آیه ۲۰ سوره مزمل

سوره مزمل(المزمل)، آیه ۲۰ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۵

إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَىٰ مِن ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِّنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ عَلِمَ أَن لَّن تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَن سَيَكُونُ مِنكُم مَّرْضَىٰ وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

پروردگارت می‌داند که تو و گروهی از آنها که با تو هستند نزدیک دو سوم از شب یا نصف یا ثلث آن را به پا می‌خیزند؛ خداوند شب و روز را اندازه‌گیری می‌کند؛ او می‌داند که شما نمی‌توانید مقدار آن را (به دقّت) اندازه‌گیری کنید (برای عبادت کردن)، پس شما را بخشید؛ اکنون آنچه برای شما میسّر است قرآن بخوانید او می‌داند بزودی گروهی از شما بیمار می‌شوند، و گروهی دیگر برای به دست آوردن فضل الهی (و کسب روزی) به سفر می‌روند، و گروهی دیگر در راه خدا جهاد می‌کنند (و از تلاوت قرآن بازمی‌مانند)، پس به اندازه‌ای که برای شما ممکن است از آن تلاوت کنید و نماز را بر پا دارید و زکات بپردازید و به خدا «قرض الحسنه» دهید [= در راه او انفاق نمایید] و (بدانید) آنچه را از کارهای نیک برای خود از پیش می‌فرستید نزد خدا به بهترین وجه و بزرگترین پاداش خواهید یافت؛ و از خدا آمرزش بطلبید که خداوند آمرزنده و مهربان است!

معنی کلمات و عبارات
«أَدْنی»: کمتر. «یُقَدِّرُ الَّیْلَ وَ النَّهَارَ»: شب و روز را تعیین و اندازه‌گیری می‌کند. حساب شب و روز را دارد. «یَضْرِبُونَ»: به سفر می‌پردازند (نگا: مائده / . «أَقْرِضُوا اللهَ قَرْضاً حَسَناً»: (نگا: بقره / مائده / ، حدید / و ، تغابن / ). «هُوَ خَیْراً»: واژه (هُوَ) ضمیر فصل و یا تأکید ضمیر (ه) در (تَجِدُوهُ) است (نگا: آلوسی). واژه (خَیْراً) مفعولٌ‌به دوم (تَجِدُوهُ) است.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - تمجید خداوند از پیامبر(ص) و یاران آن حضرت به خاطر شب زنده دارى و قرائت قرآن «إنّ ربّک یعلم أنّک تقوم ... و طائفة من الذین معک» مطلب یاد شده از تذکر به علم خداوند، استفاده مى شود. ۲ - آگاهى کامل خداوند، از تمامى حرکات و رفتارهاى انسان ها «یعلم أنّک تقوم أدنى من ثلثى الّیل ... علم أن سیکون منکم مرضى» ۳ - شب زنده دارى پیامبر(ص)، نزدیک به دوسوم از شب یا نصف آن و یا یک سوم آن بود. «أنّک تقوم أدنى من ثلثى الّیل و نصفه و ثلثه» ۴ - شب زنده دارى گروهى از مؤمنان به تأسّى از پیامبر(ص)، نزدیک به دوسوم از شب یا نصف آن و یا یک سوم آن «تقوم أدنى من ثلثى الیل ... و طائفة من الذین معک» ۵ - بلندى و کوتاهى شب و روز، به تقدیر و اندازه گیرى خداوند است. «و اللّه یقدّر الّیل و النهار» ۶ - اندازه گیرى کامل شب و روز و مقدار دقیق شب زنده دارى براى مؤمنان و یاران پیامبر(ص) میسّر و آسان نبود. «علم أن لن تحصوه» ۷ - مؤمنان و یاران پیامبر(ص)، در آغاز بعثت مدتى چند به شب زنده دارى به میزان دوسوم یا نصف و یا یک سوم از شب موظف شده بودند. «و طائفة من الذین معک ... علم أن لن تحصوه» ۸ - رخصت یافتن مؤمنان و یاران پیامبر(ص)، به کاستن از مدّت شب زنده دارى خویش و انجام آن به میزان میسور و ممکن «علم أن لن تحصوه فتاب علیکم» در گذشتن خداوند از مؤمنان شب زنده دار - پس از یادآورى به کم و زیاد شدن میزان شب زنده دارى آنان - حاکى از رخصت دادن او، به این کمى و زیادى است. ۹ - مؤمنان و یاران پیامبر(ص)، موظف به تلاوت قرآن در شب هنگام به میزان میسور و ممکن «فاقرءوا ما تیسّر من القرءان» ۱۰ - تلاوت قرآن، باید به میزان میسور باشد; نه مقدارى که براى قارى خسته کننده و مشقت آور است. «فاقرءوا ما تیسّر من القرءان» ۱۱ - مؤمنان و یاران پیامبر(ص)، موظّف به نماز در پاسى از شب به میزان میسور و ممکن «تقوم أدنى من ثلثى الّیل ... فاقرءوا ما تیسّر من القرءان» برداشت یاد شده، مبتنى بر این احتمال است که مقصود از قرائت قرآن، نماز باشد; زیرا خواندن قرآن از اجزاى مهم نماز است. گفتنى است چون جمله هاى پیش درباره نماز شب بود، مى تواند قرینه بر مطلب یاد شده باشد. ۱۲ - نماز و خواندن قرآن، از بهترین اعمال مراسم در شب زنده دارى و عبادت شبانه «تقوم أدنى من ثلثى الّیل ... فاقرءوا ما تیسّر من القرءان» ۱۳ - شب هنگام، زمان مناسب براى نماز و قرائت قرآن «تقوم أدنى من ثلثى الّیل ... فاقرءوا ما تیسّر من القرءان» ۱۴ - قرآن، نام کتاب آسمانى نازل شده بر پیامبراسلام «فاقرءوا ما تیسّر من القرءان» ۱۵ - رعایت حال مریضان، مسافران تاجر و سوداگر و جنگ جویان خداجو، فلسفه تخفیف دادن تکلیف شب زنده دارى و کاستن از آن، به میزان میسور و ممکن    فاقرءوا ما تیسّر من القرءان علم أن سیکون منکم مرضى و... و ءاخرون یقتلون فى سبیل اللّه فاقرءوا ما تیسّر منه عبارت «ضرب فى الأرض» در معانى سفر براى تجارت و خارج شدن براى جنگ آمده است; ولى با آمدن «و آخرون یقاتلون فى سبیل اللّه» معناى اول مراد است. ۱۶ - مریضى، تأمین نیازهاى زندگى و شرکت در جنگ با دشمن، از عذرهاى پذیرفته شده براى کاستن از عبادت شبانه و شب زنده دارى «علم أن سیکون منکم مرضى ... فاقرءوا ما تیسّر منه» ۱۷ - تلاش براى تأمین زندگى، هم چون جنگ در راه خدا، داراى اهمیت است. «و ءاخرون یضربون فى الأرض یبتغون من فضل اللّه و ءاخرون یقتلون فى سبیل اللّه» از این که تلاش براى تأمین زندگى، در کنار جنگ در راه خدا مطرح شده، مى توان برداشت یاد شده را استفاده کرد. ۱۸ - تکالیف عبادى اسلام، آسان و در توان بشر و به دور از مشقّت و مشکل طاقت فرسا «فاقرءوا ما تیسّر منه» ۱۹ - شب زنده دارى، نباید به مقدارى باشد که به سلامت مؤمنان آسیب رساند و یا مانع از تلاش روزانه براى تأمین زندگى و یا پیکار در راه خدا شود. «فاقرءوا ما تیسّر من القرءان علم أن سیکون منکم مرضى ... فاقرءوا ما تیسّر منه» ۲۰ - ترغیب خداوند، به تأمین تلاش براى نیازهاى زندگى و استقلال اقتصادى «و ءاخرون یضربون فى الأرض یبتغون من فضل اللّه» برداشت یاد شده، با توجه به این مطلب است که آیه شریفه، در مقام تمجید از تلاش گران عرصه زندگى است. ضمن آن که آمدن تعبیر«فضل اللّه» در این باره، تأیید کننده همین حقیقت است. ۲۱ - امکانات زندگى، فضل الهى است; هر چند با تلاش انسان به دست آمده باشد. «یبتغون من فضل اللّه» ۲۲ - روز، زمان مناسب براى تلاش اقتصادى و تأمین زندگى «تقوم أدنى من ثلثى الّیل ... یبتغون من فضل اللّه» برداشت یاد شده، با توجه به این نکته است که تلاش روزانه (یبتغون...) در برابر شب زنده دارى (تقوم...اللیل) واقع شده است. ۲۳ - مؤمنان و یاران پیامبر(ص)، به برپایى نماز مأمور شدند. «و أقیموا الصلوة» ۲۴ - مؤمنان و یاران پیامبر(ص)، به پرداخت زکات مأمور شدند. «و ءاتوا الزکوة» ۲۵ - مؤمنان و یاران پیامبر(ص)، به انفاق و صدقه در راه خدا مأمور شدند. «و أقرضوا اللّه» به گفته مفسران، مقصود از قرض به خدا، انفاق و صدقه در راه او است. ۲۶ - انفاق و صدقه، به منزله قرض و وام دادن به خداوند است. «و أقرضوا اللّه» ۲۷ - انفاق، باید در راه خدا باشد. «و أقرضوا اللّه» ۲۸ - مرغوبیت مال و کالاى مورد انفاق و خلوص نیت انفاق کننده، دو عنصر لازم در انفاق «و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا» نیکو بودن قرض (قرضاً حسناً)، عبارت است از حسن فاعلى (خلوص نیت و...) و حسن فعلى (پرداخت کالاى مرغوب). ۲۹ - زکات، قرض دادن به خداوند است. «و ءاتوا الزکوة و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا» مفسران احتمال هایى درباره قرض به خدا مطرح کرده اند; که یکى از آنها زکات است و مقصود این است که باید به بهترین وجهى پرداخت شود. ۳۰ - زکات، باید به بهترین صورت و مناسب ترین چیز براى فقیران پرداخت شود. «و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا» ۳۱ - اموال انفاق شده در راه خدا و پاداش آن، تضمین شده از سوى او «و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا» مطلب یاد شده، از تشبیه انفاق به قرض دادن استفاده مى شود; زیرا در قرض، اصل مال محفوظ مى ماند. پاداش آن نیز - که خداوند وعده داده - تضمین شده است. ۳۲ - هر کار خیرى، ذخیره اى است که انسان در این جهان، براى حیات اخروى خویش مى فرستد. «و ما تقدّموا لأنفسکم من خیر تجدوه عند اللّه هو خیرًا» ۳۳ - انسان ها، تمامى کارهاى خیر خود را در پیشگاه خداوند، بهتر از آنچه انجام داده اند، مى بینند و بیشتر از پاداشى که انتظارش را داشته و شایسته آن بوده اند، دریافت مى کنند. «و ما تقدّموا لأنفسکم من خیر تجدوه عند اللّه هو خیرًا و أعظم أجرًا» ۳۴ - انجام هر کار خیرى در حیات خویش، داراى برترى و پاداشى افزون تر از انجام آن پس از مرگ به وسیله وارثان و یا از طریق وصیت است. «و ما تقدّموا لأنفسکم من خیر تجدوه عند اللّه هو خیرًا و أعظم أجرًا» برخى از مفسران بر آنند که به قرینه «ما تقدّموا...»، جمله اى مانند «من الذى تأخّرونه إلى الوصیة عند الموت» در تقدیر است. ۳۵ - توصیه و ترغیب خداوند به انجام دادن کارهاى خیر، پیش از فرا رسیدن مرگ «و ما تقدّموا لأنفسکم من خیر تجدوه عند اللّه هو خیرًا و أعظم أجرًا» ۳۶ - پاداش کارهاى خیر از سوى خداوند، افزون تر از استحقاق و بر پایه تفضل و لطف او است. «تجدوه عند اللّه هو خیرًا و أعظم أجرًا» مطلب یاد شده، از مقرر شدن پاداش بهتر و افزون تر، استفاده مى شود. ۳۷ - شب زنده دارى، تلاوت قرآن، اقامه نماز، پرداخت زکات و انفاق، از مظاهر نیکوکارى و مصداق هاى بارز کارهاى خیر    تقوم أدنى من ثلثى الّیل ... فاقرءوا ما تیسّر من القرءان ... و ما تقدّموا لأنفسکم من خیر تجدوه عند اللّه ... أعظم أجرًا ۳۸ - بهره جستن از خصلت نفع طلبى انسان ها، از روش هاى قرآن براى تشویق آنان به انفاق در راه خدا و انجام دادن کارهاى خیر «و ءاتوا الزکوة ... و ما تقدّموا لأنفسکم من خیر تجدوه عند اللّه هو خیرًا و أعظم أجرًا» برداشت یاد شده، با توجه به این نکته است که خداوند، با یادآورى پاداش بزرگ و فراوان، ایجاد انگیزه نموده و از خصلت نفع طلبى انسان ها بهره جسته است. ۳۹ - حسن ایجاد انگیزه در انسان هابه کارهاى خیر، براى زمینه سازى بهتر و بیشتر انجام دادن آنها «و ما تقدّموا لأنفسکم من خیر تجدوه عند اللّه هو خیرًا و أعظم أجرًا» ۴۰ - توصیه خداوند، به استغفار و آمرزش خواهى از درگاه او «و استغفروا اللّه» ۴۱ - انسان ها، هر چند بسیار نیکوکار باشند، نیازمند آمرزش الهى اند. «و ما تقدّموا لأنفسکم ... و استغفروا اللّه» مطلب یاد شده از ذکر شدن استغفار پس از تشویق به انجام دادن کارهاى خیر به دست مى آید. ۴۲ - خداوند، «غفور» (آمرزنده) و «رحیم» (مهربان) است. «إنّ اللّه غفور رحیم» ۴۳ - گذشت خداوند از خطاهاى بندگانش، توأم با مهربانى او است. «إنّ اللّه غفور رحیم» ۴۴ - غفران و رحمت خداوند، مقتضى استغفار و آمرزش خواهى بندگان از درگاه او است. «و استغفروا اللّه إنّ اللّه غفور رحیم» جمله «إنّ اللّه...» تعلیل براى فرمان «استغفروا...» است; یعنى، چون غفران و رحمت خداوند بسیار است، پس مقتضى است که از او آمرزش بطلبید. ۴۵ - آمرزیده شدن استغفارکنندگان، تضمین شده از جانب خداوند «و استغفروا اللّه إنّ اللّه غفور رحیم» آمدن دو صفت «غفور و رحیم» - به صیغه مبالغه - اشاره به وعده اجابت و تضمین پذیرش استغفار دارد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۴۶ - «رُوِىَ عن أبى جعفر و أبى عبداللّه (علیهماالسلام) انّ السبب فى (نزول) هذه السورة أنّ النبىّ(ص) کان یقوم هو و أصحابه اللیل کلّه للصلاة حتّى تورمت أقدامهم من کثرة قیامهم فشقّ ذلک علیه و علیهم فنزلت السورة بالتخفیف عنهم فى قوله تعالى: «و اللّه یقدّر اللیل و النهار علم أن لن تحصوه» أى لن تُطِیقوه; [منبع: تفسیر برهان، ج ۴، ص ۳۹۸، ح ۲.] از امام باقر و امام صادق(علیهماالسلام) روایت شده که سبب نزول این سوره (مزّمّل) این بود که پیامبر(ص) و اصحابش، تمام شب را براى نماز مى ایستادند تا این که پاهایشان از کثرت ایستادن ورم کرد. و این بر پیامبر و یاران آن حضرت مشقت بار شد; پس این سوره براى تخفیف دادن به آنان نازل شد. آن جا که خداوند متعال فرمود: «و اللّه یقدّر اللیل و النهار علم أن لن تحصوه» و «لن تحصوه» به معناى لن تطیقوه است; [یعنى، خداوند مى داند که شما توان این کار را ندارید]». ۴۷ - «عن بُرَید العجلىّ قال: قلت لأبى جعفر(ع) أیّهما أفضل فى الصلاة کثرةُ القراءة أو طول اللَّبث فى الرّکوع و السجود؟ قال: فقال: کثرةُ اللَّبث فى الرّکوع و السجود فى الصلاة أفضل أما تسمع لقول اللّه تعالى: «فاقرءوا ما تیسّر منه و أقیموا الصلاة» إنّما عنى بإقامة الصلاة طول اللَّبث فى الرّکوع و السّجود...; [منبع: بحارالأنوار، ج ۸۲، ص ۱۱۷، ح ۲۶; بحارالأنوار، ج ۹۰، ص ۲۹۹، ح ۳۰.] بُرَید عجلى گوید: به امام باقر(ع) گفتم: آیا کثرت قرائت (قرآن) در نماز برتر است یا کثرت درنگ در رکوع و سجود؟ فرمود: طولانى کردن رکوع و سجود در نماز، برتر است. آیا سخن خداى تعالى را نشینده اى که مى فرماید: «فاقرءوا ما تیسّر منه و أقیموا الصلاة»؟ همانا خدا از اقامه نماز، طولانى کردن رکوع و سجود آن را قصد کرده است». ۴۸ - قال رسول اللّه(ص): ما من جالب یجلب طعاماً إلى بلد من بلاد المسلمین فیبیعه بسِعْر یومه إلاّ کانت منزلتُه عنداللّه منزلةَ الشّهید، ثمّ قرء رسول اللّه(ص): «و ءاخرون یضربون فى الأرض یبتغون من فضل اللّه و ءاخرون یقاتلون فى سبیل اللّه»; [منبع: الدرّالمنثور، ج ۸، ص ۳۲۳.] رسول خدا(ص) فرمود: هیچ نقل دهنده کالایى نیست که طعامى را به شهرى از شهرهاى مسلمانان انتقال دهد و آن را به قیمت روزش بفروشد; مگر این که مقام و منزلتش نزد خداوند، مقام و منزلت شهید است. سپس آیه «و آخرون یضربون فى الأرض یبتغون من فضل اللّه و آخرون یقاتلون فى سبیل اللّه» را قرائت فرمود». ۴۹ - «عن النبىّ(ص) «فاقرءوا ما تیسّر منه» قال: مائة آیة; [منبع: الدرّالمنثور، ج ۸، ص ۳۲۲.] از پیامبر(ص) [درباره] «فاقرءوا ما تیسّر منه» روایت شده که مراد قرائت صد آیه است». ۵۰ - «إبراهیم بن عبدالحمید عن أبى الحسن(ع) قال: سألته عن صدقة الفطرة أواجبةٌ، هى بمنزلة الزکاة فقال: هى ممّا قال اللّه: أقیموا الصلاة و ءاتوا الزکاة هى واجبة; [منبع: تفسیر عیاشى، ج۱، ص ۴۲، ح ۳۳; بحارالأنوار، ج ۹۳، ص ۱۰۴، ح ۶ و ۷.] ابراهیم بن عبدالحمید گوید: از امام کاظم(ع) درباره صدقه فطره سؤال کردم که آیا این صدقه، واجب و به منزله زکات است؟ فرمود: صدقه فطره جزء زکاتى است که خداوند فرموده است: «أقیموا الصلاة و ءاتوا الزکات» [بلى] صدقه فطره، واجب است». ۵۱ - «عن سَماعة قال: سألته عن قول اللّه: «و أقرضوا اللّه قرضاً حسناً» قال: هو غیرُ الزّکاة; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۳۹۳; نورالثقلین، ج ۵، ص ۴۵۲، ح ۳۸.] سماعه مى گوید: از امام(ع) درباره سخن خداوند: «و أقرضوا اللّه قرضاً حسناً» سؤال کردم; فرمود: این[�قرض حسن ]غیر از زکات است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آثار اخروی عمل خیرآداب زکاتانفاق صحابهانگیزه عمل خیراهمیت استقلال اقتصادیاهمیت تجارتاهمیت تلاوت قرآن در شببرپایی نماز صحابهبهترین تهجدتشبیه انفاقتشبیه به قرض الحسنهتشبیه صدقهتضمین پاداش انفاقتلاوت قرآن صحابهتلاوت قرآن مسلمانان صدراسلامتهجد صحابهتکلیف صحابهتکلیف مسلمانان صدراسلامحتمیت آمرزش مستغفرینحقیقت زکاتخیریت انفاقخیریت تلاوت قرآنخیریت تهجدخیریت زکاتزمینه ازدیاد عمل خیرزمینه کمی مدت تهجدزکات صحابهسختی اندازه گیری روزسختی اندازه گیری شبصدقه صحابهصدقه مؤمنانعدد دوسومعدد یک دومعدد یک سومفضیلت طول رکوعفضیلت طول سجدهفلسفه تخفیف تکلیفمدت تهجد صحابهمدت تهجد محمدمدت تهجد مسلمانان صدراسلاممدح مسلمانانمقدار تلاوت قرآنمقدار تهجدمقدار تهجد بیمارانمقدار تهجد تاجرانمقدار تهجد مجاهدانمقدار تهجد مسافرانمنشأ بلندی روزمنشأ بلندی شبمنشأ کوتاهی روزمنشأ کوتاهی شبنماز شب در صدراسلامنماز شب صحابهنماز شب مسلمانان صدراسلامویژگی آمرزشگری خداپاداش عمل خیر وارثپاداش مضاعف عمل خیرپاداش وصیت به عمل صالحاحکام زکات فطرهبرپایی نماز مؤمنانفضایل صحابهحقیقت صدقهمراد از قرض به خداالگوی مسلمانان صدراسلامآثار آمرزشگری خداتشویق به عمل خیراهمیت سلامتیحقیقت انفاقمدح محمدوقت تأمین معاشتهجد محمدمرغوبیت مورد انفاقالگوگیری از محمدتوصیه به استغفارزکات مؤمناناهمیت نماز شبقرض به خدامنفعت طلبی انساناهمیت تأمین معاشعذر مقبولموارد خیرشرایط انفاقفواید روزفواید شبتشویق به انفاقانفاق مؤمنانسهولت اسلامنیاز به آمرزشزمینه استغفاراخلاص در انفاقآثار فضل خدامدحهای خداتلاوت قرآن محمدعلم خدا به اعمالاهمیت جهادفرصت عملمنشأ امکانات مادینامهای قرآنمهربانی خداقدرت در تکلیفتجسم عملتکلیف مؤمنانویژگیهای اسلامفضل خدامقدرات خداغفورآثار رحمت خدانیازهای معنوی انسانتشویقهای خدارحیمروش تربیتفضایل محمدتشبیهات قرآنعلم غیب خداتوصیه های خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱۵)
  • پیشبینی بیمار شدن نمازگزار از عوامل تخفیف بر وی در نمازهای شبانه
  • اسان گیری در ادای نماز شب با رفع وجوب ان
  • بیماری و سفر و جهاد، از اسباب تخفیف در ادای نماز شب
  • خدا، پدید اورنده روز و روشنایی ان
  • شب، از ایات الهی+۱ آیه
  • اخلاص، شرط ارزشمندی انفاق+۴ آیه
  • اخلاص در انفاق، مایه دستیابی به ثواب اخرتی
  • استغفار به درگاه خداوند، زمینهساز امرزش گناه+۲ آیه
  • استغفار، سبب جلب رحمت الهی+۲ آیه
  • دعوتِ مؤمنان برای امرزشطلبی، از سوی خدا
  • اگاهی از امرزشپذیری خداوند، مقتضی درخواست امرزش از او+۲ آیه
  • نصف از شب، مقدار متوسّط شب زندهداری پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)
  • یک دوم از دو سوم شب، زمان برخی از شبزندهداریهای پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)
  • یک سوم، کمترین زمان شبزندهداری پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)
  • یک سوم از دو سوم شب، زمان برخی از شبزندهداریهای پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • نزدیک به دو سوم از شب، زمان برخی از شبزندهداریهای پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • کسب و کار (مورد تشویق و تاکید خداوند و) تامینکننده نیاز اقتصادی انسان+۲ آیه
  • انفاق در راه خدا، قرض شایسته بندگان به او+۳ آیه
  • قرض نیکو شمردهشدن انفاق در راه خدا ازسوی او+۵ آیه
  • انفاق مال در راه خدا، عامل نیل به پاداش الهی+۳ آیه
  • انفاق در راه خدا، قرض دادن به او+۵ آیه
  • انفاق از مظاهر نیکوکاری و مصداق بارز کارهای خیر
  • کارهای نیک، موجب ثواب عظیم الهی
  • تلاوت قران، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۲ آیه
  • اخلاص، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۴ آیه
  • انفاق، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۷ آیه
  • تلاوت قران، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۳ آیه
  • تهجّد، عامل برخورداری از پاداش الهی
  • جهاد در راه خدا، موجب برخورداری از ثواب الهی+۱ آیه
  • پرداخت زکات، موجب دستیابی به اجر عظیم
  • عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۱ آیه
  • برپا داشتن نماز، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۴ آیه
  • تلاش برای تجارت و امرار معاش، پسندیده و مورد ترغیب خداوند+۲ آیه
  • تجسّم اعمال نیک ادمی، در قیامت+۱ آیه
  • توجّه به تجسّم اعمال در قیامت، عامل برانگیخته شدن انسان به کارهای نیک
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
  • اسانگیری در تکالیف، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
  • فراخوانی پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان به تلاوت قران در شب از سوی خداوند
  • تلاوت قران، موجب برخورداری از پاداش الهی+۳ آیه
  • تلاوت قران در نماز شب، ماموریّت پیامبر(صلی الله علیه واله)از طرف خدا+۳ آیه
  • مؤمنان و یاران پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به تلاوت قران در شب به اندازه امکان
  • تلاوت قران در نماز شب، توصیه خداوند به مؤمنان
  • توفیق الهی، زمینه توبه و بازگشت از گناه+۲ آیه
  • اسانگیری در تهجّد و نماز شب، با رفع وجوب ان از مسلمانان
  • بیماری، از اسباب اسانگیری در تهجّد و نماز شب بر مسلمانان
  • جهاد، از عوامل تخفیف در تهجّد برای مسلمانان
  • مسافرت، از اسباب اسانی تهجّد برای مسلمانان
  • استحباب تهجّد، بر مسلمانان+۱ آیه
  • تهجّد و شبزندهداری به هر مقدار ممکن، توصیه خداوند به مؤمنان و مسلمانان
  • استغفار در شب، از جمله مصادیق تهجّد+۱ آیه
  • ستایش خدا، از تلاوت قران به اندازه ممکن و تهجّد+۳ آیه
  • نماز شب، از مصادیق اشکار تهجّد+۶ آیه
  • تمجید خدا از تهجّد صحابه، به همراه پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • بهپاخواستن پیامبر(صلی الله علیه واله) در دو سوم یا نصف یا یک سوم از شب برای تهجّد، از وظایف او+۳ آیه
  • تمجید خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله) و صحابه، برای تهجّد انان در مقدار دو سوم شب یا کمتر و یا نیمی از ان
  • جهاد، از عوامل تخفیف در تهجّد و برداشته شدن وجوب نماز شب از مسلمانان
  • لزوم جهاد با کافران جنگافروز، به منظور اعتلا و احیای دین خداوند
  • جهادِ صحابه پیامبر، در راه خدا
  • احکام الهی، اسان و به دور از مشقّت+۱ آیه
  • مغفرت و رحمت خداوند، عامل اسان گیری در احکام
  • انعطاف پذیری احکام، در صورت عارض شدن عسر و حرج
  • اخلاص، در انفاق و قرض دادن، امری مطلوب و مستحب+۳ آیه
  • رعایت حال بیماران، مسافران تاجر و جهادگران، فلسفه اسان گیری در مورد نماز شب و شب زنده داری
  • استحباب تهجّد و شب زنده داری+۱ آیه
  • در راه خدا بودن، ملاک مشروعیّت جهاد+۱ آیه
  • وجوب پرداخت زکات+۳ آیه
  • تخفیف به مسافر و مریض، در عبادت
  • مشروعیّت قرارداد مضاربه+۱ آیه
  • وجوب اقامه نماز+۲ آیه
  • مامور بودن پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) به تهجّد و نماز شب+۴ آیه
  • استحباب نماز شب و تهجّد بر مؤمنان+۱ آیه
  • کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی+۲ آیه
  • اگاهی خداوند از بیداری گروهی از اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله)، برای تهجّد و شب زنده داری
  • اگاهی خداوند از بیداری پیامبر(صلی الله علیه واله) از خواب شب، برای تهجّد و شب زنده داری
  • اعطای پاداش برتر در برابر اعمال خوب دنیا از سوی خداوند
  • بازیافت اعمال خیر انسان، در پیشگاه خداوند
  • کار خیر و نیک، زمینه برخورداری از پاداش خیر+۱ آیه
  • اگاهی خداوند به خیر بندگان+۲ آیه
  • اقامه نماز، از مصادیق خیر+۱ آیه
  • تلاوت قران به میزان توانایی، فرمان خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان و از مصادیق خیر
  • تهجّد و شب زنده داری پیامبر(صلی الله علیه واله) و گروهی از مؤمنان، از مصادیق بارز خیر و موجب پاداش الهی
  • جهاد با مال و جان، از موارد خیر و سعادت انسان
  • زکات، از مصادیق خیر+۱ آیه
  • قرض دادن در راه خدا، از مصادیق خیر
  • تشویق خداوند به بندگان، برای استغفار، جلوه ای از رحمت الهی بر بندگان+۱ آیه
  • استغفار، سبب برخورداری از رحمت خداوند+۲ آیه
  • تقدیر و اندازه گیری شب و روز، در دست خداوند
  • زکات، از مصادیق خیر+۱ آیه
  • پرداخت زکات، از مهم ترین تکالیف شریعت الهی و ارکان عملی ان+۴ آیه
  • پرداخت زکات، از بهترین کارها و ارجمندترین توشه برای اخرت+۱ آیه
  • پرداخت زکات، از جمله بهترین اعمال+۱ آیه
  • تضمین پاداش پرداخت زکات، بدون کمترین کاستی، از جانب خداوند+۱ آیه
  • بهره مندی مؤمنان پرداخت کننده زکات، از پاداش بزرگ الهی
  • پرداخت زکات از سوی بدهکاران زکات در حیات خویش، دارای ارزش و پاداشی افزون تر از انجام دادن ان پس از مرگ وی، از ناحیه وارثان
  • تشویق خداوند، برای مؤمنان، جهت پرداخت زکات+۱ آیه
  • توجّه به تضمین پاداش خداوند، از عوامل پرداخت زکات+۱ آیه
  • وجوب پرداخت زکات+۳ آیه
  • دین اسلام، از موارد راه خدا+۱ آیه
  • طلب روزی، از اهداف مسافرت برخی مردم
  • سفر، از اسباب تبدیل شدن نماز کامل به شکسته
  • اندازه گیری و تقدیر شب، از سوی خداوند
  • سختی اندازه گیری دقیق شب برای مؤمنان و یاران پیامبر جهت تهجّد و شب زنده داری
  • شب هنگام، زمانی مناسب برای تلاوت قران
  • شب هنگام، فرصتی مناسب و شایسته برای عبادت پروردگار+۲ آیه
  • وعده پاداش بزرگ در برابر کارهای نیک صحابه، از سوی خدا
  • وعده پاداش بزرگ در برابر کارهای نیک صحابه، از سوی خدا
  • استغفار از خدا، از جمله وظایف صحابه پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)
  • صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به انفاق مالی به نیازمندان خود
  • اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به تلاوت قران در پاسی از شب، به قدر میسور و ممکن
  • واجب نبودن شرکت در جهاد، برای تمامی صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • تکلیف صحابه از سوی خداوند به پرداخت زکات
  • صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به پرداخت قرض الحسنه به نیازمندان
  • تکلیف صحابه از سوی خداوند، به برپایی نماز
  • مؤمنان و یاران پیامبر(صلی الله علیه واله) موظف به نماز در پاسی از شب
  • تمجید خداوند از برخی صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله)به خاطر عبادت، شب زنده داری و قرایت قران
  • تمجید برخی صحابه از سوی خداوند، به جهت تلاش و مسافرت برای تجارت و کسب روزی
  • تمجید خداوند از صحابه، به سبب جهاد در راه خدا
  • جهاد برخی صحابه و شرکت انان در جنگها، سبب کاسته شدن از عبادت شبانه و شب زنده داری انان
  • تمجید خدا از برخی صحابه، به دلیل جهاد با مال و جان خود+۱ آیه
  • شب زنده داری صحابه در اغاز بعثت، نزدیک به دو سوم یا نصف و یا یک سوم از شب
  • مجاز بودن یاران پیامبر(صلی الله علیه واله) به کاستن از مدت شب زنده داری خویش و برگزاری ان به میزان میسور و ممکن
  • پیش بینی بیماری، مسافرت برای تامین معاش و جهاد در راه خدا برای صحابه، علّت کاسته شدن از مدّت شب زنده داری انان
  • میسّر نبودن اندازه گیری کامل شب و روز و مقدار دقیق شب زنده داری برای صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله)سبب کاسته شدن از مقدار ان
  • متفاوت بودن اصحاب رسول اکرم(صلی الله علیه واله) از جهت ایمان، عمل صالح و مقامات معنوی+۱ آیه
  • لزوم تداوم و استمرار عبادت، حتی در جنگ و جهاد
  • جنگ و جهاد، عذری موجه و پذیرفته شده، برای کاستن از عبادت
  • سفر، موجب تخفیف، در تکلیف عبادت
  • توجّه به علم و اگاهی خداوند، برانگیزنده انسان به عبادت وی
  • شب هنگام، زمانی مناسب برای عبادت و راز و نیاز به درگاه الهی+۵ آیه
  • بیماری، عذری شرعی، برای کاستن از عبادت شبانه و تهجّد
  • سفر برای تامین نیازهای زندگی، عذری شرعی و مقبول برای کاستن از عبادت شبانه
  • شرکت در جنگ، عذری شرعی و پذیرفته برای کاستن از تهجّد
  • محدود بودن علم و ادراک بشری
  • علم خدا به ضعف انسانها، باعث سهولت احکام
  • علم خداوند به عجز انسانها، در احصا و ضبط شب و روز
  • خداوند، عالم به عجز انسانها از احصاو ضبط زمان لازم برای تهجّد
  • علم و اگاهی خداوند به تهجد پیامبر(صلی الله علیه واله) و گروهی از مؤمنان
  • جهاد در راه خدا، مورد توجّه و اگاهی خدا
  • اگاهی کامل خداوند، از بیمار شدن انسان
  • نماز و عبادت پیامبر(صلی الله علیه واله) ، مورد توجّه و اگاهی خدا
  • قابل رؤیت بودن تمام اعمال، در قیامت+۱ آیه
  • کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی+۲ آیه
  • روز، دارای اندازه ای معیّن و مقدّر از سوی خداوند
  • شب، دارای تقدیر و اندازه، از جانب خداوند
  • علم خداوند، به مقدار توانایی انسانها
  • قدرت، شرط تعلّق تکالیف الهی+۱ آیه
  • تلاوت قران به میزان توانایی، از مصادیق خیر
  • اخلاص در عمل، از شرایط مطلوبیّت و حسن در قرض الحسنه+۳ آیه
  • امر مؤمنان به قرض الحسنه در کنار فرمان به نماز و زکات، از نمودهای اهمّیّت ان
  • برتری پاداش قرض الحسنه از سوی خداوند، نسبت به اموال قرض داده شده
  • کسب و کار، مورد تشویق و ترغیب خداوند+۲ آیه
  • کسب و کار، ا رزشمند و راهی برای تحصیل فضل خدا+۲ آیه
  • تخفیف در مدّت شبزندهداری و قرایت قران، به اندازه ممکن، گشایشی از جانب خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله
  • وجوب تهجّد و نماز شب بر محمّد صلی الله علیه و اله، از اختصاصات ان حضرت+۳ آیه
  • تلاوت قران از ناحیه محمّد صلی الله علیه و اله، موجب برخورداری از پاداش الهی
  • تهجّد و شب زنده داری محمد صلی الله علیه و اله، عامل برخورداری او از پاداش الهی
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
  • تهجد و شب زندهداری پیامبر صلی الله علیه و اله، مورد توجه و اگاهی خداوند
  • تهجّد و شبزندهداری محمّد صلی الله علیه و اله، همراه با استغفار به درگاه ربوبی
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به تهجّد و شبزندهداری، همراه با تلاوت قران+۲ آیه
  • «تَقومَ»
  • پیروی برخی اصحاب پیامبر صلی الله علیه و اله از سیره ان حضرت، در شب زندهداری و همراهی انان با ان حضرت
  • شبزندهداری یک سوم، نصف و یا دو سوم از شب، سیره همیشگی پیامبر صلی الله علیه و اله
  • پیروی برخی اصحاب پیامبر صلی الله علیه و اله از سیره ان حضرت در شبزندهداری و همراهی انان با ان حضرت
  • پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، بهرهمند از توفیقات الهی
  • تمجید خداوند از محمّد صلی الله علیه و اله به علت شبزندهداری و قرایت قران
  • تهجّد و شب زندهداری، از زمینههای ستایش و تمجید خداوند
  • شب زنده داری در مناجات با خدا و قرایت قران، از عوامل مدح+۱ آیه
  • مدح و ستایش خداوند از اصحاب پیامبر، به دلیل شب زندهداری و قرایت قران انان
  • تمجید خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله به علّت شبزندهداری و قرایت قران
  • مرض، موجب تخفیف در تکلیف شرعی
  • رعایت حال بیماران، فلسفه اسانگیری، در مورد نماز شب و شب زنده داری
  • تکمیل نقایص عملکرد نیک از سوی خداوند، نشانی از مغفرت بیپایان او
  • درخواست امرزش از خداوند، از اثار اگاهی از مغفرت او+۲ آیه
  • استغفار به درگاه خداوند، زمینه ساز امرزش گناه+۲ آیه
  • تلاوت کتاب الهی، زمینه ساز جلب مغفرت+۲ آیه
  • پرداخت زکات، موجب مغفرت الهی برای زکات دهندگان+۱ آیه
  • شب زنده داری، زمینه ساز مغفرت الهی
  • اعطای قرضالحسنه به دیگران، از عوامل امرزش+۱ آیه
  • اقامه نماز، موجب امرزش الهی+۵ آیه
  • استغفار، موجب امرزش انفاقگران
  • اقامه نماز، شرطی برای مغفرت انفاقگران+۴ آیه
  • پرداخت زکات، شرطی برای امرزش انفاقگران
  • تلاوت قران، زمینه غفران انفاق گران+۲ آیه
  • انفاق کنندگان مشمول مغفرت الهی+۴ آیه
  • تلاوتکنندگان قران، در زمره مشمولان مغفرت
  • استغفار، موجب امرزش تلاوت کنندگان قران
  • اقامه نماز، زمینه مغفرت تلاوت کنندگان قران+۲ آیه
  • انفاق، شرطی برای امرزش تلاوت کنندگان قران+۲ آیه
  • پرداخت زکات، شرطی برای مغفرت تلاوت کنندگان قران
  • اقامهکنندگان نماز، مشمول مغفرت خداوند+۵ آیه
  • غفران و امرزش الهی از شؤون رحمت او+۳ آیه
  • فراخوانی پیامبر صلی الله علیه و اله و مؤمنان، به تلاوت قران در شب از سوی خداوند
  • تلاوت قران از سوی اهل ایمان، مایه برخورداری از پاداش الهی+۱ آیه
  • اسانگیری در تهجّد و نماز شب، با رفع وجوب ان از مسلمانان
  • استحباب تهجّد برای مسلمانان
  • پرداخت زکات، از سوی اهل ایمان، مایه خیر برای انان+۱ آیه
  • ادای نماز، از وظایف حتمی مؤمنان+۱ آیه
  • اقامه نماز، مایه بهره اخروی برای انسان+۱ آیه
  • به پاداشتن نماز، عامل جلب رحمت الهی+۱ آیه
  • اقامه نماز، از مصادیق خیر+۱ آیه
  • نقش نماز، در جلب مغفرت و امرزش الهی+۶ آیه
  • اقامه نماز، مصداق خیر و توشهای برای اخرت+۱ آیه
  • بهپاداشتن نماز، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۴ آیه
  • جهاد، از عوامل تخفیف در تهجّد و برداشته شدن وجوب نماز شب از مسلمانان
  • وجوب اقامه نماز+۲ آیه
  • وجوب قرایت، در نماز
  • تکلیف خداوند به صحابه پیامبر، به برپایی نماز شب
  • تکلیف صحابه به نماز شب از سوی خداوند
  • مامور بودن پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله به تهجّد و نماز شب+۴ آیه
  • استحباب نماز شب و تهجّد بر مؤمنان+۱ آیه
  • وجوب پرداخت زکات+۳ آیه
  • وجوب اقامه نماز+۲ آیه
  • مامور بودن پیامبراکرم صلی الله علیه و اله به تهجّد و نماز شب+۳ آیه
واژه‌ها