» هر چند کنایه از رحمت و عطوفت است; لکن با توجه به این که این تعبیر در مورد برخى از پیامبران به کار نرفته است - با این که همه پیامبران نسبت به قومشان رحمت و عطوفت داشته اند - مى توان گفت واژه یاد شده اشاره به پیوند خویشاوندى نیز دارد. ۴ - موضع صالح(ع) در میان جامعه خود، موضعى برادرانه و خیرخواهانه «و لقد أرسلنا إلى ثمود أخاهم صلحًا» واژه «أخاهم» چه دلالت بر خویشاوندى داشته باشد یا نداشته باشد، در هر صورت عطوفت و رحمت صالح پیامبر را نسبت به قومش مى رساند. ۵ - دعوت به پرستش خداى یگانه، مهم ترین و نخستین پیام صالح براى ثمودیان «و لقد أرسلنا إلى ثمود ... أن اعبدوا اللّه» اهمیت پیام و نخستین بودن آن از این جهت استفاده مى شود که آیه شریفه دعوت به خداپرستى را در رأس همه پیام ها و قبل از هر پیام دیگر آورده است. ۶ - رهیابى مردم به پرستش خداى یگانه، محورى ترین هدف رسالت پیامبران «و لقد أرسلنا ... أن اعبدوا اللّه» بدیهى است آنچه در رأس دعوت ها قرار گیرد، در واقع اساس و محور برنامه هاى بعدى به حساب آمده و راه را براى حرکت هاى جدید خواهد گشود. ۷ - دو دستگى قوم ثمود در مواجهه با پیام توحیدى صالح(ع) «فإذا هم فریقان» ۸ - دودستگى ثمودیان در برابر دعوت صالح(ع)، همراه با خصومت مستمر میان آنان بود. «فإذا هم فریقان یختصمون» فعل مضارع «یختصمون» افاده استمرار مى کند.
تفسیر (۶)
روایات و احادیث

۹ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله: «...فإذا هم فریقان یختصمون» یقول: مصدّق و مکذّب...; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۱۳۲; نورالثقلین، ج ۴، ص ۹۳، ح ۸۵.] از امام باقر(ع) درباره سخن خدا «...فإذا هم فریقان یختصمون» روایت شده که آن دو گروه یکى تصدیق کننده رسالت صالح بود و دیگرى تکذیب کننده آن».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶۷)
  • باقی بودن ویرانههای خانههای قومثمود تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • نابودی قومثمود با عذاب اسمانی، از ایات خدا+۱ آیه
  • پدید امدن دو دستگی و اختلاف در قوم ثمود، پس از دعوت صالح(علیه السلام) به توحید
  • دعوت پیامبران از مشرکان برای استغفار+۲ آیه
  • لجاجت قوم ثمود، مانع استغفار انان+۱ آیه
  • خودداری قوم ثمود از هرگونه حرکت اصلاحی در جامعه خویش+۴ آیه
  • رهایی اقلّیّت مؤمن قوم ثمود از عذاب هلاکتبار+۲ آیه
  • صالح(علیه السلام) امیدوارکننده قوم خود به رحمت الهی+۱ آیه
  • هشدار خداوند به انسانها از گرفتارشدن به سرنوشت شوم توطیهگران و ظالمان قوم صالح+۳ آیه
  • ایمان برخی از امّتهای پیشین، عامل رهایی انان از عذاب استیصال+۵ آیه
  • گروهی از مردم قوم ثمود، مؤمن به صالح(علیه السلام) و رسالت وی+۵ آیه
  • توطیه ترور صالح(علیه السلام) از سوی مفسدان قومش+۲ آیه
  • نافرجام ماندن ترور صالح(علیه السلام) به دست مفسدان قومش+۳ آیه
  • عذاب الهی تطیّر واقعی، بر قوم ثمود، از دیدگاه خداوند+۱ آیه
  • سرنوشت انسانها، بسته به اعمال انها، نه تطیّر به انسانهای دیگر+۱ آیه
  • ابتلای به بلایا و ازمایشها، عامل تطیّر به دیگران+۲ آیه
  • فریبخوردگی ثمودیان، عامل تطیّر انان به صالح و پیروان او+۱ آیه
  • تقواپیشگی مؤمنان قوم ثمود، سبب نجات انان از عذاب الهی+۴ آیه
  • نجات مؤمنانِ تقواپیشه قوم ثمود، از عذاب الهی+۱ آیه
  • ظلم، عامل نابودی بسیاری امّتهای صاحب تمدّنِ قبل از بعثت+۳ آیه
  • قوم ثمود، مردمی متمدّن و اگاه به شیوههای گوناگون خانه و قصرسازی+۸ آیه
  • برخورداری ثمودیان، از تمدّن شهری+۱ آیه
  • عمران و ابادانی در ساختمانسازی، از نشانههای تمدّن+۸ آیه
  • بقایایی از خانههای ثمودیان تا عصر پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) و امکان مشاهده انها برای مردم+۳ آیه
  • خانههای خراب شده ثمود، مایه عبرت برای بینندگان ان+۱ آیه
  • پدید امدن اختلاف و دودستگی در بین قوم ثمود، پس از دعوت انان به توحید از سوی صالح(علیه السلام)
  • اخوّت قومی، بین ثمود و صالح(علیه السلام)+۴ آیه
  • خودداری ثمود از هرگونه حرکت اصلاحی، در جامعه خود+۴ آیه
  • امتحان ثمود به خیر و شرّ، مورد تذکّر صالح(علیه السلام)+۲ آیه
  • فال بد زدن و تطیّر ثمود، به صالح(علیه السلام) و پیروانش+۱ آیه
  • پدید امدن دودستگی و خصومتهای اجتماعی در بین ثمود، پس از دعوت صالح(علیه السلام)، عامل تطیّر انان نسبت به ان حضرت و پیروانش+۱ آیه
  • وجود اشخاص تقواپیشه، در میان قوم ثمود+۳ آیه
  • قوم ثمود، مردمی متمدّن و اگاه به شیوههای خانهسازی+۷ آیه
  • چارهاندیشی توطیهگران قوم ثمود علیه صالح(علیه السلام)، برای انکار جنایت خویش و گریز از قصاص یا خونبها+۱ آیه
  • توطیهگران ثمود بر ضدّ صالح(علیه السلام)، نگران از واکنش یاران وی+۱ آیه
  • توطیه و همقسمی گروههای نهگانه افسادگر ثمود، برای شبیخون به صالح(علیه السلام) و خانوادهاش+۲ آیه
  • مقابله خداوند، با حیله و نیرنگ توطیهگران ثمود+۱ آیه
  • ناتوانی ذهن و اندیشه توطیهگران ثمود، از درک مکر خدا علیه انان+۲ آیه
  • پیامبری و رسالت صالح(علیه السلام) در میان قوم ثمود+۲ آیه
  • رابطه خویشاوندی، میان ثمودیان و صالح(علیه السلام)+۳ آیه
  • جدال و نزاع ثمود با یکدیگر، پس از دعوت شدن به توحید از جانب صالح(علیه السلام)
  • قانون ولایت اولیای مقتول بر خونخواهی وی، در میان قوم ثمود+۱ آیه
  • دعوت صالح(علیه السلام) از ثمودیان برای خداپرستی+۲ آیه
  • دودستگی ثمود در برابر پیام توحیدی صالح(علیه السلام)، همراه با جدال و خصومت همیشگی
  • فراخوانی صالح(علیه السلام) از ثمود، برای امرزشطلبی از خداوند+۲ آیه
  • شهرنشینی قوم ثمود+۱ آیه
  • سرزمین حجر، محلّ زندگی قوم ثمود+۴ آیه
  • قوم ثمود، دارای سرزمینی اباد+۷ آیه
  • سرزنش صالح(علیه السلام) از ثمودیان به سبب تعجیل در نزول عذاب+۱ آیه
  • توبیخ شدن قوم صالح، به جهت ترک استغفار+۱ آیه
  • همقسم شدن گروههای مفسد ثمود، در توطیه بر ضدّ صالح(علیه السلام)+۲ آیه
  • فسادانگیزی گروههای نهگانه ثمود، بهرغم اظهار اعتقادشان به خدا+۲ آیه
  • ثمودیان، مردمی بتپرست و مشرک+۳ آیه
  • ثمود، مردمانی ستمگر+۴ آیه
  • شتاب ثمودیان، در نزول عذاب بر خود+۱ آیه
  • شتاب ثمودیان، در اتّخاذ روشهای نادرست و بدفرجام+۱ آیه
  • کفر ثمود، به پروردگار+۴ آیه
  • گرفتاری ثمود به عذاب ویرانگر الهی، پیش از تحقّق توطیه انان بر ضدّ صالح(علیه السلام) و خانوادهاش+۲ آیه
  • ستمکاری قوم ثمود، موجب گرفتاری انان به عذاب الهی+۴ آیه
  • اعتقاد قوم ثمود، به خدا+۱ آیه
  • خانههای ویران و خالی از سکنه ثمودیان، درس عبرتی برای ایندگان+۱ آیه
  • تشویق خداوند، به تامّل در سرنوشت هلاکتبار قوم ثمود+۳ آیه
  • لزوم اندیشیدن در فرجام و سرگذشت فسادانگیزان ثمود+۳ آیه
  • برخورد خصمانه ثمودیان با پیامبرشان، ناشی از فریب انان به دست عوامل خدعهگر+۱ آیه
  • ثمودیان، متشکّل از قبیلهها و عشیرههای گوناگون+۲ آیه
  • لجاجت قوم ثمود، مانع استغفار انان+۱ آیه
  • وجود مؤمنانی پرهیزکار، در میان قوم ثمود+۳ آیه
  • پایبندی همیشگی مؤمنان ثمود به تقوا، عامل نجات انان از عذاب+۳ آیه
  • مشکلات ثمودیان، ناشی از تقدیر الهی و در راستای ازمایش انان+۱ آیه
  • مصایب و مشکلات ثمودیان، کیفر الهی و معلول گناهان خودشان+۲ آیه
  • نُه فردِ فسادانگیز، در میان اشرافزادگان قوم ثمود+۱ آیه
  • فسادانگیزی گروههای نهگانه ثمود، بهرغم اظهار اعتقادشان به خدا+۲ آیه
  • وجود مؤمنانی پرهیزکار، در میان قوم ثمود+۳ آیه
  • نجات مؤمنان پیرو صالح(علیه السلام)، از عذاب نازل شده بر قوم ثمود+۳ آیه
  • پایبندی همیشگی مؤمنان ثمود به تقوا، عامل نجات انان از عذاب+۳ آیه
  • جدال ثمودیان با یکدیگر، پس از اعلان توحید از سوی صالح(علیه السلام)
  • جدال مؤمنان قوم ثمود با مشرکان قوم خویش
  • شتابزدگی قوم ثمود در طلب سیّیه (عذاب الهی)، پیش از حسنه (رحمت الهی)+۱ آیه
  • گرفتار شدن ثمودیان به عذاب ویرانگر و کیفر نابودکننده الهی، پیش از تحقّق توطیه انان علیه صالح(علیه السلام) و خانواده اش+۲ آیه
  • ویران شدن خانه های قوم ثمود، به سبب ظلم انان+۱ آیه
  • باقی ماندن خانه های ویران شده قوم ثمود، نشانه ای برای دانشوران+۱ آیه
  • خانه های خالی از سکنه قوم ثمود، مایه عبرت برای اهل فهم و اگاهان+۱ آیه
  • خانه های خالی از سکنه قوم ثمود، کیفر عملکرد ظالمانه انان+۱ آیه
  • هلاکت و نابودی کافران قوم ثمود، پیامد ظلم و دشمنی انها با صالح(علیه السلام)+۲ آیه
  • دشمنی مؤمنان قوم ثمود با کافران ان قوم
  • دشمنی کافران قوم ثمود با ان حضرت، فال بد زدن انها به او+۱ آیه
  • دشمنی کافران قوم ثمود با صالح(علیه السلام) و تصمیم انها به قتل او+۱ آیه
  • پیشنهاد کشتن صالح(علیه السلام) و خاندانش از ناحیه مفسدان قوم ثمود، و ادّعای راستگویی بر دست نداشتن در این توطیه+۳ آیه
  • صالح(علیه السلام)، امیدوارکننده قوم خود به رحمت الهی، در صورت استغفار انان به درگاه خداوند+۱ آیه
  • امیدواری صالح(علیه السلام)، به رحمت خداوند+۱ آیه
  • مشکلات قوم ثمود، امتحانی الهی در حق انان+۱ آیه
  • امکان امتحان مردم با سختیها و مشکلات، در پی روی کار امدن رهبران الهی+۱ آیه
  • فرجام و نابودی ثمودیان توطیه گر بر ضدّ صالح(علیه السلام)، مورد پرسش تعجّب برانگیز از سوی خدا و شایسته عبرت برای هر متفکّری+۳ آیه
  • فرجام و نابودی ثمودیان توطیه گر بر ضدّ صالح(علیه السلام)، مورد پرسش تعجّب برانگیز از سوی خدا و شایسته عبرت برای هر اندیشه مندی+۳ آیه
  • سؤال توام با سرزنش صالح(علیه السلام) از شتاب قومش به عذاب الهی و استغفار نکردن از حالت شرک خود+۱ آیه
  • لزوم استغفار از شرک، توام با توبه و بازگشت به خدا+۲ آیه
  • شکست مکر و حیله قوم ثمود، در مقابل مکر الهی+۲ آیه
  • شهر حجر، دارای سرزمینی اباد+۸ آیه
  • شهر حجر، محل زندگی قوم ثمود+۷ آیه
  • خانه های ویران و خالی از سکنه شهر حجر، نشانه ای گویا از فرود امدن عذاب الهی بر انان+۳ آیه
  • اخوت قومی میان صالح(علیه السلام) و ثمودیان+۴ آیه
  • امیددهی صالح(علیه السلام) به ثمود، به برخورداری از رحمت الهی در صورت استغفار+۱ آیه
  • ایمان گروهی از قوم صالح به ان حضرت+۹ آیه
  • ایمان به صالح(علیه السلام)، سبب نجات پیروان او از عذاب خفت اور+۳ آیه
  • ایمان و تقوای پیروان صالح عامل نجات انان از عذاب الهی+۲ آیه
  • ابتلا به حوادث، برخاسته از خواست و قضای الهی در بینش صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • حوادث، مایه امتحان انسانها، در بینش صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • جدّی نگرفتن تهدیدهای صالح از سوی قوم ثمود+۲ آیه
  • تهمت شومی و بدیمنی به صالح(علیه السلام)، از ناحیه ثمودیان+۱ آیه
  • هم قسم شدن مفسدان شهر حجر، برای به قتل رساندن خانواده صالح و انکار ان نزد اولیای انها+۱ آیه
  • خانواده صالح، مؤمنان به وی و مورد خشم عمیق کافران+۱ آیه
  • امیخته بودن دعوتهای صالح(علیه السلام) با تحریک احساسات و عواطف مخاطبان و لحن مهربانانه و محبّت امیز+۶ آیه
  • دعوتهای صالح(علیه السلام) سبب پدید امدن دو دستگی و خصومت میان قوم ثمود
  • دعوت صالح(علیه السلام) از ثمودیان برای استغفار و امرزش خواهی از خدا+۲ آیه
  • دعوت به پرستش خدای یکتا، مهم ترین و نخستین پیام صالح(علیه السلام) به ثمودیان+۳ آیه
  • تلاش صالح(علیه السلام) برای بهره مندی ثمودیان، از رحمت الهی و مصون ماندن انان از عذاب موعود+۱ آیه
  • صالح(علیه السلام) از رسولان الهی برای قوم ثمود+۵ آیه
  • زندگی صالح(علیه السلام) در شهر حجر+۱ آیه
  • صالح(علیه السلام)، پیامبری مهربان و دلسوز برای قوم خود+۸ آیه
  • توطیه و هم قسم شدن نه گروه از مفسدان شهر حجر برای کشتن صالح(علیه السلام) و خانواده اش در شب هنگام+۲ آیه
  • ناکام ماندن ثمودیان در توطیه قتل صالح و خانواده او+۲ آیه
  • توطیه گران قتل صالح(علیه السلام) گروههایی مفسد و سازمان یافته+۲ آیه
  • اشراف مفسد قوم ثمود توطیه گران قتل صالح(علیه السلام)+۳ آیه
  • چاره اندیشی توطیه گران قتل صالح برای انکار جنایت خویش و گریز از قصاص یا پرداخت خونبها+۲ آیه
  • نجات صالح(علیه السلام) و خانواده او از توطیه قتل مفسدان قوم ثمود، شایسته تامّل و دقّت+۴ آیه
  • صالح(علیه السلام)، دارای ولیّ دم و برخوردار از حمایت او، در صورت به قتل رسیدن به دست ثمودیان+۱ آیه
  • ترس ثمودیان از برخوردهای ولیّ دم صالح، در صورت کشتن ان حضرت+۱ آیه
  • ظلم قوم ثمود، موجب هلاکت و نابودی انان+۴ آیه
  • قوم ثمود، مردمانی ظالم و گرفتار عذاب الهی، بر اثر ستمگریهای خویش+۵ آیه
  • ویرانی سرزمین و خانه های قوم ثمود، بر اثر ظلم+۳ آیه
  • توطیه علیه صالح(علیه السلام)، بارزترین نمود ظلم و موجب نابودی+۳ آیه
  • دعوت صالح(علیه السلام) از قوم ثمود، برای عبادت خدا+۲ آیه
  • هلاکت ثمودیان با عذاب استیصال، مایه پند و عبرت برای ایندگان+۲ آیه
  • خانه های ویران و خالی از سکنه ثمودیان، عبرت اموز برای اهل فهم و دانش+۲ آیه
  • شتاب ثمودیان، در اتّخاذ روشهای نادرست و بدفرجام+۱ آیه
  • مؤمنان تقواپیشه قوم صالح نجات یافتگان از عذاب الهی+۳ آیه
  • ظلم امّتهای پیشین، باعث ویرانی سرزمینهای اباد انان+۱ آیه
  • گناه، عامل تخریب محیط زیست و مایه نابودی بلاد+۴ آیه
  • زندگی قوم ثمود، در شهری با جمعیت قابل توجّه، هنگام بعثت صالح(علیه السلام)+۱ آیه
  • شهرهای اباد، در امّتهای پیشین+۱ آیه
  • اصلاح جامعه ثمودیان و از میان بردن فساد در بین انان، از اهداف رسالت صالح(علیه السلام)+۴ آیه
  • مؤمنانی با تقوا در میان ثمودیان، به رغم فساد در جامعه+۲ آیه
  • فسادگران مخالف صالح(علیه السلام)، سازمان یافته در نُه گروه+۱ آیه
  • توطیه و هم قسمی گروههای نُه گانه فسادگر ثمود، برای قتل شبانه صالح(علیه السلام) و خانواده اش+۲ آیه
  • فسادانگیزی گروههای نُه گانه مخالف صالح(علیه السلام)، به رغم اظهار اعتقادشان به خدا+۲ آیه
  • اطاعت از فرمانهای صالح پیامبر(علیه السلام)، مانعی برای ایجاد فساد در زمین+۴ آیه
  • توطیه گری قوم ثمود، برای نابودی پیامبرشان صالح(علیه السلام) و خانواده اش، پیامد مفسده گری انان+۲ آیه
  • اصلاح جوامع بشری و از میان بردن فساد، از اهداف صالح پیامبر(علیه السلام) در قوم ثمود+۱ آیه
  • ناکام ماندن نقشه های مفسدان، علیه صالح(علیه السلام)، درس عبرتی برای مردم+۳ آیه
  • تلاش و توطیه جهت کشتن صالح(علیه السلام) و محو پیام او، بارزترین نمود فسادگری در زمین+۲ آیه
  • توطیه و هم قسمی گروههای نُه گانه فسادگر، برای قتل شبانه صالح(علیه السلام) و خانواده اش+۲ آیه
  • چاره اندیشی توطیه گران علیه صالح(علیه السلام)، برای انکار جنایت خویش و گریز از قصاص و یا پرداخت خونبها+۲ آیه
  • توطیه قتل صالح(علیه السلام) و انکار ان، موجب هلاکت توطیه گران+۳ آیه
  • توطیه و هم قسم شدن نُه گروه از قوم ثمود (مفسدان شهر حجر) برای کشتن صالح(علیه السلام) و خانواده اش، در شب هنگام+۲ آیه
  • گناه، موجب تخریب محیط زیست و مایه نابودی سرزمینهای اباد+۴ آیه
  • لجاجت قوم ثمود مانع استغفار انان به درگاه خداوند+۱ آیه
  • لوط علیه السلام از جمله رسولان الهی
  • باقی ماندن ویرانههای خانههای قوم ثمود، تا عصر پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • مُرسِل/ اسما و صفات+۱ آیه
  • لزوم عبرتاموزی از فرجام شوم مکّاران قوم ثمود+۲ آیه
  • توبیخ صالح علیه السلام از قوم ثمود، به جهت ترک استغفار و عجله در عذاب+۱ آیه
  • گروهی از مردم قوم ثمود، مؤمن به رسالت صالح علیه السلام+۱۰ آیه
  • صالح علیه السلام پیامبری دلسوز و مهربان نسبت به قوم خویش+۶ آیه
  • بهرهمندی ثمودیان از نعمتهای الهی، مایه امتحان انان در دیدگاه ثمود علیه السلام+۱ آیه
  • شهر حجر، محل و وطن زندگی قوم ثمود+۸ آیه
  • معذب شدن ثمودیان در وطن خود (شهر حجر)+۶ آیه
  • صالح علیه السلام دارای ولیّ دم و مورد حمایت وی، در صورت به قتل رسیدن به دست ثمود+۱ آیه
واژه‌ها