سوره اعراف(الأعراف)، آیه ۲ · جزء ۸ · صفحه ۱۵۱
كِتَابٌ أُنزِلَ إِلَيْكَ فَلَا يَكُن فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنذِرَ بِهِ وَذِكْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ
این کتابی است که بر تو نازل شده؛ و نباید از ناحیه آن، ناراحتی در سینه داشته باشی! تا به وسیله آن، (مردم را از عواقب سوء عقاید و اعمال نادرستشان) بیم دهی؛ و تذکّری است برای مؤمنان.
معنی کلمات و عبارات
«لِتُنذِرَ»: متعلّق به (أُنزِلَ) است. «ذِکْرَی»: پند و اندرز دادن. پنددهنده و اندرزگو. این واژه مصدر و به معنی (تذکیر) است. مجرور بوده و عطف بر محلّ (لِتُنذِرَ) است. تقدیر چنین میشود: لِلإِنذَارِ وَ التَّذْکِیرِ. یا این که (ذِکْری) به معنی اسم فاعل یعنی (مذکّر) است. مرفوع بوده و خبر مبتدای محذوف است. تقدیر چنین میشود: وَ هُوَ ذِکْری لِلْمُؤْمِنینَ.و ...
نزول
سال ۱۵ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۰ رویداد)
- فرض شدن روزه رمضانمرتبط با نزول
15 بعثت · مدینه - کشته شدن کعب بن اشرف
15 بعثت · مدینه - تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه
15 بعثت · مدینه - غزوه بحران
15 بعثت · بحران - غزوه ذی امر
15 بعثت · ذی امر - غزوه قرقرة الکدر
15 بعثت · قرقرة الکدر - اخراج بنیقینقاع از مدینه
15 بعثت · مدینه - سریه نخله
15 بعثت · نخله - غزوه سویق
15 بعثت · قرقرة الکدر / اطراف مدینه - تشریع زکات فطر و نماز عید
15 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱- قرآن، کتابى است آسمانى، باعظمت و نازل شده بر پیامبر (ص) «کتب أنزل إلیک»
کلمه «کتاب» نکره است و اشاره به عظمت قرآن دارد و توصیف آن به «أنزل» بیانگر آسمانى بودن آن است.
۲- پرهیز از دلتنگى و ملالت در تبلیغ قرآن، فرمان و توصیه خداوند به پیامبر (ص) «فلا یکن فى صدرک حرج منه»
مى توان گفت جمله «فلا یکن ...»، که تفریع بر «أنزل إلیک» است، به قرینه «لتنذر» از آن دلتنگى اى نهى مى کند که ناشى از انذار و متذکر کردن مردم باشد. یعنى اى پیامبر چون قرآن کتاب آسمانى است، مبادا مشکلات انذار مردم با تبلیغ قرآن، مایه دلتنگى و ملالت خاطر براى تو شود.
۳- باور به آسمانى بودن قرآن، از میان برنده هرگونه نگرانى از نارسائى آن براى هدایت مردم «فلا یکن فى صدرک حرج منه»
توصیف قرآن به «أنزل» و سپس نهى از نگرانى درباره آن (منه)، ممکن است ناظر به این باشد که قرآن براى انذار و تذکر کافى است و از این ناحیه جایى براى نگرانى وجود ندارد.
۴- تبلیغ قرآن، مسؤولیتى سنگین و نیازمند تحمل فراوان و سعه صدر «کتب أنزل إلیک فلا یکن فى صدرک حرج منه»
جمله «فلا یکن ...»، که در صدد پیشگیرى از ملالت خاطر پیامبر (ص) است، بیانگر آن است که تبلیغ قرآن مشکلات فراوانى به همراه خواهد داشت که جز با تحمل و سعه صدر نمى توان به آن پرداخت.
۵- هشدار به مردم درباره پیامدهاى شوم اعراض از تعالیم دین و احکام خداوند، از اهداف نزول قرآن «کتب أنزل ... لتنذر به»
با توجه به آیات بعد معلوم مى شود متعلق «لتنذر» عذابهاى دنیوى و اخروى خداوند است که دامنگیر مخالفان احکام الهى مى شود.
۶- یادآورى همواره تعالیم دین به مؤمنان، از اهداف نزول قرآن «کتب أنزل إلیک ... ذکرى للمؤمنین»
کلمه «ذکرى» به معناى تذکر دادن و عطف بر «تنذر» است. یعنى: کتاب أنزل لانذار الناس و تذکیر المؤمنین.
۷- وظیفه پیامبر (ص) در برابر قرآن انذار و تذکر است، نه اجبار مردم به هدایت «لتنذر به ذکرى للمؤمنین»
برداشت فوق بر این مبناست که جمله «فلایکن ...» تفریع بر «لتنذر ...» باشد. یعنى قرآن تنها براى انذار و تذکر نازل شده است، بنابراین جایى براى نگرانى از اعراض مشرکان وجود ندارد. زیرا اجبار آنان بر هدایت از اهداف نزول قرآن نیست.
۸- انذار، نقشى مؤثر در هدایت مردم دارد. «لتنذر به و ذکرى للمؤمنین»
۹- ایمان، زمینه بهرهورى و پندپذیرى از قرآن «و ذکرى للمؤمنین»
«ذکرى» اسم مصدر براى تذکیر است و از معانى تذکیر، موعظه کردن و انذار دادن است. (قاموس المحیط).
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تذکر به مؤمنانتذکر تعالیم دینسختی تبلیغ قرآننفی اکراه در هدایتهشدار به مردمشرح صدر در تبلیغاهمیت تذکرزمینه عبرت از قرآناهمیت انذارآثار اعراض از دینقرآن از کتب آسمانیآزادی عقیدهعوامل آرامشآثار انذارفلسفه نزول قرآنعظمت قرآنایمان به قرآننزول قرآنانذارهای محمدمحدوده مسؤولیت محمدهدایتگری قرآنمتعلق ایمانوحیانیت قرآنعوامل هدایتروش تبلیغعوامل انگیزشعوامل عبرتمسؤولیت محمداوامر خداآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۲)
- قران، وسیله انذار و هشدار به انسانها+۳ آیه
- انذار مردم، از رسالتهای پیامبر(صلی الله علیه واله)
- قران، وسیله انذار و اخطار به انسانها+۳ آیه
- ایمان، زمینهساز تاثیرپذیری از انذار پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- ایمان، زمینه پنداموزی از مواعظ خدا+۴ آیه
- انذار از عذابهای خدا، روشی لازم در تبلیغ انبیا+۲ آیه
- وجوب انذار مردم، از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- تبلیغ قران، وظیفه ای سنگین و نیازمند تحمّل و سعه صدر
- نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله)، عامل برداشته شدن حرج از ان حضرت
- تبلیغ دین و ابلاغ رسالت، نیازمند شرح صدر و تحمّل سختیها+۳ آیه
- شرح صدر داشتن و پرهیز از دلتنگی، توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
- حقّانیّت قران، غیر قابل شک و تردید
- شک و تردید در حقّانیّت قران، امری ناروا و مورد نهی خدا+۵ آیه
- شایسته نبودن شک و تردید از سوی محمّد(صلی الله علیه واله)، درباره حقّانیّت قران+۶ آیه
- ایمان، از شرایط پندپذیری و عبرت اموزی+۳ آیه
- عبرت پذیری مؤمنان، از قران+۱ آیه
- عبرت پذیری مؤمنان از نزول قران بر پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- قران، مایه پند و عبرت+۴ آیه
- ذکری از اسما و صفات قران+۱ آیه
- کتاب، از نام های قران+۴ آیه
- لزوم اطاعت و پیروی از احکام و معارف قران+۲ آیه
- مؤمنان، موظّف به اطاعت و پیروی از قران+۱ آیه
- مؤمنان، بهره مند از پند و عبرت قران+۲ آیه
- همه مردم، مخاطب قران+۳ آیه
- مؤمنان، موظّف به اطاعت و پیروی از قران+۱ آیه
- نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله)
- پندگیری و عبرت اموزی، از اهداف نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- انذار انسانها، از وظایف و رسالتهای پیامبر صلی الله علیه و اله
- انذار از عذابهای خدا، از روشهای تبلیغی محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- «تُنذِرَ»
- نزول قران بر پیامبر صلی الله علیه و اله، عامل برداشته شدن حرج از ان حضرت
- تبلیغ، انذار و تذکّر پیامبر صلی الله علیه و اله، بدون هیچ حرج و دلتنگی، در پی بهرهمندی ان حضرت از قران
- مسیول نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر هدایتناپذیری کافران+۱ آیه
- تذکّر دادن به مردم، از مسیولیّتهای پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- اجبار مردم به قبول موعظه، خارج از حیطه مسیولیت پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- ایمان و باورهای دینی، زمینهساز قبول موعظه+۵ آیه
- مؤمنان، قبولکنندگان موعظه+۵ آیه
- قران، مایه تذکر و عبرت مؤمنان+۱ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از پند و عبرتهای قران+۲ آیه
- مؤمنان، موظف به اطاعت و پیروی از قران+۱ آیه
- وجوب انذار مردم، از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- مسیول نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در هدایتناپذیری کافران