=== قاموس قرآن ===
دانستن. دانش. [بقره:60]. هر گروه محل آب خوردن خود را دانستند [بقره:32]. علم گاهی به معنی اظهار و روشن کردن آید مثل [کهف:12]. پیداست که خدا پیش از برانگیختن اصحاب کهف میدانست کدام گروه از آنها مدّت توقّف خود را بهتر میدانند و بعثت آنها برای اظهار و روشن کردن آن بود. طبرسی ذیل آیه 140 از آلعمران «وَلِیَعْلَمَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا...» فرموده خدا قبل از اظهار میداند که آنها از حیث ایمان متمایز میشوند و پس از اظهار میداند ک متمایزاند پس تغییر در معلوم است نه در علم. و به قولی معنی آن است: تا خدا معلوم را ظاهر سازد. در المیزان ذیل «لِنَعْلَمَ اَیُّ الْحِزْبَیْنِ» فرموده: مراد علم فعلی است و آن ظهور شیء و حضورش به وجود خاصّ نزد خداست، علم به این معنی در قرآن زیاد است مثل [حدید:25]. [جن:28]. علی هذا همه آیات که در این سیاقاند مراد از علم در آنها اظهار است. *** علم گاهی به معنی دلیل و حجّت آید مثل [کهف:4و5]. یعنی دلیلی به این گفته ندارند [حج:3]. یعنی به غیر دلیل مجادله میکند [لقمان :15]. [انعام:100]. دلیل اینکه علم در این آیات به معنی دلیل و برهان است اولا لسان خود آیات است که علم به معنی دانستن جور درنمی آید. ثانیاً لفظ سلطان است که در نظیر این آیات آمده است مثل [یونس:68]. یعنی دلیلی بر این گفته ندارید. [زخرف:61]. ضمیر «اِنَّهُ» راجع به عیسی «علیهالسلام» است در معنی آیه گفتهاند: چون آن حضرت بدون پدر به دنیا آمده این نشانه آن است که در آفریده شدن روز قیامت احتیاجی به پدر نیست و انسان از زمین که به حکم مادر است میروید علی هذا وجود عیسی یکی از نشانههاو شواهد قیامت است. «عالِمُ الْغَیْبِ وَالشَّهادَةِ» از اسماء حسنی است و آن یازده مرتبه به لفظ فوق و دو دفعه به لفظ «عالِمُ الْغَیْبِ» در قرآن مجید آمده است [رعد:9]. جّن:26]. عَلیم: بسیار دانا. صیغه مبالغه است در مجمع از سیبویه نقل کرده: چون اراده مبالغه کنند به جای فاعل فعیل گویند مثل علیم و رحیم. [بقره:32]. این کلمه صد و شصت و دو بار در کلاماللَّه آمده است صد و پنجاه و شش بار درباره خدا و هشت بار درباره دیگران مثل [اعراف:112]. [یوسف:55]. [یونس:79]. [یوسف:76]. [حجر:53].[شعراء:34-37]. [ذاریات:28]. عّلام: بسیار دانا. صیغه مبالغه است [مائده:109]. و آن چهار بار و همه به صورت «عَلَّامُ الْغُیُوب» در قرآن آمده است [مائده:109-116]. [توبه:78]. [سباء:48].
و (به یاد آورید) زمانی را که موسی برای قوم خویش، آب طلبید، به او دستور دادیم: «عصای خود را بر آن سنگ مخصوص بزن!» ناگاه دوازده چشمه آب از آن جوشید؛ آنگونه که هر یک (از طوایف دوازدهگانه بنی اسرائیل)، چشمه مخصوص خود را میشناختند! (و گفتیم:) «از روزیهای الهی بخورید و بیاشامید! و در زمین فساد نکنید!»
آمیزش جنسی با همسرانتان، در شبِ روزهایی که روزه میگیرید، حلال است. آنها لباس شما هستند؛ و شما لباس آنها (هر دو زینت هم و سبب حفظ یکدیگرید). خداوند میدانست که شما به خود خیانت میکردید؛ (و این کارِ ممنوع را انجام میدادید؛) پس توبه شما را پذیرفت و شما را بخشید. اکنون با آنها آمیزش کنید، و آنچه را خدا برای شما مقرر داشته، طلب نمایید! و بخورید و بیاشامید، تا رشته سپید صبح، از رشته سیاه (شب) برای شما آشکار گردد! سپس روزه را تا شب، تکمیل کنید! و در حالی که در مساجد به اعتکاف پرداختهاید، با زنان آمیزش نکنید! این، مرزهای الهی است؛ پس به آن نزدیک نشوید! خداوند، این چنین آیات خود را برای مردم، روشن میسازد، باشد که پرهیزکار گردند!
و گناهی بر شما نیست که به طور کنایه، (از زنانی که همسرانشان مردهاند) خواستگاری کنید، و یا در دل تصمیم بر این کار بگیرید (بدون اینکه آن را اظهار کنید). خداوند میدانست شما به یاد آنها خواهید افتاد؛ (و با خواسته طبیعی شما به شکل معقول، مخالف نیست؛) ولی پنهانی با آنها قرار زناشویی نگذارید، مگر اینکه به طرز پسندیدهای (به طور کنایه) اظهار کنید! (ولی در هر حال،) اقدام به ازدواج ننمایید، تا عدّه آنها سرآید! و بدانید خداوند آنچه را در دل دارید، میداند! از مخالفت او بپرهیزید! و بدانید خداوند، آمرزنده و بردبار است (و در مجازات بندگان، عجله نمیکند)!
ما آنها را به دوازده گروه -که هر یک شاخهای (از دودمان اسرائیل) بود - تقسیم کردیم. و هنگامی که قوم موسی (در بیابان) از او تقاضای آب کردند، به او وحی فرستادیم که: «عصای خود را بر سنگ بزن!» ناگهان دوازده چشمه از آن بیرون جست؛ آنچنان که هر گروه، چشمه و آبشخور خود را میشناخت. و ابر را بر سر آنها سایبان ساختیم؛ و بر آنها «مَن» و «سَلوی» فرستادیم؛ (و به آنان گفتیم:) از روزیهای پاکیزهای که به شما دادهایم، بخورید! (و شکر خدا را بجا آورید! آنها نافرمانی و ستم کردند؛ ولی) به ما ستم نکردند، لکن به خودشان ستم مینمودند.
و اگر خداوند خیری در آنها میدانست، (حرف حق را) به گوش آنها میرساند؛ ولی (با این حال که دارند،) اگر حق را به گوش آنها برساند، سرپیچی کرده و روگردان میشوند.
هم اکنون خداوند به شما تخفیف داد، و دانست که در شما ضعفی است؛ بنابراین، هرگاه یکصد نفر با استقامت از شما باشند، بر دویست نفر پیروز میشوند؛ و اگر یکهزار نفر باشند، بر دو هزار نفر به فرمان خدا غلبه خواهند کرد! و خدا با صابران است!
آیا ندیدی تمام آنان که در آسمانها و زمینند برای خدا تسبیح میکنند، و همچنین پرندگان به هنگامی که بر فراز آسمان بال گستردهاند؟! هر یک از آنها نماز و تسبیح خود را میداند؛ و خداوند به آنچه انجام میدهند داناست!
پروردگارت میداند که تو و گروهی از آنها که با تو هستند نزدیک دو سوم از شب یا نصف یا ثلث آن را به پا میخیزند؛ خداوند شب و روز را اندازهگیری میکند؛ او میداند که شما نمیتوانید مقدار آن را (به دقّت) اندازهگیری کنید (برای عبادت کردن)، پس شما را بخشید؛ اکنون آنچه برای شما میسّر است قرآن بخوانید او میداند بزودی گروهی از شما بیمار میشوند، و گروهی دیگر برای به دست آوردن فضل الهی (و کسب روزی) به سفر میروند، و گروهی دیگر در راه خدا جهاد میکنند (و از تلاوت قرآن بازمیمانند)، پس به اندازهای که برای شما ممکن است از آن تلاوت کنید و نماز را بر پا دارید و زکات بپردازید و به خدا «قرض الحسنه» دهید [= در راه او انفاق نمایید] و (بدانید) آنچه را از کارهای نیک برای خود از پیش میفرستید نزد خدا به بهترین وجه و بزرگترین پاداش خواهید یافت؛ و از خدا آمرزش بطلبید که خداوند آمرزنده و مهربان است!