تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالُوا اطَّيَّرْنا بِکَ وَ بِمَنْ مَعَکَ قالَ طائِرُکُمْ عِنْدَ اللَّهِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُونَ (47)
قالُوا اطَّيَّرْنا بِکَ: گفتند آن گروه که فال بد گرفتيم به تو و تشأم مى‌کنيم به تو، وَ بِمَنْ مَعَکَ: و به هر که با تو است از مؤمنين. چون عادت ايشان بر اين وجه بود که وقتى يک نفر از ايشان به سفر مى‌رفت و بر طيرى مى‌گذشت و او را مى‌رانيد، اگر از طرف راست مى‌پريد تيمّن به او مى‌نمود و سفر را با يمن و برکت مى‌دانست، و اگر از طرف شمال مى‌پريد به آن تشأم نموده سفر خود را حکم به شأمت مى‌کرد؛ اينجا نيز گفتند به صالح که ما فال بد مى‌گيريم به تو و هر که با تو است از پيروان تو، يعنى تو و اتباع تو بر ما ايمن نداريد، چه تا آغاز دعوت کرده و اين دين را اختراع نموده‌اى شدائد و محن روى به ما آورده و سنگ تفرقه و پريشانى در ميان ما افتاده و از يکديگر پراکنده شديم، و حال آنکه شآمت و نکبت کفر و فرط عناد و طغيان آنها موجب قحط و غلا و سختى آنها شده بود، لکن از غايت لجاج آن را به حضرت صالح عليه السّلام و مؤمنين نسبت مى‌دادند.
قالَ طائِرُکُمْ عِنْدَ اللَّهِ: فرمود صالح فال بد و شآمت شما نزد خداست، يعنى اين محنت و بليه از جانب خدا به شما رسيده است به سبب کفر و طغيان شما، و چنين
«1» بحار الانوار، ج 93، باب 15، روايت 30، ص 283، بنقل از دعوات راوندى.
جلد 10 - صفحه 56
نيست که به جهت ما باشد.
بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُونَ: بلکه شما گروهى هستيد که آزموده مى‌شويد، يعنى شما را آزمايش کنند به خير و شر و دولت و مسکنت و آسانى و سختى. مراد آنست که با شما معامله آزمايندگان مى‌کنند تا بر عالميان واضح شود که در ايام دولت و نعمت و راحتى و آسايش به شکرگزارى آن اقدام مى‌نمائيد و حق شناسى و سپاسدارى منعم حقيقى را منظور مى‌داريد و اطاعت اوامر و نواهى او مى‌کنيد، و در ايام سختى و بليه و غلا از اعمال قبيحه که موجب و منتج اين محن است اجتناب نموده ميل مى‌کنيد به اعمال صالحه و افعال حسنه که رضاى الهى و سبب نزول رحمات و برکات است و دافع بلاها و مصيبات، يا بر کفر و نافرمانى خود راسخ و ابدا آگاه نگرديد و از خواب غفلت بيدار نشويد.