اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قالُوا تَقاسَمُوا بِاللّه‌ِ لَنُبَيِّتَنَّه‌ُ وَ أَهلَه‌ُ ثُم‌َّ لَنَقُولَن‌َّ لِوَلِيِّه‌ِ ما شَهِدنا مَهلِک‌َ أَهلِه‌ِ وَ إِنّا لَصادِقُون‌َ (49)
گفتند به يکديگر که قسم ياد کنيد آنهم قسم باللّه که هر آينه شبانه و مخفيانه بريزيم بر سر صالح و کساني که اهل او هستند و آنها را بقتل رسانيم پس از آن مي‌گوييم به ولي مقتول که ما خبر نداشتيم و مشاهده نکرديم محل قتل و هلاکت او را و محققا ما هر آينه راستگويان هستيم.
(قالُوا) مرجع ضمير همان تسعة رهط است آن نه نفر بيکديگر مشاوره کردند و قرار داد کردند (تَقاسَمُوا بِاللّه‌ِ) قسم بخدا ياد کنيد يکي از اموري که بر انسان واجب ميشود قسم است که يمين ميگويند و قسم شرعي باللّه و تاللّه و و الله است که سه قسم است و بايد متعلق قسم امر مباح يا مستحب‌ّ يا واجب باشد قسم بر فعل حرام يا ترک واجب منعقد نميشود بخلاف نذر و عهد که بايد متعلق او راجح باشد و مخالفت قسم کفاره دارد يا عتق رقبه يا کسوه ده نفر يا اطعام ده نفر و اگر متمکن نيست سه روز روزه بگيرد چنانچه ميفرمايد فَکَفّارَتُه‌ُ إِطعام‌ُ عَشَرَةِ مَساکِين‌َ مِن أَوسَطِ ما تُطعِمُون‌َ أَهلِيکُم أَو کِسوَتُهُم أَو تَحرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَن لَم يَجِد فَصِيام‌ُ ثَلاثَةِ أَيّام‌ٍ ذلِک‌َ کَفّارَةُ أَيمانِکُم إِذا حَلَفتُم وَ احفَظُوا أَيمانَکُم (مائده آيه 89) لکن اينکه قسم بر قتل نبي و مؤمنين بود مثل نذري که اهل شام کردند که اگر حسين کشته شد و يزيد فتح کرد مسجد بسازند و پنج مسجد هم بناء کردند که در لسان ائمه تعبير بمساجد ملعونه فرمودند.
جلد 14 - صفحه 154
(لَنُبَيِّتَنَّه‌ُ وَ أَهلَه‌ُ) يعني شبانه در موقعي که خواب هستند برويم آنها را بقتل رسانيم مثل ليلة المبيت که کفار قريش اطراف خانه پيغمبر را گرفتند که او را بقتل برسانند و حضرت هجرت فرمود و علي در جاي پيغمبر (ص) خوابيد و شرحش اينکه شوري کردند در امر حضرت رسول بعضي گفتند حبس بعضي گفتند اخراج بلد بعضي گفتند يک نفر او را بقتل رساند و ديه او را مجتمعا ميدهيم شيطان بصورت پير مرد نجدي آمد و تمام آنها را رد کرد و راي داد از هر قبيله يک نفر مجتمع شوند چهل نفر و شبانه او را بقتل رسانند.
(ثُم‌َّ لَنَقُولَن‌َّ لِوَلِيِّه‌ِ) اگر ولي و صاحب دم مطالبه تقاص کردند مي‌گوييم ما خبر نداريم قاتل کيست.
(ما شَهِدنا مَهلِک‌َ أَهلِه‌ِ) ما نبوديم و نديديم محل هلاکت آنها را و قاتل را نميشناسيم و بزبان امروزه خون او را پامال ميکنيم و مي‌گوييم (وَ إِنّا لَصادِقُون‌َ).