تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سَلامٌ عَلى عِبادِهِ الَّذِينَ اصْطَفى آللَّهُ خَيْرٌ أَمَّا يُشْرِکُونَ (59)
«1» بحار الانوار، ج 12، باب قصص لوط عليه السّلام و قومه، روايت 7، ص 153- 152 بنقل از علل الشرايع و تفسير عياشى.
جلد 10 - صفحه 65
پس گفتيم لوط را بعد از هلاک شدن کافران:
قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ: بگو سپاس و ستايش مر خداى راست که هلاک فرمود کفار را، وَ سَلامٌ عَلى عِبادِهِ الَّذِينَ اصْطَفى: و سلام بر بندگانى که برگزيده ايشان را به عصمت و نگاهداشته از فواحش و نجات داده از عقوبت.
قول اصح و اکثر آن است که خطاب امر به حمد متوجه به حضرت محمد پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله است که چون حق تعالى در اين سوره ذکر فرمود قصه‌هائى که دال است بر کمال قدرت مانند قصه موسى عليه السّلام، و بر اختصاص رسل به آيات کبرى چون قصه حضرت سليمان، و بر هلاک اعداء و نصرت اولياء مثل قصه حضرت صالح و لوط عليهما السّلام؛ و اطلاع بر آن نعمتى عظيم است، پس بدين جهت آن حضرت را امر فرمود به حمد الهى و سلام بر رسل سبحانى و بندگان برگزيده ربانى که حق تقدم دارند در دين.
در تفسير جوامع و على بن ابراهيم قمى- از ائمه هدى روايت نموده که: مراد بندگان برگزيده آل محمد عليهم السّلام هستند «1». زيرا که قلب ايشان سالم است از لوث علايق و سر ايشان خالى است از فکر خلايق، امروز سلام بواسطه شنوند، و فردا سلام بى‌واسطه خواهند شنيد که «سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ».
تنبيه: آيه شريفه آگاهى و ترغيب و تحريص است بر آنکه در سخن گفتن و خطبه، ابتدا به حمد خدا و سلام و صلوات بر پيغمبر و آل معصومين او که بندگان برگزيده خدا باشند بايد پرداخت تا به ميامن و برکات ايشان کلام متکلم و خطيب مقبول سامعان گردد، و لذا مصنفين و خطبا و وعاظ و ساير ادباء در اوايل کتب و خطب و ساير مقاصد همين طريقه را مرعى دارند، زيرا حق تعالى بعد از امر به اين قسمت شروع در مقصود فرموده بر سبيل الزام حجت بر کفار و تهکم و تسفيه رأى آنها بر سبيل استفهام فرمايد:
آللَّهُ خَيْرٌ أَمَّا يُشْرِکُونَ: آيا خداى به حق بهتر است در پرستش و ستايش يا آنچه شرک مى‌گيرند مشرکان با خداى تعالى. و از معلومات بديهيه است که هيچ
«1» تفسير على بن ابراهيم قمى، ج 2، ص 129- جوامع الجامع، چاپ تبريز، ص 339.
جلد 10 - صفحه 66
خيرى مترتب نمى‌شود بر عبادت آنچه به آن شرک گرفته‌اند تا موازنه و مقايسه توان نمود ميان آن و ميان ذاتى که مبدء و مصدر جميع خير و خالق و مالک همه مى‌باشد. غرض از اين تبکيت و تهکم مشرکين است به حال خودشان. و در خبر است که چون حضرت رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله اين آيه تلاوت نمود، فرمود:
بل اللّه خير و ابقى و اجلّ و اکرم.