سوره نمل(النمل)، آیه ۴۹ · جزء ۱۹ · صفحه ۳۸۱
قَالُوا تَقَاسَمُوا بِاللَّهِ لَنُبَيِّتَنَّهُ وَأَهْلَهُ ثُمَّ لَنَقُولَنَّ لِوَلِيِّهِ مَا شَهِدْنَا مَهْلِكَ أَهْلِهِ وَإِنَّا لَصَادِقُونَ
آنها گفتند: «بیایید قسم یاد کنید به خدا که بر او [= صالح] و خانواده اش شبیخون می زنیم (و آنها را به قتل میرسانیم؛) سپس به ولیّ دم او میگوییم: ما هرگز از هلاکت خانواده او خبر نداشتیم و در این گفتار خود صادق هستیم!»
معنی کلمات و عبارات
«تَقاسَمُوا»: برای یکدیگر سوگند بخورید و قسم یاد کنید. فعل امر است. این واژه میتواند فعل ماضی بوده و بدل از واو (قَالُوا) یا حال فاعل باشد (نگا: تفسیر آلوسی). «لَنُبَیِّتَنَّهُ»: قطعاً شبیخون میزنیم. از مصدر (تَبْیِیت) به معنی شبیخون زدن و حمله غافلگیرانه شبانه. «وَلِیِّهِ»: صاحب خون و ولی دم صالح، از قبیل خویشان و نزدیکان. «مَهْلِکَ»: هلاک. مصدر میمی است. یا این که اسم مکان یا اسم زمان است. یعنی ما چه رسد که ایشان را نکشتهایم، اصلاً بدانجا گام ننهاده و در آن زمان در محلّ قتل نبودهایم. «مَهْلِکَ أَهْلِهِ»: مراد این است که کسی که اتباع صالح را نکشد، حتماً خود او را نیز نمیکشد. «مَا شَهِدْنَا»: حاضر نشدهایم. شرکت نداشتهایم.
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - توطئه و هم قسمى گروه هاى نُه گانه فسادگر، براى قتل شبانه صالح(ع) و خانواده اش «و کان فى المدینة تسعة رهط یفسدون ... قالوا تقاسموا باللّه لنبیّتنّه و أهله»
«تقاسم» (مصدر «تقاسموا») به مشارکت کردن در قسم و «تبییت» (مصدر «نبیّتنّ») به سوء قصد شبانه گفته مى شود.
۲ - فسادانگیزى گروه هاى نُه گانه مخالف صالح، على رغم اظهار اعتقادشان به خدا «یفسدون فى الأرض ... قالوا تقاسموا باللّه»
سوگند خوردن به خدا، حکایت از نوعى باور به خدا دارد.
۳ - اعتقاد سطحى و تقلیدى به خدا، بى تأثیر در صلاح و سازندگى انسان «یفسدون فى الأرض ... قالوا تقاسموا باللّه»
گروه هاى مزبور از یک سو به خدا سوگند مى خورند و از سوى دیگر براى کشتن پیامبر خدا همدست مى شوند و این نشانگر سطحى بودن ایمان آنان و بى ثمر بودن آن است.
۴ - مبارزه با صالح پیامبر و از میان بردن وى، محور اتحاد و همکارى گروه هاى فسادگر على رغم داشتن اختلاف «و کان فى المدینة تسعة رهط ... تقاسموا باللّه لنبیّتنّه و أهله»
نُه گانه بودن گروه هاى مزبور، خود دلیل تمایزات و وجود نقطه هاى افتراق میان آنان است; با این حال براى از میان بردن صالح باهم متّحد شدند.
۵ - خانواده صالح، جملگى مؤمنان به وى و مورد خشم عمیق کافران «لنبیّتنّه و أهله»
۶ - توطئه گران علیه صالح، نگران عکس العمل و مقاومت یاران وى در قبال هجوم علنى آنان «لنبیّتنّه و أهله ثمّ لنقولنّ لولیّه ما شهدنا مهلک أهله»
طرح هجوم شبانه و اندیشه کردن در چگونگى پاسخ به ولىّ دم، نشانگر نگرانى آنان است.
۷ - چاره اندیشى توطئه گران علیه صالح، براى انکار جنایت خویش و گریز از قصاص یا پرداخت خونبها «ثمّ لنقولنّ لولیّه ما شهدنا مهلک أهله و إنّا لصدقون»
طرح اظهار بى خبرى از قتل صالح(ع) و خانواده وى، نشان مى دهد که گروه هاى مزبور مى اندیشیده اند تا راهى پیدا کنند و در نتیجه آن از خونخواهى ولىّ دم یا پرداخت خونبها شانه خالى کنند.
۸ - وجود قانون ولایت اولیاى مقتول براى خونخواهى وى، در عصر صالح پیامبر «لنبیّتنّه و أهله ثمّ لنقولنّ لولیّه ما شهدنا مهلک أهله»
۹ - دروغ و تزویر، وسیله اى در دست مخالفان صالح براى پیشبرد اهداف خویش «لنبیّتنّه و أهله ثمّ لنقولنّ لولیّه ما شهدنا مهلک أهله»
۱۰ - تلاش در جهت کشتن انبیا و محو پیام آنان، بارزترین نمود فسادگرى در زمین «یفسدون فى الأرض ... قالوا تقاسموا باللّه لنبیّتنّه»
از این که خداوند از میان همه فسادگرى هاى گروه هاى مورد بحث، تصمیم ایشان به قتل پیامبر را مطرح ساخته است، معلوم مى شود که این تصمیم، خطرناک ترین و خائنانه ترین برنامه اى است که مى تواند از سوى مفسدان عملى شود.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اختلاف گروههای نه گانه قوم ثموداظهار بی اطلاعی از قتل صالحایمان خانواده صالحتعهد گروههای نه گانه قوم ثمودتوطئه علیه صالحتوطئه قتل صالحتوطئه گروههای نه گانه قوم ثمودخداشناسی گروههای نه گانه قوم ثموددروغگویی مخالفان صالحدشمنی با خانواده صالحدوراندیشی گروههای نه گانه قوم ثمودروش برخورد مخالفان صالحسوگند گروههای نه گانه قوم ثمودعقیده گروههای نه گانه قوم ثمودممانعت از تعالیم انبیانشانه های افسادفی الارضنگرانی از استقامت پیروان صالحنگرانی گروههای نه گانه قوم ثمودولایت اولیای مقتول در دوران صالحآثار تقلیدمبارزه با صالحافساد گروههای نه گانه قوم ثمودمکر مخالفان صالحمؤمنان به صالحدشمنی قوم ثمودآثار سطحی نگریقتل انبیاقصه صالحتاریخ قوم ثمود
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۰)
- توطیه ترور صالح(علیه السلام) از سوی مفسدان قومش+۲ آیه
- نافرجام ماندن ترور صالح(علیه السلام) به دست مفسدان قومش+۳ آیه
- همسویی و اتّحاد طوایف نهگانه قوم ثمود، در قتل و ترور صالح(علیه السلام)
- چارهاندیشی توطیهگران قوم ثمود علیه صالح(علیه السلام)، برای انکار جنایت خویش و گریز از قصاص یا خونبها+۱ آیه
- توطیهگران ثمود بر ضدّ صالح(علیه السلام)، نگران از واکنش یاران وی+۱ آیه
- توطیه و همقسمی گروههای نهگانه افسادگر ثمود، برای شبیخون به صالح(علیه السلام) و خانوادهاش+۲ آیه
- قانون ولایت اولیای مقتول بر خونخواهی وی، در میان قوم ثمود+۱ آیه
- همقسم شدن گروههای مفسد ثمود، در توطیه بر ضدّ صالح(علیه السلام)+۲ آیه
- فسادانگیزی گروههای نهگانه ثمود، بهرغم اظهار اعتقادشان به خدا+۲ آیه
- گرفتاری ثمود به عذاب ویرانگر الهی، پیش از تحقّق توطیه انان بر ضدّ صالح(علیه السلام) و خانوادهاش+۲ آیه
- اعتقاد قوم ثمود، به خدا+۱ آیه
- فسادانگیزی گروههای نهگانه ثمود، بهرغم اظهار اعتقادشان به خدا+۲ آیه
- توطیه و هم قسمی گروههای نه گانه فسادگر، برای قتل شبانه صالح(علیه السلام) و خانواده اش+۱ آیه
- همه خانواده صالح، مورد خشم عمیق مفسدان+۱ آیه
- گرفتار شدن ثمودیان به عذاب ویرانگر و کیفر نابودکننده الهی، پیش از تحقّق توطیه انان علیه صالح(علیه السلام) و خانواده اش+۲ آیه
- چاره اندیشی توطیه گران، علیه صالح(علیه السلام) و خانواده اش، برای انکار جنایت خویش و گریز از قصاص یا پرداخت خونبها+۱ آیه
- روابط خویشاوندی، زمینه ساز حمایت از یکدیگر در دنیا+۱ آیه
- دشمنی مفسدان قوم ثمود با صالح(علیه السلام)+۱ آیه
- دشمنی کافران قوم ثمود با صالح(علیه السلام) و تصمیم انها به قتل او+۱ آیه
- پیشنهاد کشتن صالح(علیه السلام) و خاندانش از ناحیه مفسدان قوم ثمود، و ادّعای راستگویی بر دست نداشتن در این توطیه+۳ آیه
- فرجام و نابودی ثمودیان توطیه گر بر ضدّ صالح(علیه السلام)، مورد پرسش تعجّب برانگیز از سوی خدا و شایسته عبرت برای هر متفکّری+۳ آیه
- فرجام و نابودی ثمودیان توطیه گر بر ضدّ صالح(علیه السلام)، مورد پرسش تعجّب برانگیز از سوی خدا و شایسته عبرت برای هر اندیشه مندی+۳ آیه
- توطیه و هم قسمی گروههای نُه گانه فسادگر، برای قتل شبانه صالح(علیه السلام) و خانواده اش+۱ آیه
- هم قسم شدن مفسدان شهر حجر، برای به قتل رساندن خانواده صالح و انکار ان نزد اولیای انها+۱ آیه
- خانواده صالح، مؤمنان به وی و مورد خشم عمیق کافران+۱ آیه
- توطیه و هم قسم شدن نه گروه از مفسدان شهر حجر برای کشتن صالح(علیه السلام) و خانواده اش در شب هنگام+۲ آیه
- ناکام ماندن ثمودیان در توطیه قتل صالح و خانواده او+۲ آیه
- توطیه گران قتل صالح(علیه السلام) گروههایی مفسد و سازمان یافته+۲ آیه
- اشراف مفسد قوم ثمود توطیه گران قتل صالح(علیه السلام)+۳ آیه
- چاره اندیشی توطیه گران قتل صالح برای انکار جنایت خویش و گریز از قصاص یا پرداخت خونبها+۲ آیه
- نجات صالح(علیه السلام) و خانواده او از توطیه قتل مفسدان قوم ثمود، شایسته تامّل و دقّت+۴ آیه
- صالح(علیه السلام)، دارای ولیّ دم و برخوردار از حمایت او، در صورت به قتل رسیدن به دست ثمودیان+۱ آیه
- ترس ثمودیان از برخوردهای ولیّ دم صالح، در صورت کشتن ان حضرت+۱ آیه
- توطیه علیه صالح(علیه السلام)، بارزترین نمود ظلم و موجب نابودی+۳ آیه
- توطیه و هم قسمی گروههای نُه گانه فسادگر ثمود، برای قتل شبانه صالح(علیه السلام) و خانواده اش+۲ آیه
- فسادانگیزی گروههای نُه گانه مخالف صالح(علیه السلام)، به رغم اظهار اعتقادشان به خدا+۲ آیه
- توطیه گران مفسد قوم ثمود، نگران عکس العمل یاران صالح، در قبال هجوم علنی انان+۱ آیه
- چاره اندیشی توطیه گران مفسد قوم ثمود، برای انکار جنایت خویش و گریز از قصاص یا پرداخت خونبها+۱ آیه
- اطاعت از فرمانهای صالح پیامبر(علیه السلام)، مانعی برای ایجاد فساد در زمین+۳ آیه
- توطیه گری قوم ثمود، برای نابودی پیامبرشان صالح(علیه السلام) و خانواده اش، پیامد مفسده گری انان+۲ آیه
- تلاش و توطیه جهت کشتن صالح(علیه السلام) و محو پیام او، بارزترین نمود فسادگری در زمین+۲ آیه
- توطیه و هم قسمی گروههای نُه گانه فسادگر، برای قتل شبانه صالح(علیه السلام) و خانواده اش+۲ آیه
- چاره اندیشی توطیه گران علیه صالح(علیه السلام)، برای انکار جنایت خویش و گریز از قصاص و یا پرداخت خونبها+۲ آیه
- توطیه قتل صالح(علیه السلام) و انکار ان، موجب هلاکت توطیه گران+۳ آیه
- وجود قانون ولایت اولیای مقتول برای خونخواهی وی، در عصر صالح پیامبر(علیه السلام)
- سوگند قوم ثمود به خدا، برای شبیخون زدن و قتل صالح(علیه السلام)
- توطیه ثمودیان در کشتن صالح علیه السلام، و گواهی دروغ بر بیخبری خود از این ماجرا
- مکر و نیرنگ بزرگ ستمگران+۲ آیه
- تقوا، عامل مصونیت از عملی شدن نیرنگ دشمنان+۲ آیه
- صالح علیه السلام دارای ولیّ دم و مورد حمایت وی، در صورت به قتل رسیدن به دست ثمود+۱ آیه